Các đội cứu hộ tại Colombia ngày 14/8 phát hiện những dấu hiệu cho thấy vẫn còn người sống dưới đống đổ nát ở hai thành phố chịu thiệt hại nặng sau trận động đất mạnh 7,4 độ. Trong khi thời gian vàng cứu nạn dần khép lại, quốc gia Nam Mỹ này bắt đầu đối mặt với thách thức lớn hơn là bảo đảm chỗ ở, dịch vụ thiết yếu và tái thiết cho hơn 100.000 người bị ảnh hưởng.
Các đội tìm kiếm cứu nạn từ Venezuela, Argentina và Israel đã tham gia nỗ lực tìm kiếm người sống sót sau trận động đất xảy ra ngày 10/8, khiến ít nhất 287 người thiệt mạng. Đến chiều 14/8, khoảng 96 giờ sau động đất, cơ hội tìm thấy thêm người sống sót ngày càng thu hẹp.
Thị trưởng thành phố Pereira Mauricio Salazar cho biết lực lượng cứu hộ khoảng 4 giờ sáng đã “liên lạc được với một phụ nữ đang kêu cứu giữa đống đổ nát” của một khách sạn bị sập. Ông cho rằng có thể vẫn còn những người khác sống sót nhưng mắc kẹt bên dưới.
Giới chức tại Cali cũng ghi nhận dấu hiệu sự sống và cho biết ít nhất ba người đang mắc kẹt dưới các tòa nhà đổ sập. Hoạt động tìm kiếm cứu nạn được gia hạn đến hết ngày 15/8.
Hơn 100.000 người bị đảo lộn cuộc sống
Khi quy mô tìm kiếm người sống sót dần thu hẹp, Colombia phải đối diện với bài toán khôi phục những khu vực bị tàn phá sau thảm họa ảnh hưởng tới hơn 100.000 người.
Theo chính phủ, hàng chục nghìn ngôi nhà bị hư hỏng hoặc phá hủy. Hàng nghìn trường học, cơ sở y tế và trung tâm cộng đồng tại hơn 400 thành phố cũng bị ảnh hưởng.
“Không còn nơi nào để ở, chúng tôi đã mất tất cả” - anh Ebert Jonathan Morales, 38 tuổi, nói tại một khu tạm trú ở Cali.
Anh Morales là một trong 102.263 người bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi trận động đất. Chính phủ cho biết gần 4.000 người bị thương và hàng trăm người vẫn mất tích, trong khi một số tổ chức tư nhân ước tính con số mất tích có thể lên tới hàng nghìn.
Anh Morales cho biết anh cùng vợ và bốn con phải bắt đầu lại từ con số không.
“Động đất đã phá hủy nhiều khu phố trong thành phố. Rất nhiều ngôi nhà bị hư hại, nhiều tòa nhà đổ sập” - anh nói. “Chúng tôi sẽ ở đây cho đến khi chính phủ có biện pháp hỗ trợ”.
Chính phủ ưu tiên chỗ ở và tái thiết
Thảm họa đặt ra phép thử lớn đối với Tổng thống Colombia Abelardo de la Espriella, người mới nhậm chức chỉ vài ngày trước khi động đất xảy ra ở miền Tây nước này.
Tối 13/8, Tổng thống De la Espriella thừa nhận “tình hình rất phức tạp”, đồng thời công bố kế hoạch hợp tác với khu vực tư nhân trong công cuộc tái thiết và cung cấp trợ cấp cho các gia đình mất nhà cửa.
“Chính phủ không thể một mình vượt qua thảm kịch này” - Tổng thống De la Espriella nói. “Chúng ta cần khu vực tư nhân cùng chung tay tái thiết Colombia”.
Đây là trận động đất mạnh nhất xảy ra tại Colombia trong thế kỷ này. Tại một số khu vực, viện trợ của chính phủ vẫn chưa tới nơi, khiến nhiều người dân phải dựa vào sự hỗ trợ của tình nguyện viên và hàng xóm.
“Một người hàng xóm đang cho tôi ở nhờ” - chị Olga Castro, bà mẹ năm con tại Cali, cho biết. “Ít nhất chúng tôi còn sống, nhưng hiện giờ gần như phải sống ngoài đường vì không còn nhà nữa”.
Tổng thống De la Espriella cho biết nguồn tài chính trong nước và quốc tế huy động cho công tác khắc phục hậu quả sẽ được ưu tiên để xây dựng lại bệnh viện, trường học, nhà ở, đường sá và sân bay.
Ông Yezid Alvarado Vargas, Giáo sư kỹ thuật xây dựng tại Đại học Javeriana ở Bogota, nhận định quá trình tái thiết đòi hỏi “đánh giá kỹ thuật nghiêm túc” để xác định công trình nào còn có thể sử dụng, công trình nào có thể sửa chữa và công trình nào phải phá bỏ, xây mới.
“Trước khi nói đến tái thiết, chúng ta phải bảo đảm chỗ ở tạm thời, lương thực, chăm sóc y tế, duy trì các dịch vụ cơ bản và hỗ trợ kinh tế cho những gia đình mất nhà cửa hoặc sinh kế” - ông Alvarado nhấn mạnh.
Hỗ trợ trong nước và quốc tế tiếp tục đổ về
Tại thủ đô Bogota, khoảng 500 tình nguyện viên tập trung tại một trung tâm tiếp nhận để phân loại thực phẩm, đồ vệ sinh cá nhân và thức ăn cho vật nuôi trước khi chuyển tới các khu vực chịu ảnh hưởng nặng nhất.
“Tất cả chúng ta đều phải giúp đỡ. Hôm nay là bạn, ngày mai có thể là tôi” - tình nguyện viên Jorge Muñoz, 85 tuổi, chia sẻ. Ông từng chứng kiến hậu quả của nhiều trận động đất, trong đó có thảm họa năm 1999 khiến hơn 1.180 người thiệt mạng.
Giới chức đã chuyển đổi trường học, công viên và các tòa nhà công cộng thành nơi trú tạm, cung cấp lều, đệm và thực phẩm cho người dân mất nhà cửa. Tại những khu vực bị ảnh hưởng nặng và khó tiếp cận, người dân phải dựng nơi trú tạm ngoài đường trong khi hàng trăm tình nguyện viên tham gia cứu trợ.
Bà María Mercedes Liévano, Giám đốc Save the Children tại Colombia, cho biết nhiều khu vực chịu thiệt hại vốn đã bị cô lập, thiếu đầu tư và đối mặt với bạo lực kéo dài.
“Đây là một cuộc khủng hoảng chồng lên một cuộc khủng hoảng, khiến người dân rơi vào tình trạng đặc biệt dễ bị tổn thương” - bà María nói, đề cập tới Buenaventura, cảng biển chính của Colombia, và Choco, tâm chấn của trận động đất.
Tại Pereira, nhiều tòa nhà bị mất điện, nước hoặc chỉ được cung cấp hạn chế. Bà Pamela Londoño, cố vấn kỹ thuật của tổ chức Project HOPE, cho biết các tình nguyện viên đang chuyển bộ dụng cụ vệ sinh đến các gia đình tại khu tạm trú. Trong số 5-6 điểm trú tạm của thành phố, một nơi đã kín chỗ.
Tình trạng thiếu nước sạch cũng nghiêm trọng tại một số địa phương. Ở thị trấn Roldanillo, khoảng 60% người dân chưa được tiếp cận nước sạch.
“Mối lo lớn nhất hiện nay là nhiều cộng đồng thiếu các dịch vụ thiết yếu” - bà Londoño cho biết. “Đây thực sự là tình trạng rất nghiêm trọng”.
Tổng thống De la Espriella đã tới Quibdo ở vùng Choco và Pereira để kiểm tra hoạt động cứu trợ và phân phối viện trợ. Colombia vẫn đang chờ hàng tấn hàng cứu trợ nhân đạo từ Peru, Trung Quốc, Mỹ, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất và nhiều quốc gia khác.
“Trái tim, sức mạnh và tinh thần của tôi hướng về tất cả các nạn nhân và những vùng đất từng bị lãng quên, nay lại bị thiên nhiên tàn phá” - Tổng thống Colombia nói. “Chúng ta phải xây dựng lại những nơi này. Phía trước là một nhiệm vụ rất lớn và tôi cam kết thực hiện”.
Ngày 14/8, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố khoản viện trợ nhân đạo bổ sung 11 triệu USD, gồm hỗ trợ lương thực, y tế, bảo vệ và chỗ ở, nâng tổng viện trợ của Mỹ dành cho Colombia sau động đất lên 26,5 triệu USD.
Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết Washington “tiếp tục phối hợp với Tổng thống Colombia Abelardo de la Espriella và Chính phủ Colombia để đánh giá và đáp ứng các nhu cầu phát sinh do động đất”.
