Những binh sĩ Mỹ cuối cùng đã rời Iraq ngày 30/9 theo thỏa thuận giữa Baghdad và Washington. Động thái này được các lực lượng được Iran hậu thuẫn hoan nghênh, nhưng khiến một bộ phận người dân Iraq lo ngại, đặc biệt tại khu vực người Kurd.
Quân đội Mỹ tiến vào Iraq năm 2003 nhằm lật đổ Tổng thống Saddam Hussein. Mỹ rút quân năm 2011, nhưng 3 năm sau, chính quyền Iraq mời một phái bộ do Mỹ đứng đầu trở lại để chống tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng, lực lượng từng tràn qua Iraq và chiếm giữ nhiều khu vực rộng lớn.
Sau khi IS bị thu hẹp hoạt động, chỉ còn các nhóm nhỏ hoạt động ngầm, Washington và Baghdad nhất trí vào năm 2024 về việc từng bước chấm dứt sứ mệnh này.
Năm ngoái, binh sĩ Mỹ đã rút khỏi các căn cứ tại hầu hết các khu vực của Iraq, nhưng vẫn duy trì lực lượng vài trăm binh sĩ tại khu tự trị của người Kurd ở miền Bắc. Các căn cứ tại đây thường xuyên bị tấn công kể từ khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự nhằm vào Iran ngày 28/2. Các lực lượng dân quân Iraq được Iran hậu thuẫn cũng phối hợp với lực lượng Houthi tại Yemen để tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Ả Rập Xê Út.
Ban đầu, Chính phủ Iraq gắn thời hạn rút quân của Mỹ vào ngày 30/9 với yêu cầu các nhóm vũ trang phi nhà nước phải giải giáp trước thời điểm này. Một số ít lực lượng dân quân có ảnh hưởng hạn chế đã đồng ý giao nộp vũ khí, nhưng các nhóm có thế lực và thân với Iran bác bỏ khả năng này hoặc đưa ra những điều kiện giải giáp mà chính phủ khó có thể đáp ứng. Sau đó, Thủ tướng Ali al-Zaidi đã lùi thời hạn nói trên. Trả lời báo New York Times hồi đầu tháng, ông cho biết thời hạn giải giáp các lực lượng dân quân được lùi đến tháng 6/2027.
Những tác động từ việc Mỹ rút quân có thể chưa thể hiện rõ ngay lập tức, đặc biệt trong bối cảnh sự hiện diện quân sự của Mỹ tại Iraq đã được thu hẹp đáng kể. Tuy nhiên, các quan chức khu vực người Kurd bày tỏ lo ngại về việc Mỹ rút quân, đặc biệt là việc các hệ thống phòng không của Mỹ cũng được đưa khỏi khu vực.
Lực lượng quân sự và an ninh Peshmerga của người Kurd cho biết khu vực này đã hứng chịu hơn 1.000 vụ tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa đạn đạo trong cuộc xung đột gần đây giữa Mỹ và Iran.
“Việc Mỹ rút khỏi khu vực người Kurd trong bối cảnh khu vực đang diễn biến phức tạp như hiện nay mà không cung cấp hệ thống phòng thủ là điều đáng lo ngại”, tuyên bố của Lực lượng quân sự và an ninh Peshmerga nêu rõ.
Trong khi đó, các lực lượng đồng minh với Iran tại Iraq hoan nghênh việc Mỹ rút quân.
“Việc các lực lượng chiếm đóng thất bại và bị trục xuất khỏi lãnh thổ Iraq là bước khởi đầu cho chủ quyền hoàn toàn”, Abu Mujahid al-Assaf, quan chức an ninh thuộc lực lượng dân quân Kataib Hezbollah, tuyên bố.
Ông Abu Mujahid al-Assaf đồng thời cảnh báo Thủ tướng al-Zaidi và chính phủ không được thực hiện các kế hoạch của Mỹ, đồng thời đe dọa rằng “bất kỳ chính phủ nào không hành động vì lợi ích của người dân sẽ bị lật đổ bằng mọi biện pháp”.
