Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, xây dựng khu vực biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển được Bộ đội Biên phòng (BĐBP) Quảng Ninh xác định là nhiệm vụ chính trị trọng yếu. Cán bộ, chiến sĩ luôn gắn chặt nhiệm vụ quản lý, bảo vệ vững chắc chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia với chủ động mở rộng công tác đối ngoại, thúc đẩy giao thương và phát triển kinh tế - xã hội địa phương.
Hiệp đồng giữ bình yên biên giới
Với 118km đường biên giới đất liền và gần 191km chiều dài biên giới trên biển, Quảng Ninh giữ vị trí chiến lược đặc biệt khi là địa phương duy nhất cả nước có cả biên giới đất liền và trên biển tiếp giáp Trung Quốc. Sở hữu hệ thống cửa khẩu, cảng biển cùng các hoạt động giao lưu kinh tế sôi động, đây vừa là địa bàn trọng yếu về quốc phòng - an ninh, vừa là cầu nối giao thương, ngoại giao nhân dân hai nước. Do đó, công tác đối ngoại biên phòng giữ vai trò nòng cốt trong giữ vững an ninh, bảo vệ chủ quyền, đồng thời vun đắp quan hệ hữu nghị, tạo dựng môi trường hòa bình, ổn định để phát triển.
Quán triệt sâu sắc phương châm “chủ động bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa”, công tác đối ngoại biên phòng gắn với ngoại giao nhân dân được triển khai bài bản, thực sự trở thành những “nhịp cầu” kết nối, củng cố lòng tin, tình đoàn kết giữa nhân dân hai bên biên giới Việt Nam - Trung Quốc. Đảng ủy, Ban Chỉ huy BĐBP Quảng Ninh luôn quán triệt và thực hiện nghiêm túc chủ trương, đường lối đối ngoại của Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Bộ Tư lệnh BĐBP và Tỉnh ủy Quảng Ninh; kiên định phương châm “vừa hợp tác, vừa đấu tranh”, tôn trọng chủ quyền, lợi ích chính đáng của mỗi bên, giải quyết kịp thời các vấn đề phát sinh từ cơ sở. Những năm qua, hợp tác giữa BĐBP Quảng Ninh với lực lượng quản lý, bảo vệ biên giới phía Trung Quốc ngày càng đi vào thực chất; nội dung, phương thức đối ngoại được vận dụng linh hoạt, gắn chặt với nhiệm vụ quản lý cửa khẩu và đấu tranh phòng, chống tội phạm.
Đứng chân tại địa bàn cửa ngõ giao thương quốc tế, Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Móng Cái xác định đối ngoại biên phòng là khâu then chốt nhằm giữ vững an ninh trật tự khu vực biên giới, cửa khẩu. Đơn vị duy trì nghiêm túc nếp hội đàm định kỳ với lực lượng chức năng phía Trung Quốc, kịp thời trao đổi thông tin và thống nhất phương án xử lý các vụ việc phát sinh.
Thượng tá Nguyễn Quốc Nam, Đồn trưởng Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Móng Cái, cho biết: Đơn vị đang tích cực tham mưu, phối hợp với lực lượng chức năng hai bên đẩy nhanh tiến độ triển khai mô hình “Cửa khẩu thông minh”, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số nhằm tối ưu hóa hoạt động thông quan, vừa nâng cao hiệu suất giao thương vừa bảo đảm tuyệt đối an ninh biên giới. Đồng thời, đơn vị phát huy hiệu quả mô hình “Tổ dân vận đối ngoại” để tuyên truyền pháp luật, hỗ trợ người dân, doanh nghiệp, thúc đẩy giao thương hợp pháp và vun đắp tình đoàn kết, hữu nghị giữa nhân dân hai bên biên giới.
Giai đoạn 2015-2025, BĐBP Quảng Ninh duy trì 375 cuộc hội đàm định kỳ, 21 cuộc hội đàm đột xuất, trao đổi hơn 3.800 thư và 1.900 cuộc điện thoại qua đường dây nóng với lực lượng chức năng phía Trung Quốc. Từ đầu năm 2026 đến nay, đơn vị tổ chức 3 đoàn hội đàm tại Quảng Tây (Trung Quốc), 4 đoàn hội đàm tại vạch phân quản; tiếp tục duy trì hiệu quả công tác tuần tra song phương và trao đổi thông tin. Mối quan hệ phối hợp hiện được thắt chặt thông qua 12 cặp đơn vị kết nghĩa.
Từ các cơ chế phối hợp thường xuyên, một mạng lưới hợp tác chặt chẽ đã hình thành đồng bộ từ cấp ban chỉ huy đến các đồn biên phòng cơ sở. Nhờ đó, lực lượng hai bên luôn nắm chắc tình hình, chủ động thống nhất biện pháp xử lý các vụ việc, góp phần giữ vững an ninh trật tự, tuyệt đối không để bị động, bất ngờ, quyết tâm xây dựng đường biên giới Việt Nam - Trung Quốc hòa bình, hữu nghị, hợp tác và ngày càng phát triển.
“Nhịp cầu” hữu nghị từ cơ sở
Nếu đối ngoại biên phòng tạo dựng cơ chế phối hợp hiệu quả giữa các lực lượng, thì ngoại giao nhân dân lại bền bỉ vun đắp tình hữu nghị từ cơ sở. Với tinh thần “mỗi người dân là một cột mốc sống”, BĐBP Quảng Ninh đã chủ động tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương triển khai các hoạt động giao lưu, hỗ trợ phát triển kinh tế, xây dựng mô hình “Kết nghĩa cụm dân cư hai bên biên giới”. Từ năm 2013 đến nay, toàn tuyến biên giới Quảng Ninh đã hình thành 10 cặp cụm dân cư kết nghĩa với các hình thức linh hoạt từ cấp bản đến cấp xã, phường.
Tại xã Hoành Mô, mối quan hệ kết nghĩa giữa thôn Cửa Khẩu và thôn Động Trung (trấn Động Trung, khu Phòng Thành, thành phố Phòng Thành Cảng, Trung Quốc) là minh chứng sinh động. Hơn 10 năm qua, nhân dân hai bên thường xuyên qua lại thăm hỏi, chia sẻ kinh nghiệm canh tác, hỗ trợ cây, con giống. Từ những hoạt động giao lưu bình dị, sự tin cậy và tình đoàn kết giữa cộng đồng dân cư biên giới ngày càng được thắt chặt. Chủ tịch UBND xã Hoành Mô Giáp Văn Ngôn cho biết: Qua hơn một thập kỷ triển khai, mô hình kết nghĩa không chỉ mang lại lợi ích kinh tế thiết thực mà còn trở thành cầu nối tăng cường hiểu biết, củng cố niềm tin, góp phần giữ vững bình yên nơi dải đất biên cương.
Song song với việc củng cố tình đoàn kết từ cơ sở, BĐBP Quảng Ninh tích cực tham mưu, phối hợp tổ chức các hoạt động giao lưu hữu nghị quốc phòng biên giới Việt Nam - Trung Quốc. Từ lần đầu diễn ra tại Móng Cái năm 2014, đến năm 2026, đơn vị tiếp tục tham gia, phục vụ thành công Chương trình Giao lưu hữu nghị quốc phòng biên giới Việt Nam - Trung Quốc lần thứ 10, tạo dấu ấn đậm nét trong mối quan hệ hợp tác giữa lực lượng vũ trang và chính quyền địa phương khu vực biên giới hai nước.
Từ những hoạt động kết nghĩa, thăm hỏi, trao đổi kinh nghiệm sản xuất đến giao lưu văn hóa, giáo dục, chăm sóc sức khỏe, chúc mừng các ngày lễ, tết..., những mối quan hệ gần gũi giữa nhân dân hai bên ngày càng được củng cố, xây dựng “nhịp cầu” hữu nghị từ cơ sở, tạo nền tảng vững bền cho một đường biên giới hòa bình và phát triển.
Biên giới vững, lòng dân yên
Một đường biên giới hòa bình, ổn định không chỉ giữ vững chủ quyền quốc gia, mà còn mở ra không gian phát triển kinh tế rộng lớn. Trên tuyến biên giới Quảng Ninh, hệ thống cửa khẩu, cảng biển, lối mở cùng các hoạt động giao thương, du lịch đang diễn ra sôi động. Giữ vững an ninh trật tự khu vực biên giới chính là tạo điều kiện thuận lợi nhất để hàng hóa lưu thông, nhân dân đi lại và thúc đẩy hợp tác kinh tế phát triển.
Thực hiện khẩu hiệu “Đồn là nhà, biên giới là quê hương, đồng bào các dân tộc là anh em ruột thịt”, BĐBP Quảng Ninh luôn đồng hành cùng cấp ủy, chính quyền chăm lo đời sống nhân dân, củng cố vững chắc thế trận biên phòng toàn dân. Trong 10 năm qua, mô hình “Bò giống giúp người nghèo biên giới” đã trao hơn 530 con bò giống; chương trình “Nâng bước em tới trường - Con nuôi đồn biên phòng” hỗ trợ hơn 155 lượt học sinh với kinh phí trên 4 tỷ đồng; các chương trình “Mái ấm biên cương”, “Xây dựng nhà đại đoàn kết” hỗ trợ xây dựng hơn 200 căn nhà và công trình dân sinh với tổng trị giá trên 10 tỷ đồng cùng nhiều chương trình ý nghĩa khác.
Từ địa bàn cơ sở, “thế trận lòng dân” tiếp tục được củng cố nhờ sự đồng hành trách nhiệm của cán bộ, chiến sĩ biên phòng. Trên địa bàn tỉnh, hiện có 95 đảng viên biên phòng tham gia sinh hoạt tại các chi bộ thôn, bản giáp biên; hơn 350 đảng viên phụ trách gần 1.500 hộ gia đình khu vực biên giới, biển đảo. Qua đó, lực lượng biên phòng đã góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo của hệ thống chính trị cơ sở, khơi dậy ý thức trách nhiệm của nhân dân trong tham gia bảo vệ chủ quyền biên giới quốc gia.
Đại tá Vũ Văn Hưng, Chính ủy BĐBP Quảng Ninh, khẳng định: Thời gian tới, Đảng ủy, Ban Chỉ huy BĐBP tỉnh tiếp tục nâng cao chất lượng nắm, dự báo tình hình; chủ động tham mưu xử lý các vấn đề phát sinh; duy trì hiệu quả hội đàm, trao đổi, tuần tra song phương và đường dây nóng. Đồng thời, phối hợp chặt chẽ với lực lượng chức năng phía Trung Quốc phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia, tạo thuận lợi cho xuất, nhập cảnh, giao thương, thương mại và du lịch; xây dựng đội ngũ cán bộ đối ngoại bản lĩnh, chuyên nghiệp, am hiểu pháp luật, ngoại ngữ và nghiệp vụ đối ngoại, phát huy đối ngoại nhân dân và các mô hình kết nghĩa, giao lưu từ cơ sở.
Bảo vệ biên giới không chỉ bằng sức mạnh lực lượng, mà còn bằng sức mạnh của lòng dân và tình hữu nghị, coi đây là phương thức bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa bằng biện pháp hòa bình. Nêu cao trách nhiệm và quyết tâm chính trị trong chặng đường mới, cán bộ, chiến sĩ BĐBP Quảng Ninh sẽ tiếp tục giữ vững phên giậu quốc gia, góp phần đưa Quảng Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương giàu mạnh, văn minh, hiện đại, khẳng định vị thế cực tăng trưởng toàn diện của vùng Đông Bắc.
