Tinh gọn bộ máy đang mở ra cách vận hành mới cho thể thao thành tích cao Quảng Ninh: tập trung đầu mối, thống nhất chuyên môn, kết nối xuyên suốt từ năng khiếu đến đội tuyển. Quan trọng hơn việc giảm khâu trung gian là phát huy HLV giỏi, tạo sự liền mạch trong đào tạo và chiều sâu cho lực lượng kế cận.
Tinh gọn đầu mối, tập trung nguồn lực
Thực hiện chủ trương của Đảng về đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy theo tinh thần Nghị quyết 18-NQ/TW, hệ thống đào tạo thể thao thành tích cao Quảng Ninh từng bước được tổ chức lại theo hướng tinh gọn, tập trung nguồn lực, nâng cao hiệu quả quản lý và hoạt động chuyên môn.
Quá trình ấy trải qua nhiều giai đoạn. Năm 2019, Trung tâm Lặn cứu nạn và Thể thao dưới nước sáp nhập vào Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu TDTT. Tháng 10/2025, thực hiện Quyết định số 3874/QĐ-UBND, Trường TDTT tiếp tục được sáp nhập vào Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu thể thao. Qua đó, hai đầu mối đào tạo được hợp nhất, số phòng chuyên môn giảm từ 8 xuống 5, tập trung các chức năng tuyển chọn, huấn luyện, thi đấu, quản lý VĐV, khoa học thể thao và khai thác cơ sở vật chất.
Tiếp nối tiến trình này, tháng 6/2026, UBND Quảng Ninh ban hành Quyết định số 2326/QĐ-UBND thành lập Trường Trung cấp Nghệ thuật và Thể thao Quảng Ninh trên cơ sở tổ chức lại Trung tâm cùng Khoa Nghệ thuật thuộc Trường Đại học Hạ Long. Bộ máy tiếp tục được kiện toàn, đội ngũ nhà giáo, HLV, viên chức được rà soát, bố trí theo năng lực chuyên môn và vị trí việc làm, trong khi hoạt động đào tạo vẫn được duy trì liên tục.
Sự thay đổi càng rõ khi nhìn lại mô hình trước sáp nhập. Trường TDTT chủ yếu đảm nhiệm tuyến năng khiếu, Trung tâm phụ trách huấn luyện các tuyến trẻ, tuyển. Năm 2023, hai đơn vị quản lý 563 VĐV, gồm 255 VĐV của Trường TDTT và 308 VĐV của Trung tâm. Dù đã phối hợp tuyển chọn, chuyển tuyến, các đầu mối riêng vẫn đòi hỏi thống nhất điều hành chuyên môn.
Theo báo cáo, Trung tâm sau sáp nhập có 110 viên chức, người lao động, trong đó có 55 HLV, đào tạo 630 VĐV thuộc 18 môn; tuyến năng khiếu 310 VĐV, trẻ 180 VĐV và tuyển 140 VĐV. Từ nền tảng ấy, việc thống nhất tổ chức không chỉ giảm đầu mối mà còn thuận lợi cho điều phối HLV, sử dụng chung cơ sở vật chất và xây dựng kế hoạch huấn luyện xuyên suốt. Đó là tiền đề điều hành tập trung hệ thống đào tạo.
Quy tụ HLV giỏi, nối liền các tuyến đào tạo
Từ thay đổi về tổ chức, chuyển động đáng chú ý hơn nằm ở khả năng thống nhất định hướng chuyên môn. Thay vì mỗi tuyến chủ yếu hoàn thành nhiệm vụ riêng, các HLV có điều kiện phối hợp dưới sự chỉ đạo của HLV trưởng bộ môn, thống nhất yêu cầu kỹ thuật, giáo án và lộ trình phát triển VĐV. Nhờ vậy, kinh nghiệm của HLV tuyến trên có thể được đưa vào đào tạo năng khiếu từ sớm.
Pencak Silat là ví dụ rõ nét. Trước sáp nhập, HLV Lâm Thị Hương, từng giành HCV SEA Games và thế giới, phụ trách năng khiếu tại Trường TDTT; HLV Nguyễn Thái Linh, cũng trưởng thành từ thể thao đỉnh cao, huấn luyện tuyến trên tại Trung tâm. Về chung hệ thống, hai thế mạnh có điều kiện bổ trợ nhau từ kỹ thuật nền đến thi đấu đỉnh cao.
Ở tuyến năng khiếu, HLV Lâm Thị Hương chú trọng phát hiện tố chất, rèn thể lực và kỹ thuật cơ bản. Như chị từng chia sẻ: “Muốn các em đi xa, phải rèn giũa từ những điều nhỏ nhất”. Khi lên tuyến trên, VĐV tiếp tục được HLV Nguyễn Thái Linh hoàn thiện kỹ chiến thuật, sức mạnh và bản lĩnh thi đấu. Hành trình của Nguyễn Quang Thành, Lê Thành Trung cho thấy tính kế thừa ấy: từ năng khiếu lên tuyến tỉnh, cả hai được đào tạo chuyên sâu, lần lượt giành HCV, HCB tại Giải vô địch Pencak Silat trẻ thế giới tháng 12/2024. Kinh nghiệm phối hợp vốn có nay thuận lợi hơn để phát huy, khi HLV tuyến trên có thể định hướng sớm yêu cầu chuyên môn, còn tuyến năng khiếu theo dõi, chuẩn bị lực lượng tương ứng.
Không riêng Pencak Silat, cờ vua cũng có lợi thế khi tập hợp những HLV giỏi trong cùng hệ thống. Trước đây, HLV Phạm Thùy Trang phụ trách năng khiếu tại Trường TDTT, còn đại kiện tướng quốc tế Nguyễn Anh Dũng đảm nhiệm tuyến trên. Nay với vai trò HLV trưởng, Nguyễn Anh Dũng có điều kiện đưa kinh nghiệm thi đấu đỉnh cao vào định hướng kỳ thủ trẻ, kết hợp thế mạnh đào tạo nền tảng của HLV Phạm Thùy Trang.
Với cờ vua, quá trình tích lũy tư duy, chiến thuật và tâm lý thi đấu đòi hỏi thời gian dài. Vì vậy, thống nhất chuyên môn không phải dùng chung một giáo án, mà là xây dựng lộ trình kế thừa: từ nhận diện điểm mạnh, hạn chế của kỳ thủ năng khiếu đến lựa chọn bài tập, giải đấu và thời điểm chuyển tuyến phù hợp. Trên nền đào tạo ấy, năm 2026, cờ vua Quảng Ninh giành 20 huy chương tại Giải trẻ quốc gia, gồm 3 HCV ở các nhóm U10, U17, U20, cho thấy lực lượng kế cận được duy trì ở nhiều lứa tuổi.
Thời gian qua, Quảng Ninh đã tích lũy kinh nghiệm ở đua thuyền, bắn cung, bơi - lặn và tiếp tục phát huy trong mô hình hiện nay. Với Đua thuyền rowing, HLV Nguyễn Đình Huy phụ trách chuyên môn cả ba tuyến, kết nối tuyển chọn với huấn luyện nâng cao. Ở bắn cung, VĐV năng khiếu từng được tập cùng tuyến trên để sớm tiếp cận kỹ thuật chuyên sâu. Còn ở các môn thể thao dưới nước, sự gắn kết này tạo thuận lợi cho theo dõi dài hạn, kiểm soát khối lượng và điều chỉnh chương trình theo sự phát triển của VĐV.
Tính thống nhất còn thể hiện ở khâu tuyển chọn, sàng lọc. Năm 2026, 64 VĐV không còn đáp ứng yêu cầu chuyên môn hoặc quá tuổi đào tạo được đưa ra khỏi danh sách, đồng thời tuyển bổ sung 78 VĐV. Việc gắn tuyển mới với đánh giá, điều chỉnh lực lượng hướng tới nâng chất lượng đầu vào, phân bổ nguồn lực sát nhu cầu từng môn.
Từ yêu cầu đó, ông Nguyễn Thanh Tùng, Phó Giám đốc Sở VHTT&DL Quảng Ninh, xác định nâng cao chất lượng huấn luyện là nhiệm vụ then chốt; ngành tiếp tục đổi mới tuyển chọn, đào tạo bài bản, dài hạn, tập trung đầu tư các môn thế mạnh, nâng trình độ HLV, tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ. Tinh gọn vì thế phải chuyển thành hiệu quả chuyên môn thực chất.
Những nỗ lực đổi mới được triển khai trên nền thành tích tích lũy nhiều năm. Năm 2025, VĐV Quảng Ninh dự 81 giải quốc gia, giành 660 huy chương, trong đó có 163 HCV, mức cao nhất từ trước đến nay. Đến cuối tháng 5/2026, Quảng Ninh có 57 HLV, VĐV được triệu tập vào đội tuyển quốc gia và trẻ quốc gia ở 11 môn. Tiếp đó, Pencak Silat có HCB châu Á; đua thuyền giành 12 HCV, 10 HCB, 8 HCĐ tại các giải trẻ, U19, U21, U23 quốc gia. Đặc biệt, ở bắn cung, Đặng Công Đức giành HCV, lập kỷ lục quốc gia 50 m cung 3 dây nam với 356/360 điểm, rồi xếp hạng 4 nội dung cá nhân nam tại ASIAD 2026.
Dẫu vậy, tập trung nguồn lực về một đầu mối mới là bước đầu; hiệu quả lâu dài còn phụ thuộc vào sự thống nhất chương trình huấn luyện, vai trò HLV trưởng, tiêu chí đánh giá và chất lượng chuyển tuyến. Những thành tích vừa nêu là kết quả của quá trình tích lũy lâu dài, còn tác động của mô hình mới cần tiếp tục kiểm chứng. Chính khả năng phát huy HLV giỏi trong một hệ thống thống nhất, nối liền các tuyến đào tạo, mới tạo nền tảng cho lực lượng kế cận có chiều sâu và thành tích bền vững.
