Cúm mùa là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp khá phổ biến, nhưng có thể gây biến chứng nặng ở những người thuộc nhóm nguy cơ. Nhận biết đúng triệu chứng, không tự ý dùng thuốc và chủ động phòng bệnh là những vấn đề bác sĩ CKI Trần Quốc Tuấn, Phó Trưởng khoa Bệnh Nhiệt đới, Bệnh viện Bãi Cháy (ảnh), lưu ý trong cuộc trao đổi với phóng viên Báo và phát thanh, truyền hình Quảng Ninh.
- Thưa bác sĩ, cúm mùa thường có những biểu hiện nào? Những trường hợp nào có nguy cơ diễn biến nặng và dễ gặp biến chứng?
+ Cúm là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm gây ra, lây truyền chủ yếu qua giọt bắn và tiếp xúc. Có các chủng cúm A, B và C ở người, trong đó cúm A được ghi nhận có tỷ lệ người nhiễm nhiều nhất, phổ biến hơn cả và chiếm tới 75% số ca nhiễm cúm. Trong các chủng cúm A, có chủng A/H7N9 và A/H5N1 thường lưu hành ở gia cầm, có khả năng lây sang người và tạo thành dịch cúm ở người.
Cúm mùa có thời gian ủ bệnh từ 1 đến 4 ngày. Các triệu chứng của cúm có nhiều điểm giống với những bệnh virus đường hô hấp khác, nhưng thường khởi phát đột ngột và rầm rộ hơn cảm lạnh. Người bệnh có thể sốt cao 39-40 độ C, đau đầu nhiều, đau mỏi toàn thân, ho, hắt hơi, sổ mũi và mệt mỏi rõ rệt. Trong khi người bị cảm lạnh thường không sốt hoặc chỉ sốt nhẹ, mức độ đau đầu và đau mỏi cũng ít hơn. Có những trường hợp sau khi hết giai đoạn cấp tính, cảm giác mệt mỏi vẫn kéo dài từ 1-2 tuần.
Những người có nguy cơ diễn biến nặng gồm người từ 65 tuổi trở lên; trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt là trẻ dưới 2 tuổi; phụ nữ mang thai, nhất là trong 3 tháng cuối thai kỳ hoặc thời gian sớm sau sinh; người mắc các bệnh tim mạch, bệnh phổi, ung thư, suy giảm miễn dịch hoặc đang sử dụng thuốc ức chế miễn dịch.
Biến chứng đáng lo ngại nhất là viêm phổi do virus cúm hoặc bội nhiễm vi khuẩn, nấm. Ngoài ra, bệnh có thể gây viêm cơ tim, viêm màng tim, làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim ở người lớn hoặc gây biến chứng thần kinh như viêm não. Vì vậy, những người thuộc nhóm nguy cơ cần theo dõi sát tình trạng sức khỏe và đi khám khi bệnh có biểu hiện bất thường.
- Thực tế nhiều người khi sốt, ho thường tự mua kháng sinh hoặc thuốc điều trị cúm về sử dụng, bác sĩ khuyến cáo gì về tình trạng này?
+ Cúm do virus gây ra, trong khi kháng sinh có tác dụng với vi khuẩn, vì vậy tự sử dụng kháng sinh khi mắc cúm không điều trị được nguyên nhân gây bệnh. Việc dùng kháng sinh không hợp lý còn làm gia tăng tình trạng kháng thuốc, có thể gây dị ứng, mất cân bằng hệ vi sinh và tạo thêm gánh nặng cho gan, thận.
Thuốc kháng virus cúm cũng không phải trường hợp nào cũng cần sử dụng. Nhiều bệnh đường hô hấp có triệu chứng gần giống cúm, trong khi thuốc điều trị cúm chỉ có tác dụng với virus cúm. Do đó, người bệnh không nên thấy sốt, ho, đau mỏi người là tự mua thuốc điều trị cúm khi chưa được thăm khám, chẩn đoán và chỉ định phù hợp.
Hiện nay, test nhanh được sử dụng khá phổ biến để hỗ trợ chẩn đoán, phân biệt cúm A, cúm B với một số tác nhân gây bệnh đường hô hấp khác. Với những trường hợp nặng hoặc có nguy cơ diễn biến nặng, bác sĩ có thể chỉ định các phương pháp chuyên sâu hơn như xét nghiệm PCR để xác định chính xác tác nhân, từ đó lựa chọn hướng điều trị phù hợp.
- Từ thực tế khám, điều trị, bác sĩ khuyến cáo người dân cần làm gì để chăm sóc người mắc cúm và chủ động phòng bệnh?
+ Khi mắc cúm, người bệnh cần được nghỉ ngơi, ăn thức ăn mềm, lỏng, ấm, dễ tiêu, bảo đảm đủ dinh dưỡng và bổ sung đủ nước, nhất là khi sốt, mệt, ăn uống kém. Nơi ở cần sạch sẽ, thông thoáng, khô ráo; người bệnh nên hạn chế tiếp xúc gần với người khác để giảm nguy cơ lây nhiễm.
Tiêm vắc-xin cúm hằng năm là biện pháp phòng bệnh được khuyến cáo, đặc biệt đối với những người thuộc nhóm nguy cơ cao. Sau tiêm, cơ thể cần khoảng 2 tuần đến 1 tháng để hình thành đáp ứng miễn dịch. Theo kinh nghiệm thực tế, các đợt cúm thường gia tăng vào mùa đông - xuân và hè - thu, vì vậy người dân có thể chủ động tiêm trước thời điểm này; thường vào tháng 9-10 hoặc tháng 3-4 hằng năm.
Bên cạnh đó, người dân cần rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, đeo khẩu trang khi đến nơi đông người, hạn chế tiếp xúc gần với người mắc cúm, giữ vệ sinh mũi họng, ăn uống đủ chất và duy trì vận động phù hợp. Khi có dấu hiệu bệnh nặng hoặc sức khỏe diễn biến bất thường, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được khám và điều trị kịp thời, không tự ý sử dụng thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
- Trân trọng cảm ơn bác sĩ!
