Trong công tác phòng, chống ma túy, lực lượng công an xác định rõ không chỉ dừng ở việc phát hiện, bắt giữ, xử lý tội phạm, mà còn là trách nhiệm cảm hóa, giáo dục và mở ra cơ hội tái hòa nhập cho người sau cai nghiện. Trong đó, Phòng Cảnh sát Điều tra tội phạm về ma túy (Công an tỉnh) giữ vai trò nòng cốt, tham mưu và tổ chức triển khai nhiều giải pháp mang tính căn cơ, lâu dài.
Một năm trước, lực lượng công an chính thức tiếp nhận và trực tiếp quản lý Cơ sở cai nghiện ma túy tỉnh. Thời điểm chuyển giao, cơ sở đang quản lý 737 học viên. Khối lượng công việc lớn, yêu cầu về an ninh, kỷ luật và tổ chức quản lý đặt ra không ít thách thức. Sau 1 năm, cơ sở duy trì tuyệt đối an ninh, an toàn; không để xảy ra tình trạng thẩm lậu ma túy; hàng trăm lượt kiểm tra đột xuất đều cho kết quả âm tính; công tác thăm gặp, tư vấn, giáo dục được thực hiện nghiêm túc, đúng quy định.
Tại cơ sở, hàng trăm học viên được học tập chính trị, pháp luật; được tư vấn xây dựng kế hoạch tái hòa nhập; nhiều người được xóa mù chữ, bổ túc văn hóa và tham gia các lớp đào tạo nghề. Những kết quả đó cho thấy sự chuyển biến rõ nét trong công tác quản lý: Không chỉ bảo đảm an toàn trong cơ sở, mà từng bước chuẩn bị hành trang cho học viên khi trở về địa phương.
Tuy nhiên, thực tiễn cũng đặt ra một vấn đề đó là mỗi năm có khoảng 639 người hoàn thành chương trình cai nghiện trở về cộng đồng. Nếu không có việc làm ổn định, không có thu nhập chính đáng, không có môi trường sống tích cực, nguy cơ tái nghiện luôn hiện hữu. Quản lý tốt trong cơ sở là điều kiện cần, nhưng sinh kế bền vững sau khi trở về mới là điều kiện đủ.
"Chúng tôi đã nghiên cứu và tham mưu xây dựng, đưa vào triển khai thử nghiệm Đề án tăng cường quản lý, giáo dục, dạy nghề, hỗ trợ tạo việc làm, vay vốn tín dụng và tái hòa nhập cộng đồng cho học viên cai nghiện ma túy trên địa bàn tỉnh. Điểm cốt lõi của đề án là gắn công tác cai nghiện với đào tạo nghề và giải quyết việc làm; hình thành cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa lực lượng công an, chính quyền địa phương, doanh nghiệp, tổ chức tín dụng và gia đình" - Trung tá Phạm Văn Trọng, Trưởng Cơ sở cai nghiện ma túy tỉnh, Phòng Cảnh sát Điều tra tội phạm về ma túy khẳng định.
Một hướng đi cụ thể đã được triển khai thông qua sự phối hợp với ngành Than, một trong những ngành kinh tế cốt lõi của tỉnh. Ban Chỉ huy cơ sở đã trực tiếp làm việc với các đơn vị ngành Than, trong đó Trường Cao đẳng Than - Khoáng sản Việt Nam tham gia đào tạo nghề khai thác mỏ cho học viên sau cai nghiện. Các doanh nghiệp tạo điều kiện miễn học phí, bố trí chỗ ở, hỗ trợ tiền lương trong thời gian học và tiếp nhận công nhân làm việc sau khi tốt nghiệp.
Không chỉ là môi trường kỷ luật, đây là sự gắn kết giữa đào tạo và việc làm. Khi biết mình có cơ hội việc làm cụ thể, những học viên của trung tâm có thêm động lực để rèn luyện và thay đổi. Điều này không chỉ giải quyết bài toán kinh tế. Quan trọng hơn, đó là yếu tố tạo dựng lòng tự trọng và sự công nhận của xã hội. Khi người sau cai nghiện được tin tưởng, được trao cơ hội, họ có thêm “hàng rào” vững chắc để tránh xa ma túy, đồng thời, dần lấy lại sự tự tin và ý thức trách nhiệm với cộng đồng.
Từng 7 lần là học viên của Cơ sở cai nghiện ma túy tỉnh, lần đầu tiên sau khi trở về, anh N.T.C (học viên đang theo học nghề khai thác mỏ) được đi học nghề đúng nghĩa và được nhận lương kể cả khi chưa tốt nghiệp. Anh N.T.C chia sẻ: "Có thời điểm tôi nghĩ mình không còn cơ hội nào nữa. Nhưng khi được tạo điều kiện học nghề, được thầy cô và mọi người trong cơ sở quan tâm, tôi hiểu mình phải thay đổi. Tôi quyết tâm học chăm chỉ, có việc làm ổn định để bố mẹ yên tâm".
"Thời gian tới, chúng tôi xác định tiếp tục mở rộng phối hợp với nhiều doanh nghiệp ở các lĩnh vực khác, đa dạng hóa ngành nghề đào tạo; đồng thời tăng cường kết nối với chính quyền cơ sở và tổ chức tín dụng để bảo đảm quá trình theo dõi, hỗ trợ sau cai nghiện được thực hiện thường xuyên, liên tục. Quan điểm xuyên suốt là đấu tranh quyết liệt với tội phạm ma túy, nhưng phải hết sức nhân văn, sát sao trong quản lý với những người từng lầm lỡ, tạo điều kiện để họ sửa sai và tiến bộ, theo đúng tinh thần nhân ái của Chủ tịch Hồ Chí Minh" - Thượng tá Nguyễn Quang Dũng, Trưởng Phòng Cảnh sát Điều tra tội phạm về ma túy nhấn mạnh.
Phòng, chống ma túy không chỉ là đấu tranh, xử lý, giảm số người nghiện, mà là giảm nguy cơ tái nghiện, giảm hệ lụy xã hội và đem lại cho người từng lầm lỡ niềm tin với cuộc sống. Và khi "cánh cửa" tái hòa nhập cộng đồng được rộng mở bằng giá trị của việc làm, thu nhập, cùng sự chào đón của cộng đồng, doanh nghiệp, sự sát sao, trách nhiệm của những người làm công tác cai nghiện, con đường hoàn lương bền vững của những người từng lầm lỡ không còn xa.
