Các nhân viên y tế tại tỉnh Ituri, miền Đông Cộng hòa Dân chủ Congo, đang căng mình làm việc trong điều kiện thiếu thốn trang thiết bị và nhân lực khi dịch Ebola do chủng Bundibugyo gây ra tiếp tục lan rộng. Trong khi đó, xung đột vũ trang và hệ thống y tế yếu kém đang làm phức tạp thêm nỗ lực kiểm soát dịch bệnh.
Các nhân viên y tế tại thị trấn khai thác vàng Mongbwalu, tỉnh Ituri của Cộng hòa Dân chủ Congo, đang phải làm việc với cường độ cao trong cuộc chiến chống đợt bùng phát Ebola thuộc chủng Bundibugyo, một trong những đợt dịch nguy hiểm nhất mà nước này từng đối mặt trong những năm gần đây.
Bác sĩ Richard Lokudu, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Mongbwalu, cho biết bệnh viện phải tiếp nhận lượng lớn bệnh nhân mỗi ngày, trong khi các thông báo về ca nghi nhiễm vẫn xuất hiện ngay cả vào đêm khuya. Không ít nhân viên y tế và lực lượng ứng phó khẩn cấp đã nhiễm bệnh hoặc tử vong trong quá trình làm nhiệm vụ.
“Người ta có thể nghe các con số thống kê từ xa, nhưng thực tế tại hiện trường nghiêm trọng hơn rất nhiều. Các nhân viên y tế đang hy sinh thời gian nghỉ ngơi và cuộc sống cá nhân để cứu người.”, ông nói.
Tâm dịch xuất phát từ khu vực khai thác vàng
Giới chức y tế cho rằng đợt bùng phát Ebola bắt nguồn từ Mongbwalu, một khu vực khai thác vàng sôi động, nơi tập trung đông lao động làm việc trong các hầm mỏ chật hẹp, điều kiện vệ sinh hạn chế và các khu dân cư đông đúc.
Những điều kiện này tạo môi trường thuận lợi cho virus lây lan thông qua tiếp xúc trực tiếp với dịch cơ thể của người bệnh hoặc người tử vong, như máu, mồ hôi, chất thải và dịch nôn.
Bên cạnh đó, tâm lý nghi ngờ dịch bệnh vẫn phổ biến trong cộng đồng, khiến nhiều người không tuân thủ các khuyến cáo y tế hoặc trì hoãn việc đến cơ sở điều trị, làm gia tăng nguy cơ lây lan dịch bệnh.
Thiếu nguồn lực, nhân viên y tế làm việc liên tục
Theo số liệu mới nhất của giới chức Congo, tính đến ngày 5/6, nước này ghi nhận 488 ca mắc Ebola được xác nhận, trong đó có 86 trường hợp tử vong. Riêng ngày 4/6, Congo ghi nhận thêm 71 ca mắc mới, cho thấy dịch bệnh vẫn đang lây lan mạnh trong cộng đồng. Tại nước láng giềng Uganda, đã ghi nhận 19 ca mắc và 2 trường hợp tử vong.
Do hiện chưa có vaccine hoặc phương pháp điều trị đặc hiệu được phê duyệt đối với chủng Ebola Bundibugyo, các cơ sở y tế chủ yếu tập trung điều trị triệu chứng và hỗ trợ bệnh nhân. Chính phủ Congo cho biết ít nhất 5 người đã hồi phục kể từ khi dịch bệnh được công bố chính thức hôm 15/5.
Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus nhận định dịch bệnh đã âm thầm lây lan trong một khoảng thời gian đáng kể trước khi được phát hiện, do các bệnh viện địa phương ban đầu không xét nghiệm đúng chủng virus đang lưu hành.
Trong khi số ca bệnh tiếp tục gia tăng, các cơ sở y tế tại tỉnh Ituri phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng vật tư và nhân lực. Những tuần đầu của đợt bùng phát, khẩu trang, găng tay, ủng bảo hộ và thuốc men đều khan hiếm, buộc các tổ chức quốc tế phải khẩn trương đưa hàng cứu trợ tới khu vực này. Theo bà Heather Kerr, Giám đốc Tổ chức Cứu trợ Quốc tế (IRC) tại Congo, hệ thống y tế nước này đã bị suy yếu trong nhiều năm do thiếu đầu tư dài hạn.
Áp lực công việc cũng đè nặng lên đội ngũ y tế tuyến đầu. Điều dưỡng Alice Bamuhinga tại Bệnh viện Mongbwalu cho biết trong những tuần đầu chống dịch, nhân viên y tế gần như không có thời gian nghỉ ngơi. “Tuần đầu tiên chúng tôi thậm chí không kịp về nhà ăn cơm. Sang tuần thứ hai tình hình vẫn như vậy. Mỗi ngày chúng tôi chỉ ăn một bữa vào buổi tối”, bà nói.
Nỗ lực kiểm soát dịch đối mặt nhiều trở ngại
Ngày 5/6, Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus công bố kế hoạch trị giá 518 triệu USD nhằm hỗ trợ kiểm soát đợt bùng phát Ebola hiện nay.
Theo ông Tedros, việc khống chế dịch bệnh phụ thuộc vào cam kết chính trị, nguồn tài chính bền vững cũng như sự tin tưởng và hợp tác của cộng đồng.
Tuy nhiên, các nỗ lực ứng phó đang bị cản trở bởi xung đột giữa quân đội Congo và lực lượng nổi dậy M23 được cho là có sự hậu thuẫn từ Rwanda, cùng các vụ tấn công của các nhóm vũ trang Hồi giáo cực đoan tại khu vực.
Trong bối cảnh số ca mắc tiếp tục gia tăng, các nhân viên y tế tuyến đầu cho biết năng lực ứng phó hiện nay đang bị quá tải. “Chúng tôi nhận được rất nhiều cảnh báo về các ca nghi nhiễm, nhưng không đủ phương tiện để tới hiện trường xác minh. Vì vậy vẫn còn những trường hợp không thể tiếp cận kịp thời”, bác sĩ Richard Lokudu cho biết.
Khi dịch bệnh vẫn lan rộng và nguồn lực còn hạn chế, các bệnh viện tại tâm dịch Ituri phải chạy đua với thời gian để phát hiện, điều trị và ngăn chặn các ca lây nhiễm mới. Cuộc chiến chống Ebola tại miền Đông Congo được dự báo còn nhiều khó khăn trong thời gian tới.
