Trong bối cảnh mức sinh tiếp tục duy trì ở mức thấp, già hóa dân số diễn ra nhanh và yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực ngày càng cao, tỉnh Quảng Ninh xác định công tác dân số là nhiệm vụ quan trọng, lâu dài. Với nhiều giải pháp đồng bộ, linh hoạt, tỉnh tập trung chuyển trọng tâm từ DS-KHHGĐ sang dân số và phát triển, phù hợp với thực tiễn và định hướng phát triển bền vững.
Thực hiện Nghị quyết số 21-NQ/TW của BCH Trung ương Đảng khóa XII về công tác dân số trong tình hình mới, ngành dân số tỉnh đã tập trung triển khai 4 nhóm chính sách trọng tâm, đó là duy trì mức sinh thay thế, thích ứng với già hóa dân số, nâng cao chất lượng dân số, kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh. Các chính sách đều tập trung vào mục tiêu: Tăng quy mô dân số, duy trì tỷ suất sinh thay thế, giảm chênh lệch giới tính khi sinh, chăm sóc người cao tuổi… nhằm giải quyết những tồn tại, hạn chế về công tác dân số.
Để thực hiện các mục tiêu này, công tác truyền thông, vận động về dân số và phát triển tiếp tục được đổi mới cả về nội dung và hình thức, gắn với các sự kiện lớn như Ngày Dân số Thế giới, Ngày Tránh thai thế giới, Tháng hành động quốc gia về dân số, Ngày Dân số Việt Nam. Qua đó, từng bước nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi của người dân về hôn nhân, sinh con, bình đẳng giới và chăm sóc SKSS.
Năm 2025, tỉnh duy trì vững chắc mức sinh thay thế; các chỉ tiêu nâng cao chất lượng dân số cơ bản đạt và vượt kế hoạch. Tỷ lệ các cặp nam, nữ được tư vấn, khám sức khỏe trước khi kết hôn đạt trên 92%; tỷ lệ người cao tuổi được khám sức khỏe định kỳ đạt gần 99%. Công tác sàng lọc trước sinh và sơ sinh, chăm sóc sức khỏe vị thành niên, thanh niên tiếp tục được quan tâm triển khai hiệu quả.
Việc kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh và giảm thiểu tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống được triển khai đồng bộ, nhất là tại vùng đồng bào DTTS, miền núi. Năm 2025, toàn tỉnh không ghi nhận trường hợp hôn nhân cận huyết thống; số trường hợp tảo hôn giảm so với năm trước. Các mô hình phòng ngừa tảo hôn, CLB giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh tiếp tục được duy trì và phát huy hiệu quả.
Bên cạnh đó, Quảng Ninh đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác dân số. Hệ thống thông tin chuyên ngành dân số, cơ sở dữ liệu hồ sơ sức khỏe điện tử được cập nhật, phục vụ hiệu quả công tác quản lý, dự báo và xây dựng chính sách.
Phát huy những kết quả đạt được, năm 2026, tỉnh xác định tiếp tục giải quyết toàn diện, đồng bộ các vấn đề về quy mô, cơ cấu, phân bố và chất lượng dân số, đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với phát triển kinh tế - xã hội. Trọng tâm là duy trì vững chắc mức sinh thay thế; giảm tốc độ mất cân bằng giới tính khi sinh; nâng cao chất lượng chăm sóc SKSS, sức khỏe người cao tuổi và bảo vệ, chăm sóc trẻ em.
Tỉnh tiếp tục đẩy mạnh truyền thông, giáo dục chuyển đổi hành vi về dân số và phát triển; khuyến khích sinh đủ hai con, sinh con đúng độ tuổi; nâng cao tỷ lệ tư vấn, khám sức khỏe trước hôn nhân; mở rộng sàng lọc trước sinh và sơ sinh. Các giải pháp thích ứng với già hóa dân số được triển khai mạnh mẽ hơn, chú trọng phát triển mạng lưới chăm sóc sức khỏe người cao tuổi tại cộng đồng.
Song song với đó, tỉnh tập trung hoàn thiện cơ chế, chính sách về dân số trong tình hình mới; kiện toàn tổ chức bộ máy, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ làm công tác dân số các cấp, nhất là sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp. Công tác kiểm tra, giám sát, đánh giá việc thực hiện các chương trình, đề án dân số được tăng cường, bảo đảm hoàn thành các chỉ tiêu kế hoạch đề ra.
Với những kết quả đạt được trong năm 2025 cùng định hướng, giải pháp năm 2026, công tác dân số tỉnh Quảng Ninh tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển bền vững của địa phương. Qua đó, góp phần xây dựng cơ cấu dân số hợp lý, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của tỉnh trong giai đoạn mới.
