Ngày càng nhiều bạn trẻ ở Quảng Ninh mạnh dạn theo đuổi nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp. Những sân chơi trí tuệ được tổ chức bài bản không chỉ khơi dậy đam mê khám phá, mà còn tạo môi trường để các tài năng khoa học trẻ được phát hiện, bồi dưỡng và trưởng thành.
Thực hiện các nghị quyết của Trung ương, của tỉnh về phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, ngành GD&ĐT Quảng Ninh đã chú trọng lồng ghép hoạt động khoa học vào quá trình dạy học, các phong trào thi đua trong trường học. Thông qua các cuộc thi, câu lạc bộ khoa học, hoạt động STEM, học sinh được tiếp cận sớm với nghiên cứu, thử nghiệm và sáng tạo.
Đáng chú ý, cuộc thi nghiên cứu KHKT dành cho học sinh THCS và THPT cấp tỉnh được tổ chức thường niên, thu hút khoảng 100 dự án tham gia mỗi năm. Năm học 2025-2026, cuộc thi đã thu hút 100 dự án tham gia. Kết quả, 60 dự án đoạt giải, gồm 5 giải nhất, 12 giải nhì, 18 giải ba và 25 giải tư; đồng thời có 40 dự án được đánh giá có tiềm năng phát triển trong tương lai.
Từ kết quả trên, Ban Tổ chức đã lựa chọn 3 dự án xuất sắc để dự thi cấp quốc gia. Đó là dự án “Rèn luyện tư duy phản biện cho học sinh trung học phổ thông khi sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI)” của nhóm học sinh Trường THPT Chuyên Hạ Long; dự án “Khai thác nguồn hợp chất tự nhiên có giá trị sinh học cao từ lá trà hoa vàng (Camellia chrysantha) Ba Chẽ, ứng dụng trong thực phẩm bảo vệ sức khỏe” của nhóm học sinh Trường TH-THCS-THPT Lê Thánh Tông; dự án “Xây dựng mô hình phát triển kỹ năng kiểm soát cảm xúc cho học sinh THCS dựa trên nền tảng mô hình học tập cảm xúc - xã hội (SEL)” của nhóm học sinh Trường THCS Mạo Khê. Những đề tài này không chỉ thể hiện khả năng nghiên cứu độc lập của học sinh mà còn gắn chặt với nhu cầu thực tiễn địa phương, từ chuyển đổi số đến khai thác tài nguyên bản địa và giáo dục kỹ năng sống.
Bên cạnh đó, cuộc thi Sáng tạo Thanh thiếu niên nhi đồng tỉnh lần thứ X năm 2025 cũng tiếp tục khẳng định sức lan tỏa khi thu hút 158 đề tài dự thi thuộc 5 lĩnh vực. Ban Tổ chức đã trao 3 giải nhất, 4 giải nhì, 10 giải ba và 29 giải khuyến khích; đồng thời lựa chọn 11 đề tài tham gia Cuộc thi Sáng tạo dành cho thanh thiếu niên nhi đồng toàn quốc lần thứ 22, năm 2026.
Đề tài “Tổng hợp xanh nano CuO pha tạp Ag, ứng dụng kháng khuẩn, kháng nấm trên cây trà hoa vàng ở Ba Chẽ, Quảng Ninh” của nhóm tác giả: Nguyễn Trọng Hùng, Kiều Ngọc Hà, Nguyễn Diệu Châu, Bùi Thị Kim Khánh, Nguyễn Bích Huệ là học sinh Trường THPT Cẩm Phả (phường Cẩm Phả) đã xuất sắc giành giải nhất cuộc thi. Em Nguyễn Trọng Hùng, lớp 12A8, Trường THPT Cẩm Phả, chia sẻ: Cây trà hoa vàng là sản phẩm OCOP đặc trưng của Quảng Ninh, tuy nhiên trong quá trình canh tác, việc sử dụng hóa chất có thể gây tác động tiêu cực đến môi trường. Xuất phát từ thực tế đó, chúng em đã lựa chọn ứng dụng công nghệ nano nhằm tạo ra giải pháp kháng khuẩn, kháng nấm an toàn, thân thiện với môi trường cho cây trà hoa vàng. Tham gia các cuộc thi, sân chơi sáng tạo khoa học không chỉ giúp chúng em ứng dụng kiến thức đã học vào thực tế cuộc sống, thỏa sức sáng tạo mà còn được học hỏi từ thầy cô, chuyên gia, rèn luyện kỹ năng nghiên cứu và định hướng rõ hơn con đường học tập, nghề nghiệp trong tương lai.
Để đồng hành, hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp và phát triển kinh tế, Tỉnh Đoàn đã triển khai nhiều chương trình, hoạt động thiết thực, tạo hiệu ứng tích cực trong tuổi trẻ. Năm 2025, cuộc thi “Ý tưởng khởi nghiệp sáng tạo” lần thứ VIII thu hút trên 50 ý tưởng tham gia. Ban Tổ chức đã trao 1 giải nhất, 2 giải nhì, 3 giải ba và 4 giải khuyến khích. Dự án “UNISTAY - Giải pháp kết nối nhà trọ cho sinh viên” của nhóm tác giả đến từ Trường Đại học Hạ Long xuất sắc giành giải nhất, đồng thời được trao gói bảo trợ pháp lý khởi nghiệp trị giá 15 triệu đồng. Từ một ý tưởng xuất phát từ nhu cầu thực tế, dự án cho thấy tư duy nhạy bén, khả năng phát hiện vấn đề và đề xuất giải pháp của thanh niên Quảng Ninh trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ.
