Khi sắc đào hồng, mận trắng dịu dàng bung nở khắp các triền đồi, triền núi, người dân vùng cao lại rộn ràng trong không khí lễ hội mùa xuân. Không chỉ là thời khắc giao hòa của đất trời, mùa xuân còn là mùa của những lễ hội truyền thống đã được đồng bào các dân tộc gìn giữ, trao truyền qua bao thế hệ. Trong nhịp sống hiện đại hôm nay, những lễ hội đầu năm vẫn vẹn nguyên ý nghĩa tâm linh, là nơi gửi gắm ước vọng về một năm mới mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, cuộc sống ấm no, hạnh phúc.
Những ngày này, cùng với chuẩn bị đón Tết Nguyên đán, bà con các dân tộc xã Lục Hồn đang háo hức chuẩn bị cho Lễ hội đình Lục Nà, một trong những lễ hội lớn và tiêu biểu của khu vực các xã Bình Liêu, Lục Hồn, Hoành Mô. Đình Lục Nà thuộc thôn Bản Cáu (xã Lục Hồn), được xây dựng từ thời Hậu Lê, là nơi thờ Thành hoàng làng Hoàng Cần - vị tướng anh hùng có công chống giặc ngoại xâm, bảo vệ bản làng, quê hương, đất nước.
Lễ hội đình Lục Nà diễn ra vào ngày 16 và 17 tháng Giêng hằng năm, theo nghi thức lễ hội truyền thống, gồm phần lễ và phần hội. Phần lễ với các nghi thức rước sắc phong, lễ tế thần, lễ giã đình được tổ chức trang nghiêm, thành kính. Phần hội sôi nổi với các hoạt động giao lưu hát then - đàn tính, thi đấu thể thao dân tộc đẩy gậy, tung còn, kéo co, bắn nỏ, cùng nhiều trò chơi dân gian hấp dẫn như nhảy bao bố, sảy mả, đi cà kheo… tạo nên không gian vui tươi, rộn ràng ngay từ những ngày đầu xuân.
Nhắc đến hội xuân ở xã Bình Liêu, không thể không nhắc tới Hội hát soóng cọ, hay còn gọi là Hội hát tháng Ba, được tổ chức vào ngày 16/3 (âm lịch) hằng năm. Trong tiếng hát soóng cọ mượt mà, sâu lắng vang vọng núi rừng, những nghi lễ thiêng liêng, phong tục truyền thống được tái hiện sinh động, góp phần tạo nên bức tranh văn hóa đa sắc, đậm đà bản sắc các dân tộc vùng cao.
Chị Lục Thị Cọm (thôn Nà Ếch, xã Bình Liêu) cho biết: Tục hát soóng cọ diễn ra quanh năm, với nhiều hình thức như hát chúc Tết, hát mừng đám cưới, mừng nhà mới, hát tâm tình, giao duyên. Bởi vậy, hát soóng cọ đã trở thành món ăn tinh thần quý giá, là niềm tự hào và là “sợi dây” gắn kết cộng đồng của người Sán Chỉ. Để chuẩn bị cho Hội hát soóng cọ đầu xuân năm nay, phụ nữ thôn Nà Ếch đang cùng nhau tập luyện, đặt thêm lời bài hát mới ca ngợi quê hương, đất nước đổi mới.
Ở xã Quảng La, Hội làng Bằng Cả là lễ hội truyền thống mang đậm bản sắc của đồng bào Dao Thanh Y, được tổ chức nhằm cầu cho một năm mới mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi, vạn vật sinh sôi, nhà nhà mạnh khỏe, bình an. Hội làng được duy trì định kỳ vào 5 ngày trong năm (1/2, 1/4, 1/7, 1/10 và 20 tháng Chạp), trong đó ngày 1/2 âm lịch là lễ chính đầu năm. Vào dịp này, con cháu các dòng họ người Dao Thanh Y dù đi đâu xa cũng trở về sum họp, chung vui trong không khí lễ hội.
Hội làng Bằng Cả năm 2026 mang ý nghĩa đặc biệt khi đây là mùa hội đầu tiên sau khi xã Quảng La mới được thành lập theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Lễ hội tiếp tục được tổ chức trang trọng, bài bản, nhằm gìn giữ và lan tỏa những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của đồng bào Dao Thanh Y.
Để có một mùa hội trọn vẹn, người dân nơi đây đã chuẩn bị từ nhiều tháng trước. Bà Trương Thị Oanh, Tổ trưởng Tổ du lịch cộng đồng Khu bảo tồn văn hóa người Dao Thanh Y, chia sẻ: Chuẩn bị cho hội làng, không khí thôn xóm lúc nào cũng rộn ràng. Người tập múa, người tập hát, các cụ cao niên hướng dẫn lớp trẻ thực hiện những nghi lễ truyền thống. Điều đáng quý nhất là những nét văn hóa đặc sắc của hội làng vẫn được gìn giữ, trao truyền qua nhiều thế hệ, để con cháu mai sau luôn nhớ về cội nguồn.
Đến với Hội làng Bằng Cả, nhân dân và du khách sẽ được hòa mình vào không gian văn hóa vui tươi, đậm đà bản sắc địa phương. Bên cạnh các môn thể thao và trò chơi dân gian như kéo co, đẩy gậy, bắn nỏ, nhảy sạp, ném còn, đi cà kheo, giao lưu văn nghệ, du khách còn được trải nghiệm gói bánh gù, giã bánh dày, mặc thử trang phục truyền thống của người Dao Thanh Y, tham quan các gian hàng và thưởng thức những sản vật đặc trưng của địa phương.
Mỗi lễ hội vùng cao có nét đặc trưng riêng, nhưng đều gửi gắm tấm lòng tri ân tổ tiên, thần linh, khát vọng về cuộc sống ấm no, hạnh phúc và sự gắn kết cộng đồng. Bởi thế, mùa xuân nơi vùng cao không chỉ rực rỡ sắc hoa, mà còn ngân vang tiếng đàn, tiếng hát, hòa trong điệu múa rộn ràng, góp phần tạo nên sức sống bền bỉ cho văn hóa các dân tộc trong nhịp sống hiện đại hôm nay.
