Phát huy vai trò giám sát của MTTQ trong công tác bầu cử

Trong từng bước quy trình bầu cử ĐBQH và đại biểu HĐND các cấp, MTTQ không chỉ giữ vai trò chủ trì hoặc phối hợp tổ chức thực hiện, mà còn tích cực phát huy vai trò giám sát để bảo đảm sự dân chủ, công bằng, đúng luật.

Tại đặc khu Vân Đồn, việc chuẩn bị chu đáo cho cuộc bầu cử ĐBQH khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 đang được xác định là một trong những nhiệm vụ chính trị hàng đầu. Với vai trò của mình, MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội của đặc khu đang sát cánh cùng cấp ủy, chính quyền các cấp, triển khai toàn diện các nhiệm vụ tại cơ sở theo quy định.

Trong đó phải nói tới nhiệm vụ giám sát của MTTQ đặc khu trong từng bước quy trình bầu cử được hết sức chú trọng, được xây dựng kế hoạch cụ thể từ sớm theo hướng dẫn của MTTQ tỉnh, bao gồm giám sát trực tiếp đối với các hội nghị hiệp thương, lấy ý kiến cử tri, hội nghị cử tri, cho tới các hoạt động tiếp công dân hằng tuần, công tác tuyên truyền, vận động, đảm bảo công khai, phát huy dân chủ cơ sở... Hiện nay khi danh sách cử tri bầu cử đã được lập và niêm yết công khai, MTTQ cũng chủ động giám sát chặt chẽ từng thông tin được ghi vào danh sách đảm bảo đúng, đủ theo quy định, đảm bảo quyền bầu cử cho cử tri.

Để góp phần mang lại thành công cho cuộc bầu cử, vai trò trách nhiệm giám sát của MTTQ là một trong những yếu tố quan trọng không thể thiếu. Nội dung này được quy định rất rõ trong Luật Bầu cử, Nghị quyết liên tịch số 102/2025/NQLT-UBTVQH15-CP-ĐCTUBTWMTTQVN giữa Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ và Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam; đặc biệt là được hướng dẫn cụ thể tại Thông tri số 04/TT-MTTW-BTT ngày 4/11/2025 của Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam.

Trong đó nêu rõ công tác giám sát bầu cử bao gồm các hình thức: Giám sát trực tiếp thông qua việc MTTQ tham gia các tổ chức bầu cử các cấp; thông qua việc MTTQ chủ trì, phối hợp tổ chức các hội nghị hiệp thương, hội nghị cử tri, hội nghị tiếp xúc cử tri; và thông qua việc MTTQ tham gia tiếp công dân, tiếp nhận, xử lý đơn thư khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh. Ngoài ra MTTQ còn chủ trì tổ chức đoàn kiểm tra, giám sát công tác bầu cử trên địa bàn; hoặc cử đại diện tham gia phối hợp kiểm tra, giám sát công tác bầu cử khi các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền tổ chức các đoàn kiểm tra, giám sát.

Cụ thể hóa chỉ đạo của Trung ương, từ tháng 11/2025, Ban Thường trực Ủy ban MTTQ tỉnh đã chủ động ban hành Hướng dẫn số 13/HD-MTTQ-BTT để hướng dẫn chi tiết hoạt động kiểm tra, giám sát công tác bầu cử cho Ủy ban MTTQ các cấp trong toàn tỉnh. Đối với cấp tỉnh, các đoàn kiểm tra, giám sát được thành lập đều do đồng chí lãnh đạo Ủy ban MTTQ tỉnh làm trưởng đoàn; các thành viên là cán bộ, chuyên viên có kinh nghiệm về công tác bầu cử thuộc văn phòng các ban chuyên môn của MTTQ tỉnh. Tại cấp xã, việc giám sát cũng được chủ động triển khai theo hướng dẫn, đồng thời đảm bảo không trùng lặp (về địa bàn, nội dung) với các đoàn kiểm tra, giám sát của Uỷ ban bầu cử và các cơ quan có thẩm quyền. Mục tiêu đề ra là nhằm phát hiện những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn triển khai công tác bầu cử ở địa phương; những vi phạm pháp luật về bầu cử nếu có để có biện pháp hướng dẫn, chỉ đạo hoặc kiến nghị cơ quan, tổ chức, đơn vị có trách nhiệm khắc phục kịp thời.

Trong tháng 1/2026, Ủy ban MTTQ tỉnh đã thành lập đoàn giám sát đợt 1, trực tiếp đến làm việc với Ủy ban bầu cử, Ủy ban MTTQ 14 xã, phường, đặc khu. Tại các nơi giám sát, đoàn công tác đã trao đổi, làm rõ việc cụ thể hóa và triển khai thực hiện các văn bản của Tỉnh ủy, Ủy ban Bầu cử tỉnh về cuộc bầu cử. Nhất là về việc xây dựng kế hoạch, lịch trình thời gian triển khai thực hiện các bước bầu cử; về kết quả, hồ sơ, quy trình triển khai các bước hiệp thương; việc nộp hồ sơ của người ứng cử, người được giới thiệu ứng cử; việc tổ chức lấy ý kiến cử tri nơi cư trú đối với người ứng cử; việc tuyên truyền và tiếp công dân, giải quyết đơn thư; việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của các tổ chức phụ trách bầu cử tại cơ sở...

Phường Hà Lầm là một trong số 14 địa phương được giám sát đợt 1 theo kế hoạch của Ủy ban MTTQ tỉnh. Tại buổi làm việc, đoàn công tác đã trực tiếp nghe báo cáo về việc chỉ đạo, triển khai công tác bầu cử gắn với tình hình, điều kiện thực tế của cơ sở; trực tiếp nghiên cứu các báo cáo, biên bản hội nghị hiệp thương, sổ theo dõi tiếp công dân, xử lý đơn thư khiếu nại, tố cáo liên quan đến công tác bầu cử; các văn bản chuyển đơn, quyết định, kết luận giải quyết đơn thư của cử tri và nhân dân theo quy định... Chủ tịch Ủy ban MTTQ phường Hà Lầm Đinh Hoàng Long cho biết: “Tại buổi làm việc, đồng chí trưởng đoàn và các thành viên đoàn giám sát đã lắng nghe những khó khăn, vướng mắc cùng những đề xuất, kiến nghị của phường để cho ý kiến góp ý kịp thời để giúp phường triển khai bài bản, tốt hơn trong từng bước chuẩn bị và triển khai bầu cử".

Theo kế hoạch của Ủy ban MTTQ tỉnh, nội dung đợt 2 diễn ra từ ngày 23/2 đến 14/3 sẽ tập trung giám sát các nội dung, gồm: Hoạt động của các tổ chức phụ trách bầu cử ở địa phương; về việc vận động bầu cử thông qua phương tiện thông tin đại chúng và tiếp xúc cử tri; công tác tiếp công dân, giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh liên quan đến công tác bầu cử. Riêng trong ngày tổ chức bầu cử (15/3/2026), hoạt động giám sát sẽ tập trung vào các nội dung: Tổ chức phân công nhiệm vụ của Tổ bầu cử, hướng dẫn cử tri thực hiện quyền bầu cử; việc chấp hành nguyên tắc phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín; việc mở hòm phiếu và kiểm phiếu, chứng kiến việc kiểm phiếu; việc ghi biên bản và kết quả bầu cử...

Bầu cử ĐBQH và đại biểu HĐND là hình thức dân chủ trực tiếp, là phương thức thể hiện ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân. MTTQ làm tốt vai trò giám sát sẽ góp phần bảo đảm cuộc bầu cử thật sự dân chủ, đúng luật, an toàn, tiết kiệm, thật sự là ngày hội của toàn dân.