Vun đắp nền văn hóa giàu bản sắc Quảng Ninh

Ngày Văn hóa Việt Nam là dịp tôn vinh những giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc, đồng thời khơi dậy ý thức gìn giữ, phát huy bản sắc và tạo điều kiện để người dân được tham gia, thụ hưởng các giá trị văn hóa. Quảng Ninh là vùng đất có nền văn hóa đa dạng, được bồi đắp qua quá trình giao thoa giữa văn hóa biển, văn hóa công nhân mỏ và bản sắc văn hóa của các cộng đồng dân tộc. Những nỗ lực trong bảo tồn, trao truyền và lan tỏa những giá trị đặc sắc không chỉ làm giàu đời sống tinh thần nhân dân mà còn góp phần vun đắp nền văn hóa giàu bản sắc, tạo động lực cho sự phát triển bền vững.

Tôn vinh giá trị văn hóa

Ngày 12/7/2025 đánh dấu cột mốc lịch sử khi Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc (thuộc địa bàn các thành phố Quảng Ninh, Bắc Ninh và Hải Phòng) được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa thế giới. Đây là Di sản thế giới thứ 9 ở Việt Nam được UNESCO công nhận và là Di sản thế giới liên tỉnh thứ 2 ở Việt Nam.

Không chỉ có Yên Tử, Quảng Ninh còn khẳng định vị thế trên bản đồ di sản toàn cầu với di sản, kỳ quan thiên nhiên thế giới vịnh Hạ Long đã 3 lần vinh dự được UNESCO công nhận; di sản thực hành then của người Tày, Nùng, Thái ở Việt Nam (trong đó có then nghi lễ người Tày ở Bình Liêu) được ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

bqn_tl_1792720548903-5912630354109620825-5912630354109620825-118f9f0d996203cab27801e144985f09.jpg
Du khách tham quan, chiêm bái tại chùa Đồng Yên Tử.

Hệ thống di sản văn hóa trên địa bàn Quảng Ninh dày đặc, giàu có, quý giá với 609 di tích lịch sử, văn hóa và danh lam thắng cảnh, trong đó có 8 di tích quốc gia đặc biệt; 56 di tích quốc gia; 102 di tích cấp tỉnh; 362 di sản văn hóa phi vật thể, trong đó có 19 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Từ nguồn vốn ngân sách Trung ương, thành phố và xã hội hóa, những năm qua, công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa ở Quảng Ninh từng bước được cụ thể hóa bằng các chương trình, kế hoạch và nguồn lực đầu tư. Giai đoạn 2018-2024, Quảng Ninh bố trí hơn 1.668 tỷ đồng từ ngân sách chi thường xuyên cho lĩnh vực văn hóa, thông tin, trong đó gần 115 tỷ đồng dành cho hoạt động nghiệp vụ di sản cấp tỉnh của ngành văn hóa và thể thao. Cùng với nguồn lực nhà nước, việc huy động sự tham gia của doanh nghiệp, cộng đồng dân cư và các chủ thể văn hóa đã góp phần mở rộng khả năng bảo tồn, khai thác và lan tỏa giá trị di sản.

bqn_tl_gen-h-z7174478109440-2cc39081e03a01a1ad187b37b9f45512.jpg
Vịnh Hạ Long nhìn từ trên cao.

Những nỗ lực đó từng bước đánh thức các di sản, đưa các di sản văn hóa ngày càng hiện diện rõ hơn trong đời sống kinh tế - xã hội. Trong đó, vịnh Hạ Long và Yên Tử là những điểm đến tiêu biểu, góp phần tạo sức hút cho du lịch địa phương. Nhiều sản phẩm du lịch mới của Quảng Ninh cũng đang được phát triển theo hướng lấy văn hóa làm nền tảng để tạo nên sự khác biệt.

Tiêu biểu như các sự kiện nghệ thuật, lễ hội, chương trình biểu diễn đã có thương hiệu như: Carnaval Hạ Long; lễ hội hoa anh đào - mai vàng Yên Tử; liên hoan Xiếc quốc tế - Hạ Long 2019; Festival âm nhạc quốc tế - Hạ Long 2020... Cùng với đó là một số sản phẩm du lịch văn hóa đưa vào khai thác gần đây như: Tour thuyền buồm ba vách trên hành trình ven bờ vịnh Hạ Long; các lễ hội ẩm thực, show thực cảnh trong hang Ngọc Rồng, sân khấu trình diễn nhạc nước Halo Bay show... Từ đây, đã tạo nên những sản phẩm có sự kết hợp giữa văn hóa, nghệ thuật, công nghệ và du lịch gắn với phát triển công nghiệp văn hóa, kinh tế di sản, kinh tế đêm của địa phương.

bqn_tl_1792720567198-5912630354109620825-5912630354109620825-2bfc647ca87d54d37beefe9c3ec92437.jpg
Show diễn thực cảnh "Đi tìm dấu ngọc" tại Hang Ngọc Rồng thuộc Khu di tích và danh thắng Vũng Đục góp phần làm phong phú trải nghiệm du lịch văn hóa vtại Quảng Ninh.

Ngoài ra, nhiều lễ hội truyền thống cũng được phục dựng, hoặc đổi mới phương thức tổ chức như: Lễ hội Khỏi Kêm (xã Đường Hoa), lễ hội đình - miếu Cái Chiên (xã Cái Chiên), Ngày hội Văn hóa - Thể thao các dân tộc xã Điền Xá, Ngày hội Soóng cọ (xã Bình Liêu)... đã đánh thức những giá trị văn hóa vật thể, phi vật thể, tạo không gian để cộng đồng gìn giữ bản sắc, đồng thời trở thành sản phẩm du lịch đặc sắc thu hút du khách.

Nguồn lực nội sinh, động lực phát triển bền vững

Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, xác định văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, nguồn lực nội sinh, động lực phát triển kinh tế - xã hội và sức mạnh mềm quốc gia. Trong đó, đặt ra yêu cầu về đầu tư bảo tồn, tôn tạo, phát huy giá trị di sản văn hoá lồng ghép vào mục tiêu phát triển bền vững về môi trường, văn hoá, kinh tế, xã hội gắn với sinh kế cộng đồng, hình thành một số đô thị di sản, phát triển kinh tế di sản, góp phần hoàn thiện hệ sinh thái văn hoá.

bqn_tl_2502952-dji-fly-20260430-184456-521-1777549731506-photo.jpg
Carnaval Hạ Long là một trong những sự kiện văn hóa, du lịch mang thương hiệu
của Quảng Ninh.

Theo đó, Quảng Ninh tập trung đổi mới tư duy lãnh đạo, chỉ đạo theo hướng chuyển từ tư duy bảo tồn đơn thuần sang khai thác tài nguyên văn hóa, kiến tạo giá trị kinh tế, xã hội mới. Văn hóa được đặt trong mối quan hệ hữu cơ với phát triển kinh tế, du lịch, đô thị, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo; bảo tồn di sản gắn với khai thác hợp lý, phát triển bền vững; phát huy bản sắc văn hóa gắn với xây dựng thương hiệu địa phương và nâng cao sức hấp dẫn của điểm đến.

Quan điểm này được thể chế hóa thông qua việc lồng ghép các mục tiêu phát triển công nghiệp văn hóa trong Quy hoạch thành phố thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 và các chiến lược, chương trình phát triển du lịch, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa. Đây là nền tảng quan trọng để từng bước hình thành không gian phát triển công nghiệp văn hóa gắn với các trung tâm di sản, du lịch, dịch vụ, đô thị di sản và các ngành kinh tế sáng tạo, tạo điều kiện chuyển hóa các giá trị văn hóa thành nguồn lực phát triển.

Với vị thế mới, Quảng Ninh đang đứng trước một không gian phát triển rộng lớn, đồng thời cũng mang theo yêu cầu cao hơn về chất lượng tăng trưởng và chiều sâu phát triển. Trong hành trình ấy, văn hóa không chỉ là giá trị cần gìn giữ, mà trở thành nền tảng tinh thần, nguồn lực nội sinh và sức mạnh mềm của thành phố; con người không chỉ là chủ thể thụ hưởng mà còn là trung tâm, động lực và nguồn lực quyết định sự phát triển.

Theo PGS TS Bùi Hoài Sơn, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, Quảng Ninh đang có những bước đi rõ hơn trong việc đưa văn hóa, di sản trở thành nguồn lực phát triển. Tuy nhiên, quá trình khai thác phải đặt trong giới hạn của bảo tồn và trách nhiệm xã hội, giá trị kinh tế của công nghiệp văn hóa, kinh tế di sản chỉ bền vững khi được xây dựng trên nền tảng tôn trọng sự đa dạng văn hóa, quyền sáng tạo, quyền thụ hưởng của nhân dân và trách nhiệm đối với thế hệ tương lai.

giao-huong-nhac-dan-toc-tren-du-thuyen.jpg
Hòa nhạc dân tộc phục vụ khách du lịch tham quan vịnh Hạ Long.

Những định hướng đó cũng đặt ra yêu cầu Quảng Ninh phải phát huy hiệu quả hơn nữa nguồn lực văn hóa, con người trong không gian phát triển mới. Song song với bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị di sản vật thể, phi vật thể, nghệ thuật truyền thống, Quảng Ninh hướng tới xây dựng nền văn hóa giàu bản sắc, phát triển công nghiệp văn hóa, kinh tế di sản, kinh tế đêm và kinh tế đô thị; hình thành hệ sinh thái sáng tạo, khởi nghiệp văn hóa gắn với di sản, du lịch, dịch vụ và công nghệ. Cùng với đó là xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh từ gia đình, nhà trường, cộng đồng đến không gian số; phát triển đồng bộ hệ thống thiết chế văn hóa; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và chủ động hội nhập quốc tế, từng bước hình thành những trung tâm văn hóa, nghệ thuật có sức lan tỏa trong khu vực và quốc tế.

Nguyễn Dung

Có thể bạn quan tâm