Với 482/485 đại biểu tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất). Luật quy định người quyết định đầu tư chịu trách nhiệm về hiệu quả các chương trình, dự án được phê duyệt. Hiệu quả đầu tư phải được đánh giá từ khâu lập dự án đến vận hành, khai thác, gắn với mức độ cải thiện đời sống và an sinh xã hội.
Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) trước Quốc hội, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, Chính phủ đã tiếp thu tối đa ý kiến thẩm tra và ý kiến đại biểu Quốc hội, tập trung vào 5 nhóm vấn đề: Bảo đảm tính ổn định, đồng bộ của hệ thống pháp luật; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; thể chế hóa yêu cầu hạch toán hiệu quả kinh tế-xã hội theo Kết luận số 18 của Trung ương; đơn giản hóa thủ tục đối với dự án nhóm C nhưng vẫn bảo đảm kiểm soát; thu hẹp phạm vi chuyển nguồn, siết chặt kỷ cương, kỷ luật ngân sách.
Về bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật, Bộ trưởng cho biết, đối với tính chất pháp lý của các nghị quyết của Quốc hội về tài chính, ngân sách, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật đã quy định rõ tại điểm c khoản 2 Điều 11 rằng nghị quyết về kế hoạch tài chính 5 năm quốc gia, dự toán ngân sách nhà nước, phân bổ ngân sách trung ương và quyết toán ngân sách nhà nước hằng năm là văn bản quy phạm pháp luật.
Do đó, để tránh trùng lặp, dự thảo Luật Ngân sách nhà nước đã bỏ quy định tương ứng tại khoản 1 Điều 18.
Đối với việc bảo đảm đồng bộ với Luật Nhà ở, dự thảo được chỉnh lý theo hướng số thu từ bán, cho thuê, cho thuê mua nhà ở thuộc tài sản công sau khi trừ chi phí theo quy định phải nộp vào ngân sách nhà nước; Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trình Hội đồng nhân dân cùng cấp quyết định việc bố trí nguồn thu này cho quỹ nhà ở.
Trên cơ sở đó, điểm d khoản 1 Điều 38 được chỉnh lý, quy định rõ ngân sách địa phương được hưởng 100% khoản thu từ tiền cho thuê, tiền bán nhà ở thuộc tài sản công do Nhà nước đại diện chủ sở hữu.
Tiếp thu ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về kỹ thuật lập pháp, dự thảo Luật cũng được sắp xếp lại các điều khoản tại Chương XI, sửa đổi quy định về hiệu lực thi hành và bổ sung quy định chuyển tiếp.
Về thời hạn phân bổ các khoản dự toán chi chưa phân bổ chi tiết, Bộ trưởng cho biết, các khoản dự toán chưa phân bổ chủ yếu dành cho những nhiệm vụ, chương trình, dự án đã có chủ trương nhưng chưa hoàn thiện hồ sơ, thủ tục hoặc chưa xác định được nhu cầu kinh phí, đối tượng thụ hưởng tại thời điểm lập dự toán. Một số chính sách dự kiến được ban hành, triển khai trong năm cũng cần chủ động dành nguồn để phân bổ khi đủ điều kiện.
Qua rà soát quy định pháp luật và thực tiễn triển khai, Chính phủ đề nghị tiếp tục không quy định cụ thể mốc thời gian phân bổ các khoản dự toán này trong Luật, kế thừa quy định của Luật Ngân sách nhà nước hiện hành.
Theo Chính phủ, quy định như vậy phù hợp với nguyên tắc phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính, tạo sự chủ động cho Chính phủ và Ủy ban nhân dân các cấp trong điều hành, cân đối nguồn lực, xử lý nhiệm vụ phát sinh và sử dụng tối đa nguồn dự toán đã được Quốc hội, Hội đồng nhân dân quyết định.
Tuy nhiên, Chính phủ sẽ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương nâng cao chất lượng lập dự toán, đẩy nhanh tiến độ triển khai nhiệm vụ và phân bổ dự toán chi tiết; tăng cường kỷ luật, kỷ cương tài chính, khắc phục tình trạng chậm phân bổ, chuyển nguồn lớn.
Trong bối cảnh yêu cầu tăng trưởng 2 con số, Chính phủ cho rằng cần bảo đảm sự chủ động, kịp thời trong điều hành nguồn lực. Vì vậy, Chính phủ kính đề nghị Quốc hội giữ quy định như dự thảo Luật đã trình.
Về việc phân bổ, sử dụng dự toán chi còn lại của cấp ngân sách khi kết thúc năm, Bộ trưởng cho biết, một số ý kiến đề nghị rà soát việc tiếp tục quy định cơ chế phân bổ, sử dụng dự toán chi còn lại của cấp ngân sách khi kết thúc năm. Theo quy định hiện hành, số dự toán chưa sử dụng khi kết thúc năm ngân sách được tổng hợp vào dự toán chi còn lại của cấp ngân sách để Chính phủ, Ủy ban nhân dân tiếp tục phân bổ cùng với số tăng thu và báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Quốc hội, Thường trực Hội đồng nhân dân và Hội đồng nhân dân.
Chính phủ cho rằng quy định này đến nay không phát sinh vướng mắc, tạo sự chủ động, linh hoạt trong điều hành, nhất là trong bối cảnh yêu cầu bảo đảm nguồn lực cho các mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Đối với ngân sách trung ương, những năm qua, dự toán chi còn lại cơ bản được hủy để giảm bội chi, giảm chuyển nguồn. Riêng năm 2025, Chính phủ đã quyết định hủy toàn bộ khoảng 8.400 tỷ đồng.
Đối với ngân sách địa phương, nếu không được tiếp tục phân bổ, sử dụng nguồn này sẽ ảnh hưởng đến khả năng xử lý các nhiệm vụ phát sinh, nhất là tại các địa phương nhận bổ sung cân đối và các xã còn khó khăn về nguồn lực.
Luật có hiệu lực từ ngày 1/1/2027, áp dụng từ năm ngân sách 2027. Một số quy định về giao, phân bổ dự toán năm 2027 và dự án đầu tư công khẩn cấp được thực hiện từ ngày 21/11/2026. Các kế hoạch tài chính 5 năm, kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 đã được phê duyệt, giao tiếp tục được thực hiện, không phải làm lại trình tự lập, báo cáo, phê duyệt và giao.