Trong quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và mở ra không gian phát triển mới, thành phố Quảng Ninh xác định phát huy dân chủ ở cơ sở là nền tảng quan trọng để tăng cường đồng thuận xã hội, nâng cao hiệu quả quản trị và củng cố niềm tin của nhân dân. Từ lắng nghe, đối thoại, tiếp thu ý kiến đến giám sát, giải quyết những vấn đề thiết thực, quyền làm chủ của người dân đang từng bước được cụ thể hóa bằng những việc làm gần dân, sát dân, hướng tới phục vụ nhân dân tốt hơn.
Thực tiễn cho thấy, dân chủ ở cơ sở trước hết được thể hiện từ những vấn đề gắn trực tiếp với đời sống nhân dân. Tại nhiều xã, phường, việc tổ chức hội nghị cộng đồng dân cư, tiếp xúc cử tri, đối thoại giữa người đứng đầu cấp ủy, chính quyền với nhân dân được duy trì, qua đó giúp cấp ủy, chính quyền nắm bắt kịp thời tâm tư, nguyện vọng và những vấn đề phát sinh từ cơ sở.
Tại phường Hồng Gai, hội nghị “Công an lắng nghe ý kiến nhân dân” do Ủy ban MTTQ và Công an phường Hồng Gai phối hợp tổ chức đầu tháng 8/2026 đã tiếp nhận 6 ý kiến trực tiếp và gần 20 ý kiến bằng văn bản. Nội dung tập trung vào bảo đảm an ninh trật tự, cải cách hành chính, quản lý cư trú, căn cước, định danh điện tử, tác phong, văn hóa ứng xử của cán bộ, chiến sĩ và công tác xây dựng lực lượng. Những ý kiến cụ thể từ người dân là cơ sở để lực lượng chức năng tiếp tục điều chỉnh phương thức công tác, nâng cao chất lượng phục vụ. Theo ông Lưu Ngọc Phi, Bí thư Chi bộ khu phố Hồng Gai 4, người dân mong nhất là những góp ý của mình được tiếp thu và giải quyết. Nếu được trao đổi thẳng thắn và biết ý kiến sẽ được theo dõi đến cùng, chúng tôi càng tin tưởng, sẵn sàng đồng hành với chính quyền trong giữ gìn an ninh trật tự ở địa phương.
Không chỉ được lắng nghe, người dân còn được tham gia bàn bạc, biểu quyết và giám sát những vấn đề liên quan trực tiếp đến cộng đồng. Qua giám sát tại một số xã, phường trong tháng 8/2026, Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố ghi nhận các địa phương đã tổ chức để nhân dân thảo luận, biểu quyết, quyết định những nội dung theo quy định. Đồng thời, hoạt động giám sát cũng chỉ ra một số hạn chế về hướng dẫn, quy trình và kiện toàn các thiết chế giám sát ở cơ sở. Đây là những vấn đề cần tiếp tục khắc phục để quyền làm chủ của nhân dân được thực hiện thực chất hơn.
Từ thực tiễn đó cho thấy, phát huy dân chủ không chỉ là tạo cơ hội để người dân nêu ý kiến, mà quan trọng hơn là phải có cơ chế tiếp nhận, xử lý và phản hồi rõ ràng. Khi ý kiến của người dân được chuyển thành những nội dung cụ thể trong quản lý, điều hành, dân chủ mới thực sự đi vào cuộc sống.
Cùng với đối thoại, giám sát và phản biện xã hội đang ngày càng phát huy vai trò trong việc đưa tiếng nói của nhân dân vào quá trình xây dựng và thực hiện chính sách. Trong 6 tháng đầu năm 2026, MTTQ các xã, phường đã tổ chức 70 cuộc giám sát trực tiếp, tập trung vào những vấn đề thiết thực như công tác bầu cử, chỉnh trang và nâng cấp đô thị, chính sách an sinh, bảo hiểm y tế, giáo dục, vệ sinh an toàn thực phẩm. MTTQ cấp cơ sở cũng tham gia phản biện 26 dự thảo văn bản, chủ yếu liên quan đến phương án, đề án sắp xếp thôn, khu phố.
Tại phường Tuần Châu, hoạt động giám sát được thực hiện trực tiếp tại các khu phố Ngọc Châu và Minh Châu 2. Bên cạnh đánh giá việc thực hiện dân chủ ở cơ sở, đoàn giám sát còn lắng nghe ý kiến của cán bộ, nhân dân về việc tu dưỡng, rèn luyện, nêu gương của người đứng đầu, cán bộ chủ chốt, cán bộ, đảng viên. Qua đó, yêu cầu tăng cường tiếp xúc, đối thoại và kịp thời giải quyết những kiến nghị chính đáng của nhân dân được đặt ra rõ hơn.
Những hoạt động này cho thấy giám sát không đứng ngoài quá trình quản trị, mà là một kênh để kiểm chứng hiệu quả thực hiện chủ trương, chính sách ngay từ cơ sở. Những vấn đề được người dân phản ánh, nếu được tiếp thu và xử lý kịp thời, sẽ giúp chính quyền điều chỉnh cách làm, nâng cao chất lượng phục vụ và hạn chế khoảng cách giữa chủ trương với thực tiễn.
Cùng với đó, MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội tiếp tục đổi mới hoạt động theo hướng sát cơ sở, nắm chắc tình hình nhân dân. Chương trình phối hợp giai đoạn 2026-2030 giữa các tổ chức chính trị - xã hội với Đảng ủy các xã, phường, đặc khu xác định rõ các nội dung về công tác dân vận, thực hiện dân chủ ở cơ sở, giám sát và phản biện xã hội. Qua đó, tăng cường phối hợp trong nắm bắt tâm tư, nguyện vọng và tham gia giải quyết những vấn đề phát sinh từ địa bàn dân cư.
Trong điều kiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đang vận hành, yêu cầu phát huy dân chủ ở cơ sở càng đặt ra trực tiếp hơn. Cấp xã, phường là nơi giải quyết nhiều công việc gắn với đời sống hằng ngày của người dân, vì vậy, cán bộ phải gần dân hơn, chính quyền phải công khai, minh bạch hơn và trách nhiệm giải trình phải rõ ràng hơn. Tại Hội nghị sơ kết công tác thực hiện dân chủ ở cơ sở 6 tháng đầu năm 2026, yêu cầu gắn thực hiện dân chủ với vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, chuyển đổi số, kỷ luật, kỷ cương, công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình được nhấn mạnh. Điều đó cho thấy dân chủ ở cơ sở không chỉ là nội dung của công tác dân vận, mà ngày càng trở thành một phương thức để nâng cao chất lượng lãnh đạo, quản lý và phục vụ nhân dân.
Niềm tin của người dân cũng được hình thành từ những việc rất cụ thể, đó là khi các thủ tục được giải quyết đúng hạn, kiến nghị được trả lời rõ ràng, vấn đề bức xúc được xử lý, một công trình được công khai để nhân dân giám sát hay một cuộc đối thoại thực sự có kết quả. Những việc làm ấy tạo nên cảm nhận trực tiếp của người dân về chất lượng hoạt động của chính quyền.
Năm 2025, Chỉ số hài lòng của người dân đối với sự phục vụ của cơ quan hành chính nhà nước (SIPAS) của Quảng Ninh đạt 88,33%, đứng thứ 2/34 tỉnh, thành phố. Kết quả này cho thấy những chuyển biến trong chất lượng phục vụ hành chính, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục nâng cao chất lượng thực thi ở cơ sở, nơi người dân trực tiếp tương tác với chính quyền.
Trong không gian phát triển mới, thành phố Quảng Ninh có quy mô quản trị lớn hơn, yêu cầu phát triển cao hơn. Cùng với quyết liệt trong điều hành, chính quyền các cấp cần tiếp tục coi trọng lắng nghe, đối thoại, công khai, minh bạch và tạo điều kiện để nhân dân tham gia vào những vấn đề liên quan trực tiếp đến đời sống và sự phát triển của địa phương. Phát huy dân chủ vì vậy phải bắt đầu từ những việc cụ thể, đó là công khai để dân biết, tạo điều kiện để dân tham gia, lắng nghe, để dân góp ý, giám sát để chính sách được thực hiện đúng và giải quyết kịp thời những kiến nghị chính đáng. Khi quyền làm chủ được tôn trọng và tiếng nói của người dân được phản hồi bằng những kết quả cụ thể, dân chủ sẽ trở thành động lực củng cố đồng thuận xã hội, tăng cường niềm tin và huy động sức dân cho quá trình xây dựng thành phố Quảng Ninh phát triển trong không gian mới.
