Sau hơn một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, xã Thống Nhất đang cho thấy những chuyển biến rõ nét. Quy trình giải quyết công việc được rút ngắn, tính chủ động của chính quyền cơ sở được nâng lên, qua đó tạo điều kiện khai thác tốt hơn dư địa phát triển trên địa bàn.
Xã Thống Nhất có diện tích 276,14km², dân số 17.604 người, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm trên 31%. Địa bàn rộng, dân cư phân tán đặt ra yêu cầu cao đối với khả năng tổ chức, điều hành của bộ máy cơ sở. Sau phân cấp, phân quyền, xã đã tiếp nhận 79 nhiệm vụ từ cấp tỉnh và 859 nhiệm vụ được phân định từ cấp huyện về cấp xã. Nhiều công việc trước đây phải qua cấp trung gian nay được cơ quan chuyên môn của xã trực tiếp tiếp nhận, xử lý và chịu trách nhiệm về tiến độ.
Thay đổi này thể hiện rõ qua hoạt động của Trung tâm Phục vụ hành chính công xã. Từ ngày 1/7/2025 đến 30/6/2026, Trung tâm tiếp nhận 7.017 hồ sơ. Trong 6.740 hồ sơ đã giải quyết, có 4.572 hồ sơ trước hạn, 2.071 hồ sơ đúng hạn; tỷ lệ đúng và trước hạn đạt trên 98%. Có 98,6% hồ sơ được xử lý trên môi trường điện tử. Các lĩnh vực phát sinh nhiều hồ sơ gồm chứng thực 3.877 hồ sơ, hộ tịch 1.646 hồ sơ, đất đai 1.015 hồ sơ.
Với người dân ở những địa bàn xa trung tâm như Đồng Quặng, việc giảm khâu trung gian càng có ý nghĩa. Theo ông Triệu Tiến Tề, Trưởng thôn Đồng Quặng, nhiều thủ tục, kiến nghị được giải quyết trực tiếp tại xã giúp người dân thuận lợi hơn khi liên hệ công việc, những vấn đề phát sinh từ thôn cũng có đầu mối tiếp nhận, trao đổi và xử lý cụ thể hơn.
Tác động của phân cấp còn thể hiện trong tổ chức thực hiện các nhiệm vụ phát triển. Xã đã rà soát 48 đồ án quy hoạch xây dựng còn hiệu lực, đề xuất tạo quỹ đất tái định cư phục vụ giải phóng mặt bằng 4 dự án, xây dựng danh mục 17 dự án đầu tư công năm 2026 với tổng vốn trên 81 tỷ đồng.
Cùng với đó, nhiều dự án có quy mô lớn đang được triển khai trên địa bàn. Cụm công nghiệp Hoành Bồ 1 được khởi công trong năm 2026 với quy mô trên 72ha, tổng mức đầu tư hơn 1.400 tỷ đồng. Nhà máy điện gió Quảng Ninh 1 có công suất 200MW, tổng mức đầu tư 7.290 tỷ đồng, triển khai tại phường Hoành Bồ và xã Thống Nhất. Riêng phần dự án trên địa bàn xã liên quan trên 11ha và hơn 20 vị trí móng turbine. Địa phương đang phối hợp với chủ đầu tư, các sở, ngành rà soát diện tích rừng, các hộ dân liên quan và hoàn thiện hồ sơ theo quy định. Đối với dự án Điện rác, xã đã phối hợp bàn giao mặt bằng sạch cho nhà đầu tư, đồng thời thực hiện quản lý đất đai, xây dựng, môi trường trong quá trình triển khai.
Ông Phạm Thanh Tú, đại diện chủ đầu tư dự án Nhà máy điện gió Quảng Ninh 1, đánh giá, chính quyền xã trực tiếp phối hợp rà soát hiện trạng, xác định các trường hợp liên quan và xử lý những nội dung thuộc thẩm quyền đã giúp quá trình triển khai dự án có đầu mối rõ ràng hơn, thuận lợi hơn trong phối hợp giải quyết công việc tại địa bàn.
Cùng với những thuận lợi từ phân cấp, yêu cầu đặt ra đối với bộ máy cơ sở cũng lớn hơn. Khối lượng nhiệm vụ tăng trong khi biên chế, nguồn lực và hạ tầng dữ liệu chưa đồng bộ, một số lĩnh vực còn thiếu quy trình, hướng dẫn thống nhất. Đây là những vấn đề cần tiếp tục tháo gỡ để nâng cao hiệu quả thực thi nhiệm vụ.
Theo ông Bùi Minh Tấn, Chủ tịch UBND xã Thống Nhất, trước đây nhiều công việc của xã chủ yếu dừng ở rà soát, thống kê, báo cáo cấp huyện, khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, xã trực tiếp thực hiện các quy trình liên quan đến bồi thường, giải phóng mặt bằng, quy hoạch và làm việc với doanh nghiệp. Việc giảm khâu trung gian giúp địa phương nắm sát địa bàn, chủ động hơn trong xử lý công việc, đồng thời giảm thời gian, chi phí cho người dân và doanh nghiệp.
Năm 2026, Thống Nhất phấn đấu tốc độ tăng tổng giá trị sản phẩm trên địa bàn đạt 16,3%; tạo việc làm mới cho từ 450 lao động trở lên; tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt từ 90%, tỷ lệ tham gia bảo hiểm y tế từ 99%; thu gom chất thải rắn sinh hoạt trên 95% và giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư công.
Giai đoạn 2026-2030, xã đặt mục tiêu tốc độ tăng tổng giá trị sản phẩm bình quân hằng năm từ 16,3% trở lên, tăng thu ngân sách bình quân 10%/năm, mỗi năm tạo việc làm mới cho từ 450 lao động, nâng thu nhập bình quân đầu người lên 120 triệu đồng/người/năm vào năm 2030, tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt từ 95% và tỷ lệ che phủ rừng đạt 68%.
Để thực hiện các mục tiêu đã đề ra, xã Thống Nhất xác định tiếp tục nâng cao chất lượng quản trị, hoàn thiện hạ tầng, cải thiện môi trường đầu tư, đẩy mạnh chuyển đổi số và khai thác hiệu quả các nguồn lực phát triển. Cùng với đó, địa phương tập trung nâng cao năng lực thực thi của bộ máy, bảo đảm phân cấp gắn với nguồn lực, trách nhiệm và hiệu quả thực hiện, đáp ứng tốt hơn yêu cầu quản lý, phục vụ người dân, doanh nghiệp và phát triển kinh tế - xã hội.
