Trong bối cảnh nguồn thu truyền thống chịu tác động từ chính sách giảm thuế và những biến động của thị trường, Hải quan cửa khẩu cảng Cẩm Phả đang chuyển hướng khai thác các nguồn thu mới, trong đó tập trung thu hút doanh nghiệp nhập khẩu máy móc, thiết bị, vật tư và một số mặt hàng phục vụ xây dựng. Cách làm này không chỉ góp phần mở rộng nguồn thu ngân sách nhà nước, mà còn tạo thêm lựa chọn về địa điểm làm thủ tục, giảm thời gian, chi phí cho doanh nghiệp.
Nhiều năm qua, nguồn thu của Hải quan cửa khẩu cảng Cẩm Phả phụ thuộc khá lớn vào than nhập khẩu. 9 tháng năm 2026, than nhập khẩu đạt 15,78 triệu tấn, kim ngạch 1,814 tỷ USD, số thu ngân sách 4.272,69 tỷ đồng. Qua đó cho thấy, mặc dù kim ngạch tăng 10,5% so với cùng kỳ năm 2025 nhưng số thu giảm 6%. Nguyên nhân là do thuế giá trị gia tăng đối với than nhập khẩu giảm từ 10% xuống 8%, thuế xuất khẩu clinker giảm từ 10% xuống 5% nên tác động trực tiếp đến số thu.
Bởi vậy, để tạo dư địa tăng thu, cùng với duy trì ổn định hoạt động xuất nhập khẩu đối với các nhóm hàng truyền thống như than, quặng, xi măng, clinker, Hải quan cửa khẩu cảng Cẩm Phả xác định thu hút doanh nghiệp, mở rộng nguồn hàng là một trong những giải pháp quan trọng. Đơn vị đã chủ động tiếp cận, gặp gỡ, nắm bắt nhu cầu của doanh nghiệp trên địa bàn và ngoài địa bàn, nhất là những doanh nghiệp có hoạt động sản xuất, kinh doanh liên quan đến máy móc, thiết bị, vật tư phục vụ sản xuất công nghiệp.
Trong 9 tháng năm 2026, đơn vị đã tiếp xúc trực tiếp với 5 doanh nghiệp tiềm năng nhập khẩu máy móc, thiết bị mỏ; trong đó 3 doanh nghiệp đã thực hiện thủ tục tại Hải quan cửa khẩu cảng Cẩm Phả. Đơn vị còn tổ chức tiếp xúc, làm việc với các doanh nghiệp có hoạt động gia công, sản xuất xuất khẩu tại các cụm công nghiệp Cẩm Thịnh, Ba Chẽ, Vân Đồn… để tìm hiểu nhu cầu, kịp thời hỗ trợ doanh nghiệp lựa chọn phương án thực hiện thủ tục phù hợp.
Kết quả cho thấy hướng khai thác nguồn thu mới đã bắt đầu tạo những đóng góp cụ thể. Tính đến ngày 22/9/2026, Hải quan cửa khẩu cảng Cẩm Phả thu hút 36 doanh nghiệp mới về làm thủ tục, với 236 tờ khai, tổng kim ngạch trên 1.361 triệu USD, đóng góp 194,84 tỷ đồng vào ngân sách nhà nước. Riêng 11 doanh nghiệp nhập khẩu máy móc, thiết bị, vật tư làm thủ tục tại đây có tổng kim ngạch hơn 8,4 triệu USD, số thuế nộp ngân sách trên 19,3 tỷ đồng.
Ông Nguyễn Văn Giang, Phó phòng Kế hoạch sản xuất, Công ty CP Thiết bị điện Cẩm Phả, cho biết: Doanh nghiệp nằm ngay trên địa bàn phường Quang Hanh. Trước đây, chúng tôi thường xuyên mở tờ khai và kiểm hóa tại TP Hải Phòng. Sau khi trực tiếp làm việc và khảo sát nhà xưởng sản xuất, chỉ trong vòng 2 ngày, Hải quan Cẩm Phả đã ban hành quyết định công nhận địa điểm kiểm tra hàng hóa ngay tại cơ sở sản xuất của doanh nghiệp; nhờ đó, hàng hóa (kể cả lô hàng luồng đỏ) từ các cửa khẩu khác được đưa thẳng về kho nhà máy hoặc trụ sở Hải quan Cẩm Phả để kiểm hóa, giải phóng hàng tức thì... Với sự thuận lợi đó, chúng tôi đã lựa chọn mở tờ khai và kiểm hóa tại khu vực Cẩm Phả.
Đáng chú ý, trong số những mặt hàng mới được mở rộng khai thác có đá vỡ dùng cho xây dựng. Đây là kết quả từ cách tiếp cận chủ động của Hải quan Cẩm Phả khi không chỉ chờ doanh nghiệp đến làm thủ tục, mà trực tiếp tìm kiếm, kết nối nguồn hàng và nhu cầu nhập khẩu. Đơn vị đã thành lập đoàn tiếp xúc, tìm hiểu đối tác xuất khẩu đá xây dựng tại Móng Cái, xác định khả năng cung cấp cho các dự án lớn ở khu vực phía Bắc, đồng thời cung cấp thông tin cho các doanh nghiệp Việt Nam có nhu cầu nhập khẩu. Đến tháng 9/2026, đã có 4 doanh nghiệp mở 6 tờ khai nhập khẩu mặt hàng này, với tổng lượng 170.000 tấn, trị giá 1,59 triệu USD, số thu nộp ngân sách 4,2 tỷ đồng.
Bà Phùng Thị Nguyên Hạnh, Đội trưởng Đội Hải quan cửa khẩu cảng Cẩm Phả, chia sẻ: Trong điều kiện đó, việc tìm kiếm thêm doanh nghiệp và mặt hàng mới trở thành yêu cầu thực tế, thay vì chỉ trông chờ vào sự tăng trưởng của các nguồn thu truyền thống. 9 tháng đầu năm, tổng kim ngạch hàng hóa làm thủ tục tại Hải quan cửa khẩu cảng Cẩm Phả đạt 2,731 tỷ USD, tăng 16% so với cùng kỳ năm 2025; số thu ngân sách đạt 5.680 tỷ đồng, tăng 4%. Số doanh nghiệp mới được thu hút đã tạo thêm nguồn kim ngạch và số thu đáng kể cho đơn vị.
Từ những mặt hàng mới như máy móc, thiết bị, vật tư, đá vỡ xây dựng, hướng mở rộng nguồn thu của Hải quan cửa khẩu cảng Cẩm Phả đang từng bước gắn với nhu cầu thực tế của hoạt động sản xuất, đầu tư trên địa bàn; tạo thêm nguồn thu cho ngân sách, góp phần khai thác hiệu quả hơn dư địa thương mại, công nghiệp và dịch vụ logistics trên địa bàn thành phố.
