Những năm qua, quan hệ hữu nghị, hợp tác cùng phát triển giữa Việt Nam - Nhật Bản không ngừng được củng cố, thúc đẩy mạnh mẽ. Đóng góp vào thành công đó có việc tích cực hợp tác, tăng cường quan hệ của các tỉnh, thành phố, trong đó có tỉnh Quảng Ninh. Quảng Ninh và nhiều tỉnh của Nhật Bản đã có mối quan hệ mật thiết, phát triển mạnh mẽ, toàn diện, thực chất trên nhiều lĩnh vực. Qua đó, từng bước đáp ứng yêu cầu sự phát triển, giao lưu văn hóa, giáo dục, du lịch giữa hai nước, nâng tầm quan hệ ngoại giao giữa Quảng Ninh với các địa phương của Nhật Bản.
Thúc đẩy hợp tác giáo dục
Giáo dục đào tạo là một trong những lĩnh vực mũi nhọn được Quảng Ninh ưu tiên đầu tư, hợp tác với Nhật Bản. Trong đó, Trường Đại học Hạ Long – nơi cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao cho tỉnh đã tăng cường thiết lập mối quan hệ hợp tác với nhiều trường đại học ở Nhật Bản và các tổ chức, doanh nghiệp Nhật Bản có trụ sở tại Việt Nam.
Các đối tác chính có hoạt động thường niên với nhà trường, như: Trường Đại học Osaka, Trường Đại học Asahikawa, Viện Công nghệ Kitami của tỉnh Hokkaido, Đại học Asahikawa, Quỹ giao lưu Quốc tế Nhật Bản, Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản Jica, Hiệp hội Doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam…
Nội dung các thỏa thuận hợp tác tập trung vào liên kết đào tạo, bao gồm trao đổi giảng viên, sinh viên, thực tập sinh, tiếp nhận tài liệu học tập. Từ năm 2017 đến nay, Trường đã tiếp nhận các tình nguyện viên của Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản JICA sang giảng dạy tiếng Nhật; lưu học sinh Nhật Bản sang học tiếng Việt. Đồng thời, chọn cử sinh viên có thành tích tiêu biểu sang học tập tại một số trường đại học ở Nhật Bản theo chương trình trao đổi sinh viên hoặc nhận học bổng của Chính phủ Nhật Bản, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo ngành ngôn ngữ Tiếng Nhật.
Anh Konaka Yuichiro, Tình nguyện viên Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản JICA cho biết: Trong thời gian hai năm giảng dạy tiếng Nhật tại Trường Đại học Hạ Long, tôi sẽ không chỉ truyền đạt kiến thức trong giáo trình, mà còn đưa vào mỗi giờ học những nét văn hoá, phong tục và trải nghiệm thực tế của người Nhật. Tôi sẽ nỗ lực hết sức để giúp sinh viên cảm thấy hứng thú hơn, tự tin hơn và thêm yêu ngôn ngữ - văn hóa Nhật Bản.
Hiện, nhiều sinh viên khác cũng đang nghiên cứu và học tập không ngừng để phát triển khả năng tiếng Nhật, vận dụng tối đa kiến thức cho công việc sau này. Đặc biệt, cơ hội học, thực hành Tiếng Nhật cũng như giao lưu văn hóa, hợp tác giáo dục giữa Quảng Ninh và Nhật Bản càng trở nên sâu rộng và thiết thực với việc ông Takebe Tsutomu, Cố vấn đặc biệt Liên minh Nghị sĩ Hữu nghị Nhật – Việt, nhận lời mời của tỉnh Quảng Ninh, làm cố vấn đặc biệt Trường Đại học Hạ Long. Với vị trí, uy tín của mình, ông Takebe Tsutomu cam kết đồng hành, nâng cao sức mạnh thương hiệu về văn hóa, du lịch, ngoại ngữ của Trường Đại học Hạ Long với khẩu hiệu “Nhắc đến tiếng Nhật phải nói tới Đại học Hạ Long”.
Em Nguyễn Thị Ngọc Hà, Lớp Ngôn ngữ Nhật K7A, Khoa Ngoại ngữ, Trường Đại học Hạ Long, chia sẻ: Em rất thích tiếng Nhật nên đã lựa chọn khoa Tiếng Nhật của Đại học Hạ Long. Không chỉ được học Tiếng Nhật mà em còn được tìm hiểu nhiều nét văn hóa đặc trưng của đất nước này. Sau 3 năm học tập, em rất vui vì được lựa chọn sang Nhật theo diện trao đổi thực tập sinh. Điều đó không chỉ giúp em có cơ hội đến học tại Nhật Bản mà còn góp một phần công sức nhỏ bé để xây dựng thương hiệu ngôi trường đại học của Quảng Ninh, giúp thắt chặt mối quan hệ giữa Quảng Ninh và Nhật Bản.
Trong thời gian tới, tỉnh sẽ giới thiệu để Trường Đại học Hạ Long ký thỏa thuận hợp tác với các trường Đại học ở tỉnh Hokkaido; phát triển Khoa Môi trường và Thủy sản, đào tạo nhân lực ngành nông nghiệp công nghệ cao phục vụ cho nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Quảng Ninh. Bên cạnh đó, thúc đẩy kết nối doanh nghiệp của Nhật Bản tại Việt Nam với các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn tỉnh để lựa chọn nguồn nhân lực. Qua đó, thúc đẩy mối quan hệ hợp tác giáo dục giữa hai nước, góp phần cung cấp nhân lực chất lượng cao đáp ứng cho sự phát triển giao lưu kinh tế, văn hóa Việt Nam – Nhật Bản trong tương lai.
Tăng cường kết nối văn hóa, du lịch
Cùng với lĩnh vực giáo dục, các hoạt động giao lưu, hợp tác văn hóa giữa tỉnh Quảng Ninh và các tỉnh, thành phố của Nhật Bản (tỉnh Tottori, Hokkaido) ngày càng được đẩy mạnh thông qua hoạt động trao đổi đoàn công tác tham dự các sự kiện do mỗi bên chủ trì tổ chức, như: Diễn đàn du lịch Liên khu vực Đông Á EATOF, Lễ hội Hoa anh đào-Mai vàng Yên Tử, Ngày Việt Nam tại Nhật Bản, Lễ hội Hokkaido tại Hạ Long... Đặc biệt, từ năm 2013, tỉnh Quảng Ninh đã phối hợp với các đối tác Nhật Bản tổ chức một số chương trình giao lưu văn hóa kết hợp các hoạt động xúc tiến đầu tư, thương mại, du lịch như: Lễ hội Hoa Anh Đào, được tổ chức thường niên từ năm 2013, từ năm 2016, được đổi tên thành “Lễ hội Hoa Anh Đào – Mai Vàng Yên Tử.
Tỉnh Quảng Ninh cũng đã cử Đoàn đại biểu tỉnh tham dự Lễ hội Việt Nam tại Sapporo, tỉnh Hokkaido, Nhật Bản từ năm 2022, đến năm 2023 tổ chức Lễ hội Hokkaido tại Hạ Long; năm 2024 và 2025 tỉnh tiếp tục tham dự Lễ hội Việt Nam tại Sapporo, tỉnh Hokkaido và cử Đoàn nghệ thuật trên 18 nghệ sĩ, diễn viên tham dự Lễ hội. Trong khuôn khổ chương trình Lễ hội Việt Nam tại Sapporo, Quảng Ninh luôn có một gian hàng trưng bày các hình ảnh giới thiệu điểm du lịch, cảnh quan thiên nhiên, văn hoá, con người, các sản phẩm OCOP đặc trưng của tỉnh và môi trường đầu tư tại Quảng Ninh. Cùng với đó, Đoàn công tác tỉnh Quảng Ninh đã làm việc với các cơ quan chức năng và doanh nghiệp lữ hành của tỉnh Hokkaido về việc xúc tiến thiết lập đường bay nối sân bay Shin Chitose (Hokkaido) và sân bay Vân Đồn (Quảng Ninh) nhằm kết nối 2 tỉnh một cách chặt chẽ hơn trong các hoạt động giao thương, phát triển kinh tế, du lịch.
Ngoài ra, vào tháng 6/2025, tỉnh Quảng Ninh tổ chức Tuần lễ Quảng Ninh trong khuôn khổ Triển lãm Thế giới EXPO 2025 tại Osaka, Nhật Bản, giới thiệu, quảng bá hình ảnh tỉnh Quảng Ninh về văn hóa, du lịch, đầu tư, thương mại…
Thông qua việc kết nối văn hóa đã góp phần tạo động lực cho phát triển du lịch giữa Quảng Ninh và các địa phương của Nhật Bản. Giai đoạn 2015-2019, tổng lượng khách Nhật Bản lưu trú tại Quảng Ninh đạt 253.206 lượt. Giai đoạn 2020-2024, tổng lượng khách Nhật Bản lưu trú tại Quảng Ninh đạt 59.566 lượt. Trong 9 tháng năm 2025, tổng lượng khách Nhật Bản tại Quảng Ninh đạt 21.000 lượt. Thị trường khách Nhật Bản đứng top 7 thị trường khách quốc tế đến Quảng Ninh.
Quảng Ninh cũng đã hợp tác phát triển du lịch với một số địa phương của Nhật Bản trong đó có tỉnh Tottori. Hai địa phương đều là thành viên của Diễn đàn Du lịch liên khu vực Đông Á (EATOF). Theo đó, hai tỉnh đã triển khai các nội dung hợp tác trong khuôn khổ Diễn đàn, như: Chia sẻ thông tin về phát triển du lịch; trao đổi các đoàn công tác và doanh nghiệp làm việc, khảo sát thị trường; tạo điều kiện cho các đơn vị lữ hành hai bên gặp gỡ, tìm hiểu hợp tác. Tỉnh Quảng Ninh đã cử đoàn công tác sang tham dự Hội nghị Ban Thường trực EATOF lần thứ 18 (năm 2017) và Đại hội EATOF lần thứ 16 (năm 2018) tại tỉnh Tottori. Tháng 10/2022, tỉnh Quảng Ninh đã đăng cai tổ chức Đại hội EATOF lần thứ 17 trong đó có sự tham dự trực tuyến của tỉnh Tottori và các tỉnh thành viên EATOF. Ngoài ra, tỉnh Quảng Ninh cũng đã chủ động tổ chức các chương trình xúc tiến du lịch Nhật Bản tại các địa phương: Kanagawa, Hokkaido và Tokyo.
Để thúc đẩy hợp tác, phát triển du lịch với Nhật Bản, tỉnh Quảng Ninh đã đề nghị Bộ Ngoại giao quan tâm, tạo điều kiện giúp đỡ, giới thiệu kết nối để tỉnh mở rộng quan hệ hợp tác với các địa phương, doanh nghiệp Nhật Bản. Cụ thể, tạo điều kiện cho tỉnh Quảng Ninh tham gia các hoạt động, sự kiện xúc tiến đầu tư, thương mại, du lịch do các cơ quan Trung ương chủ trì hoặc phối hợp tổ chức tại Việt Nam và Nhật Bản. Bên cạnh đó, hỗ trợ quảng bá hình ảnh, xúc tiến du lịch, thu hút khách Nhật Bản đến Việt Nam, trong đó có điểm đến là Di sản – Kỳ quan thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long, Quần thể Di sản văn hóa thế giới Yên Tử- Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc. Đồng thời, kết nối, giới thiệu và kêu gọi các doanh nghiệp Nhật Bản tìm hiểu cơ hội hợp tác đầu tư trong lĩnh vực du lịch với tỉnh Quảng Ninh; tạo điều kiện về cơ chế, chính sách để sớm mở đường bay thẳng giữa Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn với các cảng hàng không tại Nhật Bản.
Về đầu tư thúc đẩy phát triển du lịch, tỉnh sẽ phối hợp tổ chức các hoạt động để khuyến khích doanh nhân hai bên tăng cường trao đổi về cơ hội hợp tác kinh doanh; khuyến khích và hỗ trợ các nhà đầu tư Nhật Bản mong muốn đầu tư vào lĩnh vực du lịch tại Quảng Ninh, như: Cơ sở lưu trú du lịch, khu vui chơi giải trí đẳng cấp, chất lượng cao… để đáp ứng trọn vẹn nhu cầu, thị hiếu của khách du lịch Nhật Bản. Cơ hội trao đổi này có thể diễn ra thông qua các sự kiện, hội chợ du lịch, các đoàn khảo sát hoặc qua giới thiệu của các cơ quan xúc tiến đầu tư, xúc tiến du lịch… giữa Quảng Ninh và Nhật Bản. Tỉnh Quảng Ninh cam kết tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư Nhật Bản đến tìm hiểu, nghiên cứu thị trường, thực hiện đầu tư, phát triển sản phẩm du lịch. Đặc biệt là các sản phẩm, dịch vụ du lịch biển đảo, du lịch ban đêm, du lịch gắn với ẩm thực, du lịch sinh thái, du lịch golf, du lịch chăm sóc sức khỏe được coi là những tiềm năng thế mạnh của tỉnh Quảng Ninh.
Với những nền tảng đã tạo dựng, cùng nỗ lực không ngừng của lãnh đạo và nhân dân Quảng Ninh và các địa phương Nhật Bản, sự gắn kết sâu sắc trong mối quan hệ giữa 2 quốc gia sẽ hướng đến một tương lai kết nối, hợp tác cùng phát triển rực rỡ; quan hệ Việt Nam và Nhật Bản chắc chắn sẽ tiếp tục phát triển lên tầm cao mới, đạt những thành quả rực rỡ hơn nữa trong chặng đường tới.
