Bất chấp khủng hoảng kinh tế và cảnh mất điện kéo dài, truyền thống múa ba-lê lâu đời của Cuba vẫn được gìn giữ và tỏa sáng, trở thành niềm tự hào bền bỉ của người dân trên đảo.
Trong nhiều tháng qua, 2/3 diện tích Cuba chìm trong cảnh mất điện, nhiều khu dân cư tại thủ đô Havana đã bị cắt nước sinh hoạt hơn 2 tuần. Phương tiện giao thông khan hiếm, trong khi trứng, bánh mì và dầu ăn trở thành những mặt hàng khó tìm. Thế nhưng, vào mỗi buổi sáng, 178 học sinh vẫn tề tựu để tham gia các lớp học tại Trường Múa Quốc gia ở thủ đô. Ngôi trường nằm trong một tòa nhà mang phong cách kiến trúc Tân nghệ thuật (Art Nouveau) uy nghi ngay giữa lòng khu phố cổ Havana, kết hợp giữa chương trình đào tạo múa khắt khe và các môn văn hóa như toán, tiếng Tây Ban Nha, lịch sử cùng khoa học.
Quá trình rèn luyện để trở thành một vũ công múa cổ điển hàng đầu đòi hỏi kỷ luật và sự hy sinh ở bất kỳ đâu trên thế giới. Tại Cuba ngày nay, khi tình trạng mất điện cùng sự thiếu hụt nhiên liệu, nước sạch và lương thực làm xáo trộn đời sống thường nhật, những đòi hỏi đó còn vượt xa khỏi không gian phòng tập.
Đối với em Roxana Pérez de La Mora, 14 tuổi, hành trình này đòi hỏi em phải thức dậy từ rất sớm, trước cả khi trời hửng sáng, để vượt qua quãng đường khoảng 20km từ nhà đến trường. Em tâm sự: "Đôi khi em cũng nói với mẹ là mình không muốn đi học, nhưng em biết vắng buổi nào là sẽ ảnh hưởng đến việc tập luyện sau này. Em luôn tự nhủ phải cố gắng vì ước mơ lớn nhất đời mình là trở thành một nữ vũ công chính (prima ballerina)".
Bất chấp những cuộc khủng hoảng kéo dài tại Cuba, múa ba-lê cổ điển vẫn giữ vững vị thế là một phần văn hóa được tôn vinh, có sức hút với người dân trên đảo. Qua nhiều thập kỷ, Cuba đã đào tạo nên những vũ công và biên đạo múa tầm cỡ quốc tế, có sự nghiệp được đông đảo khán giả am hiểu múa theo dõi sát sao.
Đoàn múa Balê Quốc gia Cuba, do nữ danh múa nổi tiếng Alicia Alonso và chồng là Fernando Alonso thành lập vào thập niên 1940, được xem là một trong những đoàn nghệ thuật uy tín hàng đầu thế giới. Giá vé xem biểu diễn chưa tới 1 USD, trong khi các suất diễn tương tự ở nơi khác có giá lên tới 300 USD.
Trong đêm diễn khép lại mùa nghệ thuật vào tháng 8, đoàn đã giới thiệu tác phẩm “Canto Vital” do biên đạo múa người Nga Azari Plisetski dàn dựng trên nền nhạc của Gustav Mahler. Buổi biểu diễn có sự góp mặt của Dani Hernández, một vũ công chính kiêm Giám đốc Trường Múa Quốc gia, nơi em Roxana theo học mỗi ngày.
Tình trạng thiếu nhiên liệu khiến đường phố gần như vắng tanh vào đêm diễn đó, nhưng Phòng Avellaneda tại Nhà hát Quốc gia Cuba lại chật kín khán giả ăn mặc lịch sự, với mái tóc và lớp trang điểm được chải chuốt kỹ lưỡng cho sự kiện này. Khán giả đứng dậy vỗ tay vang dội, hô lớn “Bravo!”.
Sự tận tâm của ban lãnh đạo Đoàn Balê quốc gia cùng quá trình tập luyện gắt gao ở môi trường công lập đã giúp tạo ra hàng chục vũ công nổi bật. Một số người vươn lên thành vũ công chính tại các đoàn múa hàng đầu như Đoàn Balê Nhà hát lớn Paris (Paris Opera Ballet), Đoàn Balê Hoàng gia tại London (Royal Ballet) và Nhà hát Balê Mỹ (American Ballet Theatre) ở New York.
