Trong dòng chảy phát triển mạnh mẽ của ngành Than - Khoáng sản Việt Nam, lực lượng đoàn viên, thanh niên luôn được xem là nguồn lực năng động, sáng tạo và giàu khát vọng cống hiến. Dấu ấn của tuổi trẻ ngành Than không chỉ thể hiện ở tinh thần xung kích trong lao động sản xuất mà còn ở sự chủ động tiếp cận công nghệ mới, thúc đẩy chuyển đổi số, phát huy sáng kiến cải tiến kỹ thuật.
Hiện nay, Đoàn Than Quảng Ninh có 28 đầu mối cơ sở Đoàn, với 620 chi đoàn và hơn 10.000 đoàn viên thanh niên đang làm việc tại các đơn vị trong toàn ngành. Lực lượng trẻ này hoạt động ở nhiều lĩnh vực khác nhau, từ khai thác hầm lò, lộ thiên đến cơ khí, sàng tuyển, đào tạo nghề… và đang từng bước khẳng định vai trò xung kích trong đổi mới sản xuất.
Cùng với quá trình hiện đại hóa ngành Than, phong trào sáng kiến cải tiến kỹ thuật và chuyển đổi số trong lực lượng đoàn viên thanh niên ngày càng lan tỏa. Không ít sáng kiến xuất phát từ chính thực tiễn lao động hằng ngày trên công trường, từ những trăn trở rất cụ thể của người thợ trẻ. Tại nhiều đơn vị khai thác, những sáng kiến của đoàn viên trẻ đóng góp vai trò quan trọng trong các khâu lao động sản xuất. Có những cải tiến nhỏ trong thao tác kỹ thuật, có những giải pháp giúp tối ưu quy trình vận hành thiết bị, cũng có những đề xuất gắn với ứng dụng công nghệ mới vào quản lý sản xuất. Điểm chung của các sáng kiến ấy là đều bắt nguồn từ thực tiễn lao động và mong muốn nâng cao năng suất, hiệu quả công việc.
Năm 2025, qua phong trào “Tuổi trẻ sáng tạo”, ĐVTN ngành Than đã thực hiện 62 đề tài và 950 sáng kiến, mang lại giá trị làm lợi khoảng 20 tỷ đồng. Nhiều sáng kiến tập trung vào việc nâng cao năng suất lao động, cải thiện điều kiện làm việc và bảo đảm an toàn trong sản xuất - yếu tố luôn được đặt lên hàng đầu trong ngành khai thác mỏ.
Anh Phạm Văn Thắng, Bí thư Đoàn Thanh niên Công ty CP Than Hà Lầm, cho biết: “Đặc thù sản xuất hầm lò luôn đòi hỏi sự chính xác, an toàn và liên tục đổi mới kỹ thuật. Vì vậy, tổ chức Đoàn luôn khuyến khích đoàn viên thanh niên chủ động tìm tòi, đề xuất sáng kiến ngay từ thực tiễn lao động. Nhiều ý tưởng cải tiến xuất phát từ chính các ĐVTN đang trực tiếp làm việc dưới hầm lò. Khi được hỗ trợ hoàn thiện, các sáng kiến này không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn góp phần bảo đảm an toàn lao động”.
Những ý tưởng như vậy đang được khuyến khích và lan tỏa thông qua phong trào trong toàn ngành. Nhiều đơn vị đã thành lập câu lạc bộ khoa học kỹ thuật trẻ, các tổ hỗ trợ sáng kiến để đoàn viên có điều kiện trao đổi kinh nghiệm, hỗ trợ nhau hoàn thiện các giải pháp kỹ thuật.
Không chỉ dừng lại ở sáng kiến cải tiến trong sản xuất, tuổi trẻ ngành Than còn chủ động tiếp cận xu hướng chuyển đổi số, đặc biệt là việc ứng dụng các công cụ công nghệ mới trong công việc.
Thực hiện các chủ trương về phát triển khoa học công nghệ và chuyển đổi số, Đoàn Than Quảng Ninh đã triển khai nhiều hoạt động nhằm nâng cao kỹ năng số cho đoàn viên thanh niên. Đáng chú ý, đến nay 100% cán bộ Đoàn các cấp đã hoàn thành chương trình phổ cập trí tuệ nhân tạo (AI) trên nền tảng trực tuyến do Trung ương Đoàn triển khai. Từ nền tảng đó, nhiều chi đoàn như Than Hà Tu, Than Cao Sơn… đã thử nghiệm ứng dụng AI vào các hoạt động thực tế. Trong đó, việc sử dụng trí tuệ nhân tạo để xây dựng các video tuyên truyền về an toàn - vệ sinh lao động đang được nhiều đơn vị triển khai. Những video ngắn gọn, trực quan, dễ hiểu đã góp phần giúp người lao động tiếp cận thông tin về an toàn sản xuất một cách sinh động hơn.
Bên cạnh các hoạt động sáng tạo và chuyển đổi số, tổ chức Đoàn cũng chú trọng đồng hành cùng thanh niên công nhân. Thông qua các chương trình kèm cặp, hỗ trợ tại đơn vị, nhiều công nhân trẻ được hướng dẫn, truyền đạt kinh nghiệm từ những thợ mỏ lành nghề. Điều này không chỉ giúp họ nhanh chóng thích nghi với môi trường làm việc mà còn tạo nền tảng để nâng cao tay nghề.
Ở lĩnh vực đào tạo, hệ thống Đoàn trong khối trường học cũng tích cực tham gia công tác tuyển sinh và định hướng nghề nghiệp cho thanh niên. Riêng tại Trường Cao đẳng Than - Khoáng sản Việt Nam, trong năm đã tư vấn, giới thiệu việc làm cho khoảng 9.000 người, góp phần bổ sung nguồn nhân lực trẻ cho ngành Than.
Theo đồng chí Hoàng Việt Phương, Bí thư Đoàn Thanh niên Than Quảng Ninh, trong bối cảnh ngành Than đang từng bước hiện đại hóa, lực lượng đoàn viên thanh niên có nhiều lợi thế để đi đầu trong đổi mới sáng tạo. "Chúng tôi mong muốn thông qua các phong trào sáng kiến, chuyển đổi số sẽ khơi dậy tinh thần sáng tạo trong mỗi đoàn viên, để từ những ý tưởng trong lao động sản xuất hình thành các giải pháp thiết thực, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của đơn vị và của toàn ngành” - đồng chí Hoàng Việt Phương cho biết.
Trên những công trường hôm nay, hình ảnh người thợ mỏ trẻ không chỉ gắn với chiếc mũ bảo hộ và ngọn đèn lò quen thuộc, mà còn gắn với tinh thần sáng tạo và làm chủ công nghệ. Và trong nhịp phát triển ấy, lớp công nhân trẻ hôm nay đang tiếp tục viết tiếp truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm” của Vùng mỏ, bằng chính trí tuệ, nhiệt huyết và khát vọng cống hiến của mình.