Sáng 27/11, diễn ra lễ công bố khai trương hệ thống quản lý trực tuyến các nhiệm vụ khoa học và công nghệ (KHCN) do Quỹ Phát triển KHCN Quốc gia.
Phát biểu tại lễ công bố, Bộ trưởng Bộ KHCN Nguyễn Mạnh Hùng đánh giá đây là nền tảng công nghệ mới giúp đổi mới mô hình quản lý, đưa Việt Nam bước vào giai đoạn vận hành dựa trên dữ liệu, quy trình số và chuẩn mực quốc tế.
Bộ trưởng cho rằng, muốn đổi mới khoa học và công nghệ thì phải đổi mới quản lý theo hướng tạo động lực. Điều này thể hiện ở việc chuyển từ kiểm soát hành chính sang vận hành bằng dữ liệu và minh bạch.
Hệ thống phần mềm mới sẽ nâng cao chất lượng thẩm định, rút ngắn thời gian xét duyệt, giảm sai sót, đánh giá đúng đóng góp của từng nhiệm vụ và hình thành thị trường nhiệm vụ khoa học chuyên nghiệp. Đây là cách tiếp cận quản lý theo hướng kiến tạo và công khai.
Bộ trưởng đề nghị các nhà khoa học, hội đồng và cơ quan chủ trì tích cực sử dụng hệ thống do đội ngũ Việt Nam phát triển. Hệ thống có tính năng tương đương với các nền tảng của Hàn Quốc và có thể kết nối hợp tác, đồng tài trợ với các quốc gia phát triển. Bộ trưởng cũng đề nghị người dùng phản hồi để tiếp tục hoàn thiện và coi đây là công cụ không thể thiếu trong nghiên cứu. Phần mềm sẽ được cải tiến thường xuyên, phù hợp chuẩn mực quốc tế và thực tiễn Việt Nam.
Tại lễ công bố, Quỹ NAFOSTED ký kết 309 đề tài khoa học và công nghệ đầu tiên thực hiện theo tinh thần Luật Khoa học và Công nghệ mới. Mô hình quản lý được chuyển từ chú trọng đầu vào sang chú trọng đầu ra. Quá trình quản lý chuyển từ theo dõi hóa đơn sang theo dõi kết quả nghiên cứu.
Cách chi ngân sách chuyển từ dự toán sang khoán chi. Kết quả nghiên cứu thuộc về tổ chức nghiên cứu để thương mại hóa và nhóm nghiên cứu được hưởng ít nhất 30% giá trị thương mại hóa. Đề tài chỉ được đánh giá hoàn thành khi kết quả được đưa đến doanh nghiệp để trở thành sản phẩm tạo doanh thu. Doanh thu này được kỳ vọng cao gấp từ 5 đến 10 lần chi phí nghiên cứu sau từ ba đến năm năm.
Theo tinh thần Luật Khoa học và Công nghệ và Đổi mới sáng tạo 2025, việc đánh giá sẽ chuyển từ từng đề tài riêng lẻ sang đánh giá tổng thể các nhiệm vụ của một tổ chức. Cách tiếp cận này chấp nhận rủi ro và khuyến khích tinh thần đổi mới. Quy mô nhiệm vụ tăng lên khi giá trị trung bình đã tăng gấp đôi trong đợt này. Tỉ lệ đề tài thuộc nhóm công nghệ chiến lược chiếm hơn 50%, thể hiện định hướng tập trung nguồn lực.
Danh mục nhiệm vụ khoa học được chia theo 3 lớp. Nhiệm vụ nghiên cứu cơ bản chủ yếu dành cho viện trường. Nhiệm vụ nghiên cứu ứng dụng được phân bổ giữa viện, trường và doanh nghiệp theo tỉ lệ tương đương. Nhiệm vụ phát triển công nghệ phân bổ theo hướng doanh nghiệp chiếm tỉ lệ cao hơn. Hiện doanh nghiệp mới nhận 30% nhiệm vụ phát triển công nghệ và cần tăng lên để rút ngắn quá trình đưa sản phẩm ra thị trường.
Giám đốc Quỹ NAFOSTED Đào Ngọc Chiến cho biết, sẽ triển khai việc hoàn thiện hệ thống theo hướng mở và chuẩn hóa, bảo đảm khả năng kết nối quốc gia theo đúng tinh thần Điều 20 của Luật Khoa học và Công nghệ và Đổi mới sáng tạo 2025. Quỹ sẽ bảo đảm hệ thống vận hành an toàn, minh bạch, sử dụng dữ liệu thời gian thực cho công tác giám sát vòng đời nhiệm vụ.
Quỹ sẽ tiếp tục hỗ trợ nhà khoa học, cơ quan quản lý và hội đồng trong quá trình vận hành hệ thống. Nền tảng số được xem là phương thức làm việc mới, hiệu quả và hiện đại. NAFOSTED sẽ phối hợp các bộ, ngành, địa phương để chia sẻ kinh nghiệm và triển khai hệ thống, hướng tới hình thành bản đồ số các nhiệm vụ khoa học toàn quốc, qua đó nâng cao năng lực điều hành ở cấp quốc gia.
