Giữ vị trí chiến lược đặc biệt ở vùng Đông Bắc, Quảng Ninh luôn xác định xây dựng khu vực phòng thủ vững chắc là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên, gắn chặt giữa phát triển kinh tế - xã hội với củng cố quốc phòng - an ninh. Những năm qua, dưới sự lãnh đạo của Tỉnh ủy, UBND tỉnh và Bộ CHQS tỉnh, tiềm lực quốc phòng toàn dân, thế trận lòng dân và hệ thống công trình phòng thủ của tỉnh được tăng cường đồng bộ, hiện đại hơn, đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới. Từ đó, Quảng Ninh không chỉ là địa bàn phát triển năng động, mà còn là “phên giậu” vững chắc nơi tuyến đầu Đông Bắc, giữ vững bình yên cho vùng đất biên giới, biển đảo của Tổ quốc.
Gắn phát triển với quốc phòng, tạo thế trận bền vững
Những năm qua, Tỉnh ủy, UBND tỉnh và Bộ CHQS tỉnh luôn xác định xây dựng khu vực phòng thủ vững chắc là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, thường xuyên, thể hiện ý chí, quyết tâm của cả hệ thống chính trị và toàn dân trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc. Quán triệt sâu sắc các nghị quyết, chỉ thị của Trung ương và Quân ủy Trung ương, nhất là Nghị quyết Trung ương 8 (khóa XIII) về Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới và Nghị quyết số 33-NQ/TW của Bộ Chính trị về Chiến lược bảo vệ biên giới quốc gia, Quảng Ninh đã cụ thể hóa thành nhiều chủ trương, chương trình, kế hoạch, giải pháp phù hợp với đặc điểm địa bàn, góp phần củng cố tiềm lực, thế trận quốc phòng toàn dân, đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong mọi tình huống.
Dưới sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Tỉnh ủy, sự điều hành thống nhất của UBND tỉnh và vai trò tham mưu nòng cốt của Bộ CHQS tỉnh, cơ chế lãnh đạo, chỉ huy, điều hành công tác quốc phòng - an ninh được triển khai chặt chẽ, đồng bộ, đi vào nền nếp. Các cấp ủy, chính quyền luôn xác định rõ chức năng, nhiệm vụ, trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị; thường xuyên bổ sung, hoàn thiện quy chế phối hợp, bảo đảm sự thống nhất về nhận thức và hành động trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ quốc phòng - an ninh. Nội dung, hình thức lãnh đạo, chỉ đạo ngày càng được đổi mới, sát thực tiễn, gắn với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của từng giai đoạn.
Các cấp ủy Đảng thường xuyên đưa nhiệm vụ quốc phòng - an ninh vào chương trình, kế hoạch công tác hằng năm; coi đó là tiêu chí quan trọng để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ chính trị của địa phương, cơ quan, đơn vị. Công tác kiểm tra, giám sát việc triển khai các nghị quyết được duy trì nghiêm túc, có trọng tâm, trọng điểm; bảo đảm các chủ trương của Trung ương và của tỉnh được thực hiện thống nhất, hiệu quả ở cơ sở.
Trên cơ sở đó, UBND tỉnh ban hành các kế hoạch cụ thể về xây dựng tiềm lực quốc phòng, bảo đảm nguồn lực đầu tư, củng cố cơ sở vật chất kỹ thuật cho khu vực phòng thủ; đồng thời chỉ đạo lồng ghép nhiệm vụ quốc phòng trong quy hoạch phát triển kinh tế, hạ tầng, đô thị và các chương trình mục tiêu khác. Bộ CHQS tỉnh phát huy tốt vai trò tham mưu nòng cốt, chủ động nghiên cứu, dự báo tình hình, đề xuất nhiều giải pháp có tính chiến lược, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về quốc phòng ở địa phương.
Song hành với quá trình đó, tỉnh luôn chú trọng kết hợp chặt chẽ phát triển kinh tế - xã hội, đối ngoại, bảo vệ môi trường với củng cố quốc phòng - an ninh. Quan điểm phát triển bền vững được xác định rõ: Kinh tế là trung tâm, quốc phòng - an ninh là trọng yếu, thường xuyên; phát triển kinh tế phải gắn liền với củng cố quốc phòng và giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội. Mọi quy hoạch, kế hoạch phát triển của tỉnh đều được xem xét, đánh giá yếu tố quốc phòng ngay từ đầu; các dự án lớn về công nghiệp, dịch vụ, du lịch, đô thị… đều tính toán bảo đảm khả năng cơ động lực lượng, phương tiện khi cần thiết. Sự lồng ghép này đã tạo nên bước chuyển căn bản trong tư duy phát triển, giúp tỉnh phát huy sức mạnh tổng hợp, vừa phát triển nhanh, vừa bảo đảm ổn định, an toàn, lâu dài.
Bên cạnh đó, Quảng Ninh cũng triển khai toàn diện công tác đối ngoại biên giới, biển đảo, duy trì quan hệ hợp tác với các địa phương giáp ranh, góp phần củng cố môi trường hòa bình, hữu nghị và ổn định để phát triển. Các cơ chế phối hợp, trao đổi thông tin, xử lý tình huống được thực hiện thường xuyên, chặt chẽ, chủ động, không để bị động, bất ngờ. Cùng với hoạt động đối ngoại quốc phòng, tỉnh quan tâm phát triển lực lượng dân quân, tự vệ, dự bị động viên theo hướng rộng khắp, vững mạnh, có chất lượng; tăng cường tiềm lực chính trị, tinh thần, kỹ thuật cho khu vực phòng thủ.
Một trong những nhân tố có ý nghĩa quyết định là việc củng cố nền quốc phòng toàn dân, thế trận quốc phòng toàn dân gắn với an ninh nhân dân và thế trận lòng dân ngày càng vững chắc. Nhận thức rõ sức mạnh bảo vệ Tổ quốc bắt nguồn từ lòng dân, tỉnh đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục quốc phòng - an ninh sâu rộng trong toàn xã hội, coi đây là giải pháp cơ bản, lâu dài. Hằng năm, hàng nghìn lượt cán bộ, đảng viên, học sinh, sinh viên được bồi dưỡng kiến thức quốc phòng - an ninh; hệ thống chính trị các cấp được củng cố toàn diện cả về tổ chức, cán bộ, phương thức hoạt động.
Phong trào “Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc”, “Dân vận khéo”, “Đền ơn đáp nghĩa”, “LLVT Quảng Ninh chung sức xây dựng nông thôn mới” được duy trì thường xuyên, gắn kết chặt chẽ với các cuộc vận động, phong trào thi đua yêu nước. Thông qua đó, niềm tin của nhân dân đối với Đảng, chính quyền, LLVT ngày càng được củng cố, khối đại đoàn kết toàn dân được tăng cường, tạo nền tảng vững chắc cho sự ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn.
Các LLVT của tỉnh luôn giữ vai trò nòng cốt trong thực hiện công tác dân vận, tham gia phát triển kinh tế - xã hội, phòng chống thiên tai, cứu hộ, cứu nạn, giúp dân khắc phục khó khăn, ổn định đời sống. Trong mọi hoạt động, hình ảnh “Bộ đội Cụ Hồ” hiện diện gần gũi, thân thiết với nhân dân, góp phần củng cố mối quan hệ quân - dân bền chặt, xây dựng niềm tin và thế trận lòng dân vững bền. Chính từ sự gắn bó ấy, nền quốc phòng toàn dân của tỉnh không chỉ được củng cố về tiềm lực vật chất, mà còn được nâng cao về chất lượng chính trị, tinh thần, ý chí và niềm tin - những yếu tố tạo nên sức mạnh tự thân cho khu vực phòng thủ trong mọi hoàn cảnh.
Có thể thấy, việc kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế - xã hội với củng cố quốc phòng - an ninh; giữa tăng trưởng với ổn định; giữa xây dựng với bảo vệ đã tạo thành hướng đi bền vững, nhất quán của Quảng Ninh trong suốt quá trình phát triển. Dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo toàn diện của Tỉnh ủy, UBND tỉnh, sự phối hợp đồng bộ của các cấp, ngành và tinh thần đồng thuận của nhân dân, thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân ngày càng được củng cố vững chắc, trở thành nền tảng quan trọng để tỉnh chủ động ứng phó hiệu quả với mọi thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống, bảo đảm cho phát triển ổn định, bền vững trong tình hình mới.
Hướng tới thế trận phòng thủ liên hoàn, hiện đại
Cùng với việc tăng cường tiềm lực quốc phòng toàn dân, củng cố thế trận lòng dân và hoàn thiện cơ chế lãnh đạo, chỉ đạo, Quảng Ninh đồng thời tập trung triển khai nhiều giải pháp cụ thể để xây dựng khu vực phòng thủ ngày càng vững chắc, hiện đại. Trên nền tảng đã được tạo dựng, tỉnh tiếp tục hoàn thiện hệ thống kế hoạch, phương án tác chiến; xây dựng các công trình, căn cứ, chốt chiến đấu… hướng tới mục tiêu xây dựng thế trận phòng thủ liên hoàn, hiện đại, chủ động, linh hoạt trong mọi tình huống.
Công tác xây dựng và bổ sung quyết tâm, kế hoạch tác chiến phòng thủ các cấp được triển khai nghiêm túc, bài bản, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ và khả thi cao. Đến nay, 100% kế hoạch tác chiến khu vực phòng thủ các cấp đã được hoàn thiện, phê duyệt và triển khai huấn luyện. Bộ CHQS tỉnh chủ trì phối hợp với các cơ quan, đơn vị thường xuyên rà soát, điều chỉnh phương án tác chiến phù hợp với điều kiện thực tế và yêu cầu nhiệm vụ quốc phòng - an ninh từng giai đoạn.
Mỗi năm, tỉnh đều tổ chức 3-5 cuộc diễn tập khu vực phòng thủ, phòng thủ dân sự, chiến đấu phòng thủ cấp xã, bảo đảm an toàn tuyệt đối, sát thực tiễn, đạt mục tiêu huấn luyện đề ra. Qua diễn tập, năng lực lãnh đạo, chỉ huy, điều hành của cấp ủy, chính quyền các cấp được nâng cao rõ rệt, khả năng phối hợp, hiệp đồng giữa các lực lượng được củng cố toàn diện.
Cùng với đó, tỉnh chú trọng đầu tư xây dựng công trình, chốt chiến đấu, căn cứ hậu cần - kỹ thuật, thao trường, bãi tập tạo thế trận phòng thủ liên hoàn, vững chắc. Đến nay, Quảng Ninh đã xây dựng 13 chốt chiến đấu dân quân thường trực tuyến biên giới đất liền và 1 hải đội dân quân thường trực tuyến biển; hoàn thành Trung tâm Huấn luyện - diễn tập của tỉnh và thao trường huấn luyện tổng hợp Trung đoàn 244, từng bước hình thành hệ thống huấn luyện - sẵn sàng chiến đấu đồng bộ từ tỉnh đến cơ sở. 100% trụ sở Ban CHQS cấp xã được đầu tư, cải tạo, bố trí hợp lý, bảo đảm thuận lợi cho chỉ huy và triển khai nhiệm vụ khi có tình huống. Hệ thống công trình phòng thủ trọng yếu được củng cố, kiên cố hóa, đáp ứng yêu cầu chỉ huy, cơ động, tác chiến trong điều kiện chiến tranh công nghệ cao.
Bên cạnh đầu tư công trình, Quảng Ninh đẩy mạnh phát triển tiềm lực KHCN, hậu cần, kỹ thuật quân sự, gắn xây dựng tiềm lực với hiện đại hóa quản lý, điều hành. Hiện nay, 80% cơ quan, đơn vị thuộc LLVT tỉnh đạt mức chuyển đổi số “Tốt”, 20% đạt “Khá”. Hơn 95% vũ khí, phương tiện kỹ thuật của LLVT tỉnh luôn trong tình trạng hoạt động tốt, sẵn sàng chiến đấu. Hằng năm, mỗi đơn vị có 3-5 sáng kiến, cải tiến kỹ thuật được ứng dụng hiệu quả, góp phần nâng cao năng lực bảo đảm kỹ thuật và tiết kiệm hàng trăm triệu đồng chi phí vật tư.
Trong xây dựng lực lượng, tỉnh tập trung củng cố lực lượng dân quân, tự vệ, dự bị động viên và LLVT địa phương theo hướng “vững mạnh, rộng khắp”. Trong đó, chú trọng chất lượng chính trị, kỹ thuật, trình độ chỉ huy và khả năng sẵn sàng chiến đấu. Hiện tỷ lệ sắp xếp quân nhân dự bị đạt 98,5%, đúng chuyên nghiệp quân sự trên 75%, bảo đảm khả năng huy động nhanh khi có tình huống. Công tác tuyển quân hằng năm đều hoàn thành 100% chỉ tiêu được giao, chất lượng ngày càng cao. Lực lượng dân quân, tự vệ được kiện toàn, tổ chức huấn luyện thường xuyên, phù hợp đặc thù từng địa bàn.
Bước vào giai đoạn 2025-2030, Quảng Ninh xác định mục tiêu trọng tâm là xây dựng khu vực phòng thủ tỉnh vững chắc, toàn diện, hiện đại, đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới. Đây vừa là nhiệm vụ thường xuyên, vừa là yêu cầu chiến lược gắn liền với định hướng phát triển nhanh, bền vững của tỉnh.
Theo đó, tỉnh tập trung hiện đại hóa lực lượng biên phòng, xây dựng cửa khẩu thông minh, hoàn thiện hạ tầng phòng thủ trọng yếu, đồng thời tiếp tục quy hoạch, đầu tư các công trình chiến lược như sở chỉ huy khu vực phòng thủ, căn cứ hậu cần - kỹ thuật, trạm quan sát, kho tàng, thao trường huấn luyện và hệ thống công trình kiên cố phục vụ chỉ huy, tác chiến. Cùng với đó là ứng dụng công nghệ số trong chỉ huy, quản lý, điều hành và bảo đảm kỹ thuật - hậu cần, hình thành hệ thống tác chiến thông tin linh hoạt, kết nối đồng bộ giữa các lực lượng.
Đến năm 2030, Quảng Ninh phấn đấu 100% đồn, trạm biên phòng cửa khẩu quốc tế và cảng biển được trang bị hệ thống giám sát an ninh hiện đại, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong kiểm soát XNC và quản lý biên giới; hoàn thiện mạng lưới cảnh báo sớm, giám sát an ninh bằng công nghệ số, kết nối với Quân khu 3, Quân chủng Hải quân và BĐBP. Các khu vực trọng điểm như Móng Cái, Hải Hà, Vân Đồn, Cô Tô, Hạ Long được củng cố vững chắc cả về thế trận và lực lượng; bảo đảm khả năng cơ động, tác chiến, hiệp đồng giữa các binh chủng, lực lượng trong mọi tình huống.
Cùng với đầu tư hạ tầng, trang bị, tỉnh đặc biệt coi trọng xây dựng con người - yếu tố trung tâm của khu vực phòng thủ hiện đại. LLVT địa phương được xây dựng theo hướng “chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại”, nâng cao năng lực chỉ huy, trình độ công nghệ và khả năng tác chiến trong điều kiện chiến tranh công nghệ cao. Công tác bồi dưỡng kiến thức quốc phòng - an ninh được đẩy mạnh trong toàn hệ thống chính trị, tạo nền tảng thống nhất về nhận thức và hành động trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc.
Đại tá Lê Trọng Hòa, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Chỉ huy trưởng Bộ CHQS tỉnh, khẳng định: “Trong giai đoạn tới, LLVT Quảng Ninh tiếp tục phát huy truyền thống đoàn kết, sáng tạo, chủ động trong mọi tình huống. Mục tiêu là xây dựng khu vực phòng thủ vững chắc, toàn diện, hiện đại; lấy xây dựng con người và tổ chức làm trung tâm, lấy công nghệ và thông tin làm đột phá, gắn phát triển kinh tế - xã hội với bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa”.
Với định hướng đó, Quảng Ninh tiếp tục khẳng định vai trò “phên giậu” vững vàng nơi vùng Đông Bắc của Tổ quốc; vừa là lá chắn thép bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới, biển đảo; vừa là điểm tựa ổn định chính trị - phát triển bền vững cho toàn vùng trong thời kỳ mới.
