Nắng nóng kéo dài do biến đổi khí hậu đang buộc nhiều nông dân trồng rau, quả tại Mỹ phải thay đổi lịch thu hoạch, điều chỉnh phương thức canh tác và tìm giải pháp bảo vệ cây trồng. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng nhóm nông dân này vẫn gặp nhiều khó khăn trong tiếp cận bảo hiểm nông nghiệp khi thời tiết cực đoan ngày càng gia tăng.
Khi mặt trời bắt đầu lặn, nhiệt độ ngoài trời vẫn còn rất cao nhưng bà Annie Woods vẫn tiếp tục ra đồng thu hoạch bí ngòi và bí xanh trên trang trại rộng hơn 20ha của mình.
Theo bà Woods, các đợt nắng nóng kéo dài không còn là hiện tượng bất thường mà đang trở thành xu hướng dưới tác động của biến đổi khí hậu. Cùng với lũ lụt nghiêm trọng, hạn hán kéo dài hay những đợt nắng nóng xuất hiện sớm rồi chuyển sang giá rét, tình trạng này khiến thời vụ gieo trồng bị rút ngắn và nguy cơ mất mùa gia tăng.
Đợt "vòm nhiệt" gần đây, hiện tượng vùng áp cao giữ nhiệt và độ ẩm trong thời gian dài, đã ảnh hưởng đáng kể đến các trang trại chuyên trồng rau, quả. Theo các nhà khoa học, biến đổi khí hậu do con người gây ra đang khiến các đợt nắng nóng trở nên thường xuyên và khắc nghiệt hơn.
Để thích ứng, nhiều nông dân chuyển việc thu hoạch sang sáng sớm hoặc chiều tối nhằm tránh khoảng thời gian nắng nóng nhất trong ngày.
Bà Woods cho biết bà luôn làm việc vào thời điểm mát nhất trong ngày, thường xuyên nghỉ để uống nước. Khi buộc phải thu hoạch giữa trời nóng, bà dựng lều ngay trên cánh đồng để tạo bóng mát.
Nắng nóng ảnh hưởng chất lượng nông sản và thời gian thu hoạch
Không chỉ nắng nóng, thời tiết nóng ẩm xen kẽ mưa còn tạo điều kiện cho sâu bệnh phát triển, làm gia tăng nguy cơ thiệt hại đối với cây trồng.
Hiện ưu tiên của bà Woods là thu hoạch sớm các loại rau dễ bị ảnh hưởng như rau xà lách. Bà cung cấp rau và các loại thảo mộc cho nhiều nhà hàng địa phương cũng như chương trình nông nghiệp do cộng đồng hỗ trợ (CSA). Theo bà, thu hoạch khi nhiệt độ quá cao có thể làm giảm chất lượng nông sản.
Bà cũng đặc biệt quan tâm đến các cây giống chuẩn bị cho vụ thu. Chúng được giữ trong tủ kín đặt trong nhà kho để duy trì nhiệt độ thấp hơn, sau đó chuyển sang nhà kính có quạt làm mát sau khi nảy mầm.
"Chúng tôi phải liên tục kiểm tra nhà kính và tưới nước thường xuyên để giữ cho những cây non này sống sót", bà nói.
Ông Paul Rasch, chủ nhiều vườn cây ăn quả tại bang Iowa, cho biết đợt nắng nóng vừa qua khiến thời gian thu hoạch quả mâm xôi bị rút ngắn đáng kể.
Thông thường, nông trại có khoảng ba tuần để thu hoạch loại quả dễ hỏng này, nhưng năm nay nhóm tám công nhân phải tăng tốc vì quả chín nhanh hơn.
Họ bắt đầu làm việc từ 6 giờ sáng để hoàn thành trước buổi trưa. Ông Rasch cũng đầu tư lắp điều hòa trong các khu nhà, bổ sung cây xanh, mái che cho khách đến tự hái trái cây và thử nghiệm các nhà màng nhằm duy trì nhiệt độ ổn định.
Theo ông, nắng nóng, lũ lụt, hạn hán và sương giá cuối xuân đang xuất hiện thường xuyên hơn và gây tác động tiêu cực tới sản xuất nông nghiệp.
"Dường như chúng tôi không còn một năm nào có thời tiết bình thường nữa", ông nói.
Đa dạng cây trồng giúp giảm rủi ro
Các trang trại quy mô nhỏ như của bà Annie Woods và ông Paul Rasch thường trồng nhiều loại cây khác nhau trong năm. Ngoài mục tiêu kinh doanh, đây còn là cách phân tán rủi ro khi thời tiết cực đoan khiến một số loại cây thất thu nhưng những loại khác vẫn phát triển tốt.
"Tôi luôn tin sẽ có loại cây thích nghi tốt trong khi những loại khác gặp khó khăn", bà Woods chia sẻ.
Tuy nhiên, theo ông Rasch, chính sách bảo hiểm cây trồng dành cho các trang trại trồng rau, quả và cây đặc sản khác với chính sách bảo hiểm dành cho các loại cây nông sản chủ lực. “Dù chịu tác động lớn hơn từ thời tiết cực đoan, loại cây mà chúng tôi trồng lại không được bảo vệ tương xứng”, ông nói.
Bà Woods cũng đồng tình với nhận định này. Theo bà, nhiều nông dân canh tác trên diện tích nhỏ với nhiều loại cây trồng khác nhau rất khó tiếp cận bảo hiểm cây trồng.
Ông Duncan Orlander, chuyên gia chính sách của Liên minh Nông nghiệp Bền vững Quốc gia Mỹ, cho biết các chương trình bảo hiểm nông nghiệp liên bang chủ yếu được thiết kế cho từng loại cây trồng đơn lẻ trong một vụ sản xuất. Trong khi đó, các trang trại nhỏ thường canh tác nhiều loại cây trên diện tích hạn chế nên thủ tục bảo hiểm phức tạp, nhiều loại cây đặc sản thậm chí chưa được bảo hiểm tại một số địa phương.
Ngoài ra, các hợp đồng có mức phí thấp cũng không hấp dẫn các doanh nghiệp bảo hiểm. Dù có những chương trình bảo hiểm theo doanh thu của trang trại, các chính sách này khá phức tạp và chưa được áp dụng rộng rãi.
Ông Orlander cho biết “hệ thống bảo hiểm hiện nay chưa theo kịp mức độ thiệt hại do thời tiết cực đoan gây ra và cần được điều chỉnh để hỗ trợ tốt hơn cho nông dân trong tương lai”.
Đối với bà Woods, chương trình nông nghiệp do cộng đồng hỗ trợ giúp trang trại linh hoạt hơn khi một số loại cây mất mùa. Khách hàng vẫn đăng ký mua nông sản theo mùa, bất kể thành phần trong mỗi giỏ rau thay đổi ra sao.
"Chúng tôi phải luôn chuẩn bị và xây dựng khả năng thích ứng để có thể đứng vững trước những hiện tượng thời tiết cực đoan như thế này", bà nói.
