Không chỉ khai thác cảnh quan biển đảo, Vân Đồn đang tìm cách đưa nghề nuôi biển, đời sống cư dân và những giá trị bản địa vào sản phẩm du lịch. Mô hình du lịch sinh thái biển đảo gắn với nuôi trồng thủy sản đang được triển khai là một hướng đi mới, nhằm tạo thêm trải nghiệm cho du khách, đồng thời gia tăng giá trị kinh tế từ chính những vùng biển gắn với sinh kế của người dân.
Biển là lợi thế nổi bật của đặc khu Vân Đồn và câu hỏi đặt ra là làm thế nào để khai thác lợi thế biển sâu hơn cho du lịch. Từ trăn trở đó, năm 2026, đặc khu Vân Đồn triển khai thí điểm mô hình du lịch sinh thái biển đảo gắn với nuôi trồng thủy sản. Mô hình được định hướng triển khai tại 16 vùng nuôi nhuyễn thể, cá biển và du lịch trải nghiệm đã được quy hoạch, giao khu vực biển. Trong đó, Vân Đồn dự kiến hình thành 8-10 bè nuôi kiểu mẫu kết hợp dịch vụ du lịch. Trên những bè nuôi này, hoạt động sản xuất vẫn là phần cốt lõi, đồng thời được bổ sung không gian và dịch vụ phục vụ khách.
Điểm đáng chú ý của cách làm này là tạo thêm giá trị từ chính nghề biển. Khi kết hợp với du lịch, một vùng nuôi không chỉ tạo ra thủy sản mà còn có thể mở thêm các hoạt động trải nghiệm, ẩm thực, giới thiệu sản phẩm. Người dân vì thế có thêm cơ hội tham gia cung cấp dịch vụ, còn du khách được tiếp cận gần hơn với nghề biển và đời sống của cư dân địa phương. Vân Đồn định hướng khoảng 500-700 lao động từ hoạt động ngư nghiệp chuyển sang kết hợp làm dịch vụ du lịch.
Cách làm này cũng tạo thêm một mắt xích để kết nối sản xuất, dịch vụ và tiêu thụ sản phẩm tại chỗ. Thủy sản được nuôi ngay trên vùng biển có thể trở thành nguyên liệu cho những trải nghiệm ẩm thực; câu chuyện về nghề nuôi biển trở thành nội dung để giới thiệu với du khách. Giá trị của vùng nuôi vì thế không còn chỉ nằm ở sản lượng thu hoạch, mà được mở rộng thông qua các hoạt động dịch vụ gắn với chính quá trình sản xuất và đời sống của người dân.
Từ điểm nhấn là du lịch trải nghiệm tại các vùng nuôi, Vân Đồn đang tiếp tục mở rộng sản phẩm trên cơ sở khai thác những lợi thế sẵn có. Tại Quan Lạn, Minh Châu, các tuyến đi bộ và hành trình du lịch sinh thái cộng đồng tiếp tục được duy trì, đưa du khách đến gần hơn với cảnh quan, đời sống trên đảo. Cùng với đó, các sản phẩm nghỉ dưỡng, chăm sóc sức khỏe, thể thao ngoài trời, glamping, MICE... góp phần tạo thêm lựa chọn, từng bước làm phong phú trải nghiệm tại điểm đến.
Không chỉ có biển, những giá trị văn hóa bản địa cũng đang trở thành chất liệu để Vân Đồn phát triển sản phẩm. Không gian văn hóa Sán Dìu, trải nghiệm làm các loại bánh truyền thống như bánh bạc đầu, bánh bò, bánh chưng gù, cùng sản vật và sản phẩm OCOP địa phương giúp hành trình của du khách có thêm những điểm chạm với văn hóa và đời sống cộng đồng. Việc kết nối những trải nghiệm này với du lịch biển đảo, sinh thái và nghỉ dưỡng cũng góp phần mở rộng không gian, nội dung trải nghiệm thay vì chủ yếu tập trung vào tắm biển.
Sự đa dạng về sản phẩm cũng mở ra khả năng giảm dần tính mùa vụ của du lịch Vân Đồn. Trải nghiệm nghề biển, văn hóa cộng đồng, sinh thái, chăm sóc sức khỏe hay nghỉ dưỡng có thể được tổ chức ở nhiều thời điểm trong năm. Cùng với đó, Vân Đồn đang định hướng phát triển du lịch tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, du lịch sinh thái dưới tán rừng, hướng tới xây dựng điểm đến hấp dẫn bốn mùa.
Từ nghề nuôi biển đến văn hóa cộng đồng, hướng phát triển sản phẩm của Vân Đồn ngày càng gắn với những giá trị riêng có của địa phương. Đó cũng là cách Vân Đồn làm dày thêm trải nghiệm, từng bước tạo dấu ấn riêng cho điểm đến và phát triển du lịch bền vững hơn.
