Là lực lượng nòng cốt triển khai Chiến dịch “500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin”, Ban CHQS các xã, phường, đặc khu đã trực tiếp tổ chức, phối hợp và tham gia khai quật, lấy mẫu hài cốt liệt sĩ tại các nghĩa trang trên địa bàn. Sự chủ động, trách nhiệm của lực lượng quân sự địa phương góp phần bảo đảm tiến độ chiến dịch, từng bước giúp các anh hùng liệt sĩ chưa rõ danh tính sớm trở về với quê hương và thân nhân.
Thực hiện chỉ đạo của Ban Chỉ đạo 515 tỉnh và Bộ CHQS tỉnh, Ban CHQS các xã, phường, đặc khu đã chủ động tham mưu cấp ủy, chính quyền địa phương xây dựng kế hoạch, huy động lực lượng dân quân, phối hợp các ban, ngành, đoàn thể chuẩn bị đầy đủ nhân lực, phương tiện, trang thiết bị và tổ chức triển khai đồng bộ các phần việc. Hơn 1.000 cán bộ chiến sĩ lực lượng quân sự địa phương đã được huy động, phối hợp cùng các lực lượng triển khai thực hiện nhiệm vụ. Bên cạnh việc bảo đảm điều kiện phục vụ các tổ chuyên môn lấy mẫu, lực lượng quân sự cơ sở còn trực tiếp đảm nhiệm những công việc nặng nhọc tại hiện trường, từ khai quật phần mộ, bóc tách từng lớp đất, mở tiểu sành đến hỗ trợ lấy mẫu và hoàn nguyên phần mộ sau khi hoàn thành.
Tại Nghĩa trang Liệt sĩ Việt Hưng (phường Việt Hưng), nơi có 160 phần mộ liệt sĩ, trong đó 73 phần mộ chưa xác định được thông tin cần lấy mẫu sinh phẩm phục vụ giám định ADN, không khí làm việc luôn khẩn trương nhưng tuyệt đối chính xác. Đây là một trong những nghĩa trang có khối lượng công việc lớn của tỉnh.
Khó khăn lớn nhất không nằm ở thời tiết khắc nghiệt mà ở đặc điểm của từng phần mộ. Phần lớn được xây dựng từ nhiều năm trước, trải qua nhiều lần tu sửa nên kết cấu thay đổi, nhiều ngôi mộ được đắp qua nhiều lớp đất, bê tông, không gian trong tiểu sành chật hẹp khiến việc tiếp cận hài cốt gặp nhiều trở ngại. Mỗi thao tác đều phải thực hiện bằng sự tỉ mỉ và kinh nghiệm, bởi chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến chất lượng mẫu sinh phẩm phục vụ giám định ADN.
Chiến sĩ Trương Văn Bá, Dân quân thường trực Ban CHQS phường Việt Hưng, chia sẻ: Được tham gia Chiến dịch “500 ngày đêm” và trực tiếp khai quật các phần mộ liệt sĩ, tôi rất vinh dự và tự hào. Dù công việc nặng nhọc, nhiều phần mộ đã được xây dựng từ lâu, phải đào qua nhiều lớp đất, bê tông trong điều kiện nắng nóng, mưa bão, nhưng anh em luôn động viên nhau nỗ lực, thực hiện cẩn trọng từng công đoạn để bảo đảm đúng quy trình, đẩy nhanh tiến độ. Chúng tôi mong góp một phần công sức để các liệt sĩ sớm được xác định danh tính, trở về với quê hương, gia đình và đồng đội.
Với trách nhiệm và tình cảm tri ân đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc, cán bộ, chiến sĩ LLVT tỉnh đều tranh thủ từng giờ, từng ngày, bố trí lực lượng hợp lý để đẩy nhanh tiến độ, song vẫn đặt chất lượng của từng mẫu sinh phẩm lên hàng đầu.
Trung tá Lê Quốc Quân, Chính trị viên phó Ban CHQS phường Việt Hưng, cho biết: Đơn vị đã chủ động phối hợp với các lực lượng chuyên môn xây dựng kế hoạch chi tiết, bố trí lực lượng tham gia xuyên suốt quá trình khai quật và lấy mẫu. Với tinh thần khẩn trương, trách nhiệm, công tác lấy mẫu tại Nghĩa trang Liệt sĩ Việt Hưng hoàn thành trước kế hoạch 1 ngày, lấy mẫu 73/73 mộ liệt sĩ, trong đó, đã thu được 63 mẫu hài cốt liệt sĩ, 10 mộ không lấy được mẫu (7 mộ không có hài cốt, 1 mộ không có tiểu, 2 mộ do hài cốt đã mủn mục). Kết quả này sẽ góp phần để các cơ quan chuyên môn sớm triển khai giám định ADN theo kế hoạch.
Tinh thần chủ động ấy cũng được thể hiện rõ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Uông Bí - nơi có số lượng phần mộ chưa rõ danh tính lớn nhất tỉnh với 160 phần mộ cần lấy mẫu. Nhờ chuẩn bị kỹ lưỡng từ khâu tập huấn, bố trí lực lượng, phương tiện, vật tư đến xây dựng phương án phối hợp giữa các lực lượng, toàn bộ công việc đã hoàn thành chỉ trong 4 ngày, sớm hơn kế hoạch 2 ngày. Các lực lượng đã góp phần hoàn thành lấy mẫu hài cốt liệt sĩ tại 160/160 phần mộ, thu nhận được 151 mẫu phục vụ giám định ADN; 9 phần mộ không thể lấy mẫu do không còn đủ điều kiện, gồm 5 mộ không có tiểu, 2 mộ có tiểu nhưng không còn hài cốt và 2 mộ có hài cốt đã mục mủn, không thể thu mẫu.
Thượng úy Vũ Văn Hải, Phó Chỉ huy trưởng Ban CHQS phường Uông Bí, cho biết: Ngay sau khi nhận nhiệm vụ, đơn vị đã chủ động tham mưu cấp ủy, chính quyền địa phương triển khai kế hoạch thực hiện Chiến dịch "500 ngày đêm", đồng thời huy động tối đa lực lượng dân quân và các lực lượng tại địa phương tham gia. Mọi điều kiện về nhân lực, trang thiết bị, vật tư đều được chuẩn bị chu đáo nhằm bảo đảm quá trình khai quật và lấy mẫu diễn ra khoa học, an toàn, đúng quy trình. Dù thời tiết nắng nóng, khối lượng công việc lớn, cán bộ, chiến sĩ luôn nêu cao tinh thần "vượt nắng, thắng mưa", quyết tâm hoàn thành vượt tiến độ, góp phần đẩy nhanh công tác lấy mẫu và xác định danh tính các liệt sĩ còn thiếu thông tin.
Bước vào giai đoạn cao điểm của Chiến dịch, trước khối lượng công việc lớn, yêu cầu chuyên môn cao và tiến độ gấp rút, Ban CHQS các xã, phường, đặc khu đã và đang tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt, chủ động phối hợp các lực lượng, huy động nhân lực, phương tiện và trực tiếp tham gia các khâu quan trọng, góp phần bảo đảm chiến dịch được triển khai đồng bộ, hiệu quả.
Sự tận tụy của lực lượng quân sự cơ sở đang góp phần đưa Chiến dịch "500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin" cán đích đúng tiến độ trước ngày 27/7, đồng thời viết tiếp hành trình tri ân đầy ý nghĩa đối với các anh hùng liệt sĩ. Mỗi nhát cuốc cẩn trọng, mỗi giọt mồ hôi giữa nắng gió và từng thao tác được thực hiện đúng quy trình đều mang theo trách nhiệm của những người lính hôm nay trước sự hy sinh của các thế hệ cha anh. Đó cũng là hành trình góp phần trả lại tên cho các liệt sĩ, để thêm nhiều gia đình được đón người thân trở về sau nhiều năm mòn mỏi chờ đợi.
