Từ những trăn trở trước khó khăn trong sinh hoạt của người khuyết tật, hai em học sinh Trần Huy Nguyên và Nguyễn Tuấn Anh, lớp 12A6, Trường THPT Hoàng Văn Thụ (phường Vàng Danh), đã nghiên cứu, chế tạo thành công mô hình “Xe lăn chạy điện an toàn cho người khuyết tật”. Sản phẩm không chỉ thể hiện tư duy sáng tạo, khả năng vận dụng kiến thức liên môn mà còn lan tỏa giá trị nhân văn sâu sắc.
Theo chia sẻ của nhóm tác giả, ý tưởng hình thành đề tài xuất phát từ những quan sát rất đời thường. Trong cuộc sống hằng ngày, người khuyết tật, người cao tuổi hoặc bệnh nhân gặp nhiều trở ngại khi di chuyển, đặc biệt là những người mất khả năng vận động cả tay và chân. “Chúng em nhận thấy các loại xe lăn hiện nay dù đã có nhiều cải tiến nhưng vẫn chưa thực sự phù hợp với tất cả đối tượng, nhất là người khuyết tật tay. Từ đó, nhóm mong muốn tạo ra một sản phẩm giúp họ có thể tự chủ hơn trong sinh hoạt, đồng thời đảm bảo an toàn tối đa khi sử dụng” - em Trần Huy Nguyên, đại diện nhóm tác giả cho biết.
Từ ý tưởng đó, nhóm học sinh đã bắt tay vào nghiên cứu, tìm hiểu tài liệu, tham khảo ý kiến chuyên gia và từng bước hiện thực hóa mô hình xe lăn điện thông minh, tích hợp nhiều tính năng hỗ trợ. Điểm nổi bật của sản phẩm là khả năng điều khiển linh hoạt bằng giọng nói và cần điều khiển. Người sử dụng chỉ cần phát lệnh đơn giản như “tiến”, “lùi”, “rẽ trái”, “rẽ phải”, “dừng lại” là xe có thể di chuyển theo ý muốn. Đây là cải tiến quan trọng nhằm hỗ trợ tối đa cho người khuyết tật tay.
Không dừng lại ở đó, xe lăn còn được trang bị hệ thống cảm biến hiện đại gồm cảm biến siêu âm và cảm biến hồng ngoại, giúp phát hiện vật cản phía trước và phía sau. Khi gặp chướng ngại, xe sẽ tự động dừng lại và phát tín hiệu cảnh báo bằng âm thanh, hạn chế tối đa nguy cơ va chạm.
Đặc biệt, một trong những tính năng mang tính đột phá của mô hình là hệ thống cảnh báo khi xe bị lật. Khi xảy ra sự cố, xe sẽ tự động phát thông báo cầu cứu tại chỗ với nội dung “Xe bị lật, hãy giúp tôi”, đồng thời gửi tin nhắn và hình ảnh hiện trường tới người thân thông qua kết nối mạng. “Chúng em muốn sản phẩm không chỉ giúp di chuyển mà còn phải đảm bảo an toàn trong mọi tình huống. Vì vậy, tính năng cảnh báo và hỗ trợ từ xa là yếu tố được nhóm đặc biệt chú trọng”, đại diện nhóm tác giả nhấn mạnh.
Bên cạnh đó, hệ thống định vị GPS được tích hợp giúp người thân có thể theo dõi vị trí xe theo thời gian thực. Tính năng này góp phần tăng cường sự an tâm cho gia đình và người chăm sóc.
Để hoàn thiện sản phẩm, nhóm học sinh đã triển khai nghiên cứu theo quy trình khoa học, từ xây dựng ý tưởng, thiết kế mô hình, lựa chọn linh kiện đến lắp ráp và thử nghiệm. Sản phẩm sử dụng các linh kiện phổ biến như vi điều khiển Arduino, module nhận diện giọng nói, cảm biến siêu âm, mô-đun ESP32 tích hợp camera, cùng hệ thống động cơ và nguồn điện. Tổng kinh phí thực hiện chỉ khoảng 5 triệu đồng, cho thấy tính khả thi và khả năng nhân rộng trong thực tế.
Việc vận dụng kiến thức liên ngành như cơ khí, điện tử, lập trình để giải quyết vấn đề thực tiễn đã cho thấy năng lực sáng tạo và tinh thần trách nhiệm của những người trẻ. “Thông qua đề tài, chúng em mong muốn lan tỏa tinh thần học tập, nghiên cứu khoa học trong thế hệ trẻ, đồng thời góp một phần nhỏ bé để giúp đỡ những người có hoàn cảnh khó khăn trong xã hội” - em Nguyên cho biết thêm.
Cũng theo nhóm tác giả, nhóm sẽ tiếp tục nghiên cứu để khắc phục một số hạn chế, như nâng cao khả năng nhận diện giọng nói đa dạng hơn, tối ưu thiết kế để tăng độ bền và tính ổn định của sản phẩm.
Với tính mới, tính sáng tạo và khả năng ứng dụng cao, mô hình “Xe lăn chạy điện an toàn cho người khuyết tật” được Ban Tổ chức Cuộc thi Sáng tạo Thanh thiếu niên, nhi đồng tỉnh Quảng Ninh lần thứ X, năm 2025 trao giải nhất.
