Trong quá trình xây dựng tỉnh kiểu mẫu giàu đẹp, văn minh, hiện đại, Quảng Ninh đang đẩy mạnh phát triển đô thị thông minh gắn với chuyển đổi số toàn diện; qua đó từng bước xây dựng hệ sinh thái đô thị hiện đại, kết nối, hiệu quả và thân thiện hơn với người dân, doanh nghiệp.
Định hướng phát triển đô thị thông minh của Quảng Ninh bám sát các chủ trương lớn của Trung ương. Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết 03/NQ-CP của Chính phủ đều nhấn mạnh yêu cầu tạo đột phá về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Cùng với đó, Nghị định 269/2025/NĐ-CP lần đầu tiên tạo khung pháp lý tổng thể cho phát triển đô thị thông minh, đặt ra các yêu cầu về hạ tầng số, dữ liệu đô thị, trung tâm điều hành thông minh và cơ chế chia sẻ dữ liệu. Trong bối cảnh ấy, Quảng Ninh được xác định là địa phương cần vừa hoàn thiện đô thị loại I, vừa xây dựng mô hình đô thị thông minh chuẩn quốc gia.
Điều đáng ghi nhận là tỉnh không bắt đầu từ con số không mà trước đó đã sớm phê duyệt Đề án triển khai mô hình thành phố thông minh giai đoạn 2017-2020 với 32 nhiệm vụ, dự án; tập trung vào nhiều lĩnh vực then chốt, như: Y tế, giáo dục, du lịch, giao thông, tài nguyên môi trường và xây dựng.
Đến nay, 24 dự án đã được triển khai, từ trường học thông minh, bệnh viện thông minh, kiến trúc thành phố thông minh đến hệ thống quản lý điều hành giao thông, quan trắc môi trường và ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý đô thị tại khu vực Hạ Long. Đặc biệt, hệ thống chiếu sáng thông minh, tiết kiệm năng lượng đã được đưa vào vận hành tại các phường, xã thuộc khu vực Hạ Long, Uông Bí, góp phần thay đổi diện mạo đô thị theo hướng văn minh, hiện đại hơn.
Từ những dự án ban đầu đó, tỉnh từng bước hình thành nền tảng kỹ thuật và phần mềm cho thành phố thông minh. Tháng 8/2019, Trung tâm điều hành thành phố thông minh được đưa vào vận hành thí điểm tại trụ sở UBND tỉnh, tích hợp dữ liệu và hệ thống sẵn có để lãnh đạo tỉnh có cái nhìn tổng thể, toàn diện hơn về các ngành, lĩnh vực, địa phương.
Ở lĩnh vực chính quyền số cũng có sự chuyển động mạnh mẽ. Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính (TTHC) của tỉnh đã kết nối với 15 cơ sở dữ liệu quốc gia. Tỉnh chính thức sử dụng duy nhất Cổng Dịch vụ công quốc gia từ ngày 1/7/2025. 100% TTHC được công khai, chuẩn hóa; hệ thống cổng thông tin điện tử, hạ tầng WAN được triển khai đến 100% xã, phường, đặc khu. Nhờ đó, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vận hành ổn định, thông suốt hơn, đồng thời tạo điều kiện để người dân tiếp cận dịch vụ công thuận lợi hơn.
Hạ tầng số là một trong những điểm sáng rõ nhất của Quảng Ninh trong xây dựng đô thị thông minh. Toàn tỉnh đã có 100% xã, phường, đặc khu được kết nối mạng truyền số liệu chuyên dùng; 100% đơn vị triển khai đường truyền số liệu phục vụ hội nghị trực tuyến và hệ thống mạng WAN. Phủ sóng 4G đạt 100% dân số, tỷ lệ phủ sóng 5G đạt khoảng 40% diện tích, cao hơn mức trung bình cả nước; tỷ lệ hộ gia đình có Internet cáp quang FTTH đạt 97,74%. Tỉnh cũng đã hoàn thành phát sóng 12/12 trạm BTS nhằm phủ lõm sóng di động, duy trì 5.404 trạm BTS, trong đó có 598 trạm 5G tại các khu vực trung tâm đô thị và trung tâm phường.
Đặc biệt, Dự án Đầu tư xây dựng và kinh doanh hạ tầng kỹ thuật Khu công nghệ số tập trung Tuần Châu đã được khởi công từ tháng 12/2025, gắn với mô hình “Cảng dữ liệu” và Trung tâm đổi mới sáng tạo khu vực phía Bắc, mở ra không gian phát triển mới cho kinh tế số và công nghiệp công nghệ cao. Quảng Ninh là tỉnh đầu tiên ký kết hợp tác chiến lược với Tập đoàn FPT để thúc đẩy khoa học công nghệ và chuyển đổi số. Tỉnh cũng đã hoàn thành triển khai thử nghiệm Trung tâm giám sát, điều hành thông minh tỉnh (IOC) Quảng Ninh, dự kiến hoàn thiện đưa vào triển khai chính thức trong năm 2026.
Trong các lĩnh vực ưu tiên, chuyển đổi số cũng đã đi vào đời sống thiết thực. Đến tháng 6/2025, tỉnh là địa phương đầu tiên trong cả nước hoàn thành bệnh án điện tử tại 100% cơ sở khám chữa bệnh. Đồng thời, các cơ sở khám chữa bệnh đã kết nối dữ liệu với Cổng dịch vụ công quốc gia, triển khai khám chữa bệnh BHYT bằng căn cước công dân gắn chip, đơn thuốc điện tử… Ở lĩnh vực giáo dục, 100% trường học triển khai học bạ điện tử, sổ điểm điện tử và tuyển sinh trực tuyến; tỉnh đã xây dựng 1.432 phòng học thông minh, phòng học tương tác tại 89 trường học. Còn với du lịch, 107 điểm có wifi miễn phí, mã QR được triển khai tại các điểm di tích và vé tham quan điện tử trên vịnh Hạ Long, qua đó góp phần làm mới trải nghiệm của du khách…
Không chỉ dừng ở những ngành dịch vụ, Quảng Ninh còn chú trọng hạ tầng môi trường và năng lượng, coi đây là phần không thể tách rời của đô thị thông minh. Tỉnh đã đầu tư 147 trạm quan trắc môi trường tự động, công khai dữ liệu để người dân cùng giám sát chất lượng không khí, nước và môi trường xung quanh. Hệ thống cấp, thoát nước và xử lý nước thải tại các đô thị trọng điểm cũng được đầu tư quy mô lớn.
Cùng với đó, tỉnh thu hút các dự án năng lượng lớn, như: Trạm 500 kV Quảng Ninh nâng công suất lên khoảng 1.525 MVA, các dự án điện gió ven biển và ngoài khơi với tổng công suất dự kiến khoảng 700 MW... Hệ thống chiếu sáng đô thị cũng đã đạt trên 98% tuyến đường, trong đó trên 85% đèn chuyển sang LED, vừa tiết kiệm điện, vừa làm đẹp không gian đô thị…
Từ nền tảng đó, Quảng Ninh đang hướng tới một mô hình đô thị thông minh gắn với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và mô hình phát triển theo hướng TOD phù hợp điều kiện của địa phương. Tỉnh cũng đặt mục tiêu đẩy mạnh công nghệ số trong quản lý đô thị, giao thông thông minh, dịch vụ công; phát triển dữ liệu mở, 5G, chính quyền số; ứng dụng AI, dữ liệu lớn, IoT, điện toán đám mây... Cách làm của tỉnh là không nóng vội, không làm theo phong trào, mà chọn cách tích hợp từng bước, gắn công nghệ với nhu cầu thực tiễn và hiệu quả phục vụ người dân.
Có thể thấy, đô thị thông minh ở Quảng Ninh đang dần hiện diện trong đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội trên địa bàn. Hành trình phía trước vẫn còn nhiều việc phải làm, nhưng những kết quả hôm nay đã cho thấy một điều rất rõ: Quảng Ninh đang đi từng bước chắc chắn để xây dựng một đô thị hiện đại, đáng sống, nơi công nghệ phục vụ con người và phát triển bền vững được đặt ở vị trí trung tâm.
