Từ năm học 2026-2027, hàng trăm nghìn học sinh Quảng Ninh sẽ bước vào năm học mới với niềm vui đặc biệt khi được cấp miễn phí một bộ sách giáo khoa. Quyết sách tiên phong của tỉnh đang tạo dấu ấn mạnh mẽ trong thực hiện chính sách an sinh giáo dục, đưa Quảng Ninh trở thành địa phương đầu tiên trong cả nước triển khai cấp sách giáo khoa miễn phí trên quy mô toàn tỉnh.
Quảng Ninh đi trước
Có lẽ chưa năm học nào, chị Tằng Nhì Múi, ở bản Bắc Phong Sinh, xã Quảng Đức, lại đón nhiều tin vui đến vậy. Gia đình chị có hai con, một cháu chuẩn bị vào lớp 7, một cháu lên lớp 3. Từ năm học 2026-2027, thay vì tiếp tục học tại các điểm trường lẻ, cả hai con chị Múi sẽ được học tập trung tại Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Quảng Đức. Nhà xa trường học, việc đi lại của các em dự kiến được nhà trường tổ chức đưa đón bằng xe ô tô với sự hỗ trợ kinh phí của tỉnh. Cùng với những thay đổi ấy, có thêm một thông tin khiến người mẹ vùng biên không giấu được niềm vui: Các con sẽ được cấp miễn phí sách giáo khoa ngay từ đầu năm học.
“Nhận liền lúc nhiều thông tin về chế độ, chính sách cho các con trước năm học mới, tôi rất phấn khởi. Đối với bà con dân tộc thiểu số ở vùng biên giới xa xôi, các con đi học được miễn học phí, được uống sữa miễn phí, nay là phát sách miễn phí nữa, đã giảm rất nhiều chi phí nuôi con ăn học” - chị Múi chia sẻ.
Niềm vui của gia đình chị Tằng Nhì Múi cũng là tâm trạng chung của hàng nghìn phụ huynh trên địa bàn tỉnh khi Quảng Ninh quyết định triển khai chính sách cấp miễn phí sách giáo khoa từ năm học 2026-2027. Chủ trương này nối tiếp chuỗi chính sách an sinh mà tỉnh đã và đang dành cho giáo dục, giúp nhiều gia đình, nhất là ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới và hải đảo, giảm bớt gánh nặng trong hành trình chăm lo việc học của con em mình.
Theo Nghị quyết số 93/2025/NQ-HĐND ngày 16/12/2025 của HĐND tỉnh quy định một số chính sách hỗ trợ trong các cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên trên địa bàn tỉnh giai đoạn năm học 2025-2026 đến năm học 2030-2031, từ năm học 2026-2027, học sinh phổ thông và học viên giáo dục thường xuyên cấp THPT đang học tại các cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh sẽ được cấp miễn phí một bộ SGK do Bộ GD&ĐT tổ chức biên soạn để phục vụ học tập. Với quyết sách này, Quảng Ninh trở thành địa phương đầu tiên trong cả nước triển khai chính sách cấp miễn phí sách giáo khoa trên quy mô toàn tỉnh.
Điều đáng chú ý là chính sách không được thực hiện theo hình thức cấp phát để từng học sinh sở hữu lâu dài, mà được tổ chức theo mô hình thư viện dùng chung. Nguồn ngân sách của tỉnh được sử dụng để đầu tư sách giáo khoa cho thư viện các nhà trường. Học sinh mượn sách để sử dụng trong năm học hoặc học kỳ, sau đó hoàn trả cho nhà trường để tiếp tục bảo quản, phục vụ các khóa học tiếp theo. Cách làm này vừa bảo đảm tất cả học sinh đều có đầy đủ sách ngay từ đầu năm học, vừa nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách, đồng thời hình thành ý thức giữ gìn tài sản chung, sử dụng tiết kiệm và tránh lãng phí.
Theo tính toán, sẽ có khoảng 293.000 học sinh, học viên trên địa bàn tỉnh được hưởng chính sách này. Kinh phí thực hiện ước khoảng 80 tỷ đồng mỗi năm học. Đó là một khoản đầu tư không nhỏ, nhưng thể hiện tỉnh tiếp tục ưu tiên nguồn lực cho giáo dục - lĩnh vực luôn được xác định là nền tảng của phát triển bền vững.
Đối với nhiều gia đình, nhất là những hộ có từ hai đến ba con đang đi học, sách giáo khoa là một trong những khoản chi đáng kể vào mỗi dịp năm học mới. Chính sách miễn phí sách giáo khoa vì thế không chỉ mang ý nghĩa hỗ trợ về vật chất, mà còn giúp bảo đảm mọi học sinh đều có điều kiện tiếp cận đầy đủ tài liệu học tập ngay từ những ngày đầu đến lớp. Điều này càng trở nên đặc biệt hơn đối với những vùng còn nhiều khó khăn, nơi mỗi khoản chi được giảm bớt đều góp phần tạo thêm động lực để phụ huynh yên tâm cho con đến trường.
Việc Quảng Ninh tiên phong thực hiện chính sách này cũng cho thấy sự chủ động trong cụ thể hóa các định hướng lớn về phát triển giáo dục. Theo định hướng của Bộ GD&ĐT, mục tiêu miễn phí sách giáo khoa sẽ từng bước được triển khai trên phạm vi cả nước vào những năm tới. Trong khi nhiều địa phương vẫn đang nghiên cứu phương án thực hiện, Quảng Ninh đã chủ động bố trí nguồn lực để đưa chính sách vào cuộc sống sớm hơn, tạo thêm một dấu ấn trong hành trình chăm lo cho sự nghiệp giáo dục.
| Ngày 3/7/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 271/2026/NĐ-CP quy định về miễn phí sách giáo khoa giáo dục phổ thông và miễn học phí, giáo trình môn học Giáo dục quốc phòng và an ninh tại cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp. Theo Nghị định, chính sách miễn phí sách giáo khoa được thực hiện theo mô hình mượn - trả nhằm tái sử dụng sách nhiều lần, góp phần tiết kiệm ngân sách, hạn chế lãng phí và bảo vệ môi trường. Đối tượng được áp dụng là học sinh theo học các chương trình giáo dục do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành, gồm Chương trình giáo dục phổ thông, Chương trình giáo dục thường xuyên cấp THCS, THPT và Chương trình xóa mù chữ. Theo lộ trình, từ năm học 2029-2030, chính sách miễn phí sách giáo khoa sẽ được triển khai trên phạm vi toàn quốc. |
Chủ động nguồn sách, sẵn sàng cho năm học mới
Chủ trương cấp miễn phí sách giáo khoa thể hiện quyết tâm cao của tỉnh trong đầu tư cho giáo dục. Do đó, việc bảo đảm đủ nguồn sách, đúng tiến độ và đúng quy định chính là khâu quyết định để chính sách đi vào cuộc sống. Khi mọi học sinh có đầy đủ sách ngay từ những ngày đầu năm học, mục tiêu giảm gánh nặng chi phí cho phụ huynh và bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục mới thực sự hoàn thành.
Năm học 2026-2027, toàn tỉnh có 229 cơ sở giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên, với hơn 293.000 học sinh, học viên thuộc diện được mượn sách giáo khoa miễn phí. Điều này đồng nghĩa với khối lượng sách cần chuẩn bị lên tới trên 293.000 bộ (tương đương 5 triệu bản), đòi hỏi công tác mua sắm, cung ứng và bàn giao phải được triển khai đồng bộ, khẩn trương, bảo đảm hoàn thành trước thời điểm học sinh tựu trường.
Theo quy định, các cơ sở giáo dục là đơn vị trực tiếp tổ chức mua sắm sách giáo khoa theo quy định của pháp luật về đấu thầu, căn cứ giá trị từng gói thầu để lựa chọn hình thức chỉ định thầu hoặc đấu thầu phù hợp. Trên cơ sở nguồn kinh phí được phân bổ, các địa phương, nhà trường đã chủ động xây dựng kế hoạch, hoàn thiện hồ sơ, ký kết hợp đồng với đơn vị cung ứng, đồng thời chuẩn bị phương án tiếp nhận, quản lý và tổ chức cho học sinh mượn sách theo mô hình thư viện dùng chung.
Để đáp ứng nhu cầu lớn của năm học đầu tiên triển khai chính sách, Công ty Cổ phần Sách và Thiết bị trường học Quảng Ninh - đối tác phát hành chính thức của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam trên địa bàn tỉnh - đã chủ động xây dựng kế hoạch cung ứng từ rất sớm. Hàng triệu bản sách giáo khoa từ lớp 1 đến lớp 12 được nhập kho, bảo đảm đủ số lượng và chủng loại phục vụ các cơ sở giáo dục trên toàn tỉnh.
Đến nay, đơn vị đã tiếp nhận hồ sơ đăng ký mua sách giáo khoa của 187 trường phổ thông; đồng thời phối hợp với các cơ sở giáo dục hoàn thiện các thủ tục theo quy định để tổ chức cung ứng và bàn giao sách theo hợp đồng. Theo ông Vũ Thế Hòa, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần Sách và Thiết bị trường học Quảng Ninh, đầu tháng 7, doanh nghiệp đã nhập về trên 60% trong tổng nhu cầu khoảng 5 triệu bản sách giáo khoa, đồng thời chuẩn bị đầy đủ hệ thống kho bãi, phương tiện vận chuyển và nhân lực để tổ chức giao sách đến các nhà trường, bảo đảm tiến độ theo kế hoạch.
| Em Cao Gia Hân, học sinh lớp 12H, Trường TH - THCS - THPT Văn Lang: Em cảm thấy rất vui và háo hức khi nhận được bộ sách giáo khoa mới miễn phí. Đây là món quà vô cùng ý nghĩa với em và các bạn trong ngày đầu tiên đến lớp của năm học lớp 12. Em sẽ giữ gìn và bảo quản sách thật cẩn thận, đảm bảo bộ sách luôn sạch đẹp và nguyên vẹn để có thể trao lại cho các em khoá dưới sau khi kết thúc năm học. |
Song song với việc chuẩn bị nguồn sách từ đơn vị phát hành, các cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh cũng khẩn trương triển khai các bước tiếp nhận và quản lý sách giáo khoa.
Từ đầu tháng 7, Trường Tiểu học Mạo Khê là một trong những đơn vị hoàn thành sớm việc mua sắm và tiếp nhận hơn 1.100 bộ sách giáo khoa phục vụ năm học mới. Ngay sau khi sách được bàn giao, nhà trường tổ chức kiểm đếm, đóng dấu, dán mã quản lý, nhập kho, sắp xếp theo từng khối lớp và xây dựng kế hoạch cấp phát, quản lý, bảo quản để học sinh được mượn ngay sau khi tựu trường.
Cô giáo Lê Thị Thu, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Mạo Khê (phường Mạo Khê), cho biết: Sau khi học sinh tựu trường, nhà trường sẽ phát sách để đảm bảo 100% học sinh có sách học. Đồng thời hướng dẫn các con sử dụng, giữ gìn, bảo quản sách, phối hợp với cha mẹ học sinh để nâng cao ý thức bảo vệ tài sản của nhà trường, góp phần phát huy hiệu quả việc sử dụng 1 bộ sách chung cho những năm học tiếp theo.
Đến thời điểm hiện tại, 40 cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh đã hoàn thành việc mua sắm và tiếp nhận sách giáo khoa. Các đơn vị còn lại đang khẩn trương hoàn tất các thủ tục theo kế hoạch. Sau khi tiếp nhận, sách giáo khoa được các nhà trường tổ chức phân loại, đóng dấu, lập sổ theo dõi, xây dựng quy chế quản lý và bảo quản nhằm phát huy hiệu quả mô hình thư viện dùng chung, giúp sách có thể sử dụng cho nhiều khóa học tiếp theo.
Cô giáo Lê Thị Bích Quyên, Phó Hiệu trưởng Trường TH&THCS Nam Khê (phường Vàng Danh) cho biết: Chúng tôi đã xây dựng quy chế sử dụng, mượn, trả sách giáo khoa chi tiết, cụ thể để triển khai đến học sinh, phụ huynh. Học sinh không được ghi, vẽ lên sách, bọc giữ sách cẩn thận để đảm bảo cuối năm nhà trường nhận lại những bộ sách nguyên vẹn cho các khóa học sinh tiếp theo.
Theo kế hoạch của tỉnh, toàn bộ công tác mua sắm và bàn giao sách giáo khoa phải hoàn thành trước ngày 15/8/2026, tạo điều kiện để các nhà trường tổ chức cấp phát ngay khi học sinh tựu trường. Đây cũng là mốc thời gian quan trọng bảo đảm việc triển khai chính sách được đồng bộ trên phạm vi toàn tỉnh, không để xảy ra tình trạng thiếu sách hoặc chậm sách ở bất kỳ cơ sở giáo dục nào.
Việc chuẩn bị chu đáo từ nguồn cung, quy trình mua sắm đến công tác tiếp nhận, quản lý tại các nhà trường cho thấy quyết tâm của Quảng Ninh trong việc đưa chính sách vào thực tiễn một cách hiệu quả. Không chỉ dừng lại ở mục tiêu giảm chi phí đầu năm học cho phụ huynh, mô hình cho học sinh mượn sách giáo khoa còn hướng tới xây dựng ý thức giữ gìn, bảo quản tài sản chung, hình thành văn hóa sử dụng tiết kiệm, chia sẻ và phát huy hiệu quả nguồn học liệu được đầu tư từ ngân sách. Qua đó, chính sách không chỉ mang ý nghĩa hỗ trợ trước mắt, mà còn tạo nền tảng để xây dựng một môi trường giáo dục văn minh, trách nhiệm.
