Cùng với những đóng góp quan trọng cho tăng trưởng kinh tế, công nghiệp khai khoáng cũng tạo áp lực ngày càng lớn lên hạ tầng kỹ thuật và môi trường tại các địa phương. Việc ban hành Nghị quyết số 17/2026/NQ-HĐND quy định về trách nhiệm đóng góp kinh phí của các tổ chức, cá nhân khai thác khoáng sản để đầu tư, nâng cấp, duy tu, xây dựng các công trình hạ tầng, kỹ thuật, công trình bảo vệ môi trường trên địa bàn tỉnh được kỳ vọng tạo cơ sở pháp lý minh bạch để doanh nghiệp cùng địa phương đầu tư hạ tầng, bảo vệ môi trường, hướng tới phát triển bền vững.
Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường, toàn tỉnh hiện có 44 giấy phép khai thác khoáng sản nhóm I và 62 giấy phép khai thác khoáng sản nhóm II, III, IV còn hiệu lực. Các doanh nghiệp cơ bản chấp hành tốt quy định của pháp luật về khoáng sản, đất đai và cải tạo, phục hồi môi trường sau khai thác, đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế và ngân sách địa phương.
Tuy nhiên, hoạt động khai thác cũng làm gia tăng áp lực lên hệ thống hạ tầng. Nhiều tuyến đường qua các khu vực mỏ thường xuyên chịu mật độ phương tiện vận tải lớn, cần được duy tu, nâng cấp. Bên cạnh đó, nhiều sông, suối và hệ thống thoát nước cũng phải nạo vét thường xuyên để bảo đảm tiêu thoát nước, nhất là trong mùa mưa bão. Trong khi nguồn lực của địa phương còn hạn chế, việc hỗ trợ của doanh nghiệp chủ yếu dựa trên cơ chế tự nguyện nên mức đóng góp giữa các đơn vị chưa đồng đều, thiếu căn cứ pháp lý thống nhất.
Thực tế, nhiều doanh nghiệp khai thác khoáng sản đã chủ động đầu tư cho công tác bảo vệ môi trường. Riêng ngành Than, nhiều năm qua đã duy trì Quỹ môi trường tập trung để duy tu các tuyến đường chuyên dụng, vận hành hệ thống xử lý nước thải, nạo vét suối và cống thoát nước; giai đoạn 2024-2025, tổng kinh phí thực hiện đạt khoảng 181 tỷ đồng; năm 2026 dự kiến tiếp tục bố trí khoảng 87 tỷ đồng cho các hoạt động này.
Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, HĐND tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 17/2026/NQ-HĐND quy định trách nhiệm đóng góp kinh phí của các tổ chức, cá nhân khai thác khoáng sản để đầu tư, nâng cấp, duy tu hạ tầng kỹ thuật và các công trình bảo vệ môi trường. Theo đó, từ ngày 1/1/2027 đến hết ngày 31/12/2031, các tổ chức, cá nhân khai thác khoáng sản sẽ đóng góp bằng 0,5% giá tính thuế tài nguyên tương ứng với từng nhóm khoáng sản. Nguồn kinh phí được nộp vào ngân sách nhà nước để đầu tư các công trình hạ tầng và bảo vệ môi trường theo quy định.
Đáng chú ý, trong quá trình xây dựng nghị quyết, tỉnh đã lấy ý kiến các địa phương, Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh, Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV), Tổng Công ty Đông Bắc và nhiều doanh nghiệp khai thác khoáng sản. Các ý kiến đều thống nhất việc ban hành nghị quyết là cần thiết nhằm tạo hành lang pháp lý công khai, minh bạch trong thực hiện trách nhiệm của doanh nghiệp đối với cộng đồng. Mức đóng góp 0,5% không tạo tác động lớn đến chi phí sản xuất bởi trên thực tế nhiều doanh nghiệp đã chủ động dành nguồn lực tương tự để hỗ trợ địa phương đầu tư hạ tầng và bảo vệ môi trường.
Ông Vũ Trọng Hiệt, Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Xi măng và Xây dựng Quảng Ninh, cho biết: Doanh nghiệp hiện được cấp phép khai thác than, đá vôi và đá sét phục vụ sản xuất xi măng. Với mức đóng góp bằng 0,5% giá tính thuế tài nguyên, doanh nghiệp dự kiến đóng góp khoảng 1 tỷ đồng mỗi năm. Doanh nghiệp hoàn toàn đồng tình với quy định mới và xác định đây là trách nhiệm của đơn vị khai thác khoáng sản đối với địa phương. Cùng với việc thực hiện đầy đủ nghĩa vụ theo nghị quyết, doanh nghiệp tiếp tục duy trì các giải pháp khai thác gắn với bảo vệ môi trường và nhiều năm qua vẫn thường xuyên hỗ trợ địa phương triển khai các công trình an sinh, bảo vệ môi trường tại khu vực có hoạt động khai thác.
Cùng quan điểm, ông Phạm Bá Nam, Giám đốc Công ty CP Tư vấn và Đầu tư xây dựng thủy lợi Quảng Ninh, cho biết: Doanh nghiệp hiện là chủ đầu tư khai thác mỏ đất Trưng Vương (phường Vàng Danh) với trữ lượng gần 8,2 triệu m³, mỗi ngày cung cấp khoảng 10.000m³ đất phục vụ các dự án trọng điểm của tỉnh. Việc đóng góp kinh phí đầu tư hạ tầng và bảo vệ môi trường là trách nhiệm của doanh nghiệp khai thác khoáng sản. Cơ chế mới không chỉ tạo thêm nguồn lực cho địa phương mà còn nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp trong khai thác, sử dụng hiệu quả tài nguyên và hướng tới phát triển bền vững.
Trong bối cảnh Quảng Ninh hướng tới phát triển xanh và tăng trưởng bền vững, Nghị quyết số 17 không chỉ tạo thêm nguồn lực đầu tư hạ tầng, bảo vệ môi trường mà còn thiết lập cơ chế minh bạch để doanh nghiệp thực hiện tốt hơn trách nhiệm với cộng đồng, góp phần xây dựng ngành khai khoáng phát triển theo hướng hiện đại, trách nhiệm và bền vững.
