Quảng Ninh là địa phương có các hoạt động công nghiệp, du lịch, dịch vụ cùng tốc độ đô thị hoá diễn ra mạnh mẽ. Cùng với nhu cầu sử dụng nước phục vụ cho các hoạt động kinh tế - xã hội ngày càng tăng, nguy cơ ô nhiễm là không ít. Do đó, việc bảo vệ, đảm bảo an ninh nguồn nước luôn được Quảng Ninh xác định là trọng tâm, liên tục và lâu dài.
Chủ động quản lý
Để đảm bảo an ninh nguồn nước, Quảng Ninh đã xây dựng và ban hành nhiều chương trình, kế hoạch hành động hoặc đề án để bảo đảm an ninh nguồn nước và an toàn đập, hồ chứa nước. Đồng thời, chỉ đạo các đơn vị, địa phương tăng cường quản lý tài nguyên nước, trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ, phân định trách nhiệm, phần việc cụ thể từng cấp, ngành, đơn vị; hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về bảo đảm an ninh nguồn nước và an toàn đập, hồ chứa nước…
Việc triển khai thực hiện văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực quản lý, sử dụng nguồn nước mặt trên địa bàn thành phố Quảng Ninh cơ bản được thực hiện nghiêm túc, đồng bộ, bám sát quy định của Trung ương và phù hợp với điều kiện thực tiễn địa phương, qua đó, từng bước nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, góp phần bảo đảm an ninh nguồn nước và phát triển bền vững. Việc quy định rõ thẩm quyền của các cơ quan chuyên môn trong công tác quản lý nguồn nước mặt đã góp phần quan trọng trong việc nâng cao tính minh bạch, thống nhất và hiệu quả quản lý nhà nước; tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho việc triển khai đồng bộ các nhiệm vụ bảo vệ, khai thác và sử dụng bền vững tài nguyên nước.
Xác định việc bảo đảm an ninh nguồn nước là yếu tố nền tảng cho phát triển bền vững, thành phố đã tập trung chỉ đạo, bố trí nguồn vốn, huy động các nguồn lực đầu tư hồ chứa, công trình điều tiết và nâng cấp hệ thống cấp nước tập trung. Trên cơ sở đó, thành phố có số lượng lớn hồ chứa, đập dâng và hệ thống kênh mương phục vụ đa mục tiêu. Một số hồ lớn đóng vai trò điều tiết nguồn nước mùa khô, giảm áp lực thiếu nước cục bộ.
Hệ thống cấp nước tập trung cho các khu đô thị trên địa bàn thành phố Quảng Ninh gồm có 26 nhà máy cấp nước sạch sử dụng nguồn nước mặt, 12 giếng ngầm và 2 nguồn nước dưới đất mạch lộ.
Các công trình cấp nước sinh hoạt đô thị chủ yếu do Công ty CP Nước sạch Quảng Ninh quản lý và vận hành 22 nhà máy xử lý nước mặt, 7 giếng nước ngầm và 2 nguồn nước với tổng công suất thiết kế 279.950m³/ngày đêm; đồng thời đang thực hiện tiếp nhận, quản lý 15 công trình cấp nước sạch nông thôn, với tổng công suất thiết kế khoảng 25.315m³/ngày đêm. Công suất cấp nước thực tế trung bình khoảng 230.000m³/ngày đêm.
Theo kế hoạch mở rộng mạng lưới cấp nước đô thị đến năm 2030, Quảng Ninh dự kiến huy động hơn 6.010 tỷ đồng để đầu tư, nâng cấp các nhà máy, công trình cấp nước và hệ thống đường ống. Trong đó, ngân sách nhà nước bố trí khoảng 1.127 tỷ đồng; Công ty CP Nước sạch Quảng Ninh đầu tư khoảng 4.883 tỷ đồng.
Cùng với các công trình cấp nước sinh hoạt đô thị, Quảng Ninh còn có hệ thống các công trình cấp nước sinh hoạt nông thôn đồng bộ, rộng khắp, đáp ứng nhu cầu của người dân. Trong đó, toàn thành phố có 271 công trình/hệ thống mạng đấu nối công trình cấp nước sinh hoạt khu vực nông thôn, phục vụ cấp nước cho khoảng 67.900 hộ (theo thiết kế), lượng nước khai thác của các công trình theo các nguồn nước khoảng 58.650m3/ngày đêm. Đặc biệt, phần lớn các công trình cấp nước này đều không thu tiền của người dân.
Nhằm đáp ứng nhu cầu sản xuất, hiện nay, trên địa bàn thành phố Quảng Ninh có 737 công trình khai thác, sử dụng nước. Trong đó, có 176 hồ chứa đang hoạt động, 460 đập dâng lớn, vừa và nhỏ; 101 trạm bơm tưới, tiêu; 385 cống tiêu dưới đê. Các công trình thủy lợi đều hoạt động bình thường, nguồn nước cung cấp đảm bảo. Cùng với đó, toàn thành phố cũng có 48 công trình khai thác tài nguyên nước cấp cho mục đích công nghiệp, trong đó 9 công trình do Bộ NN&MT cấp, 39 công trình do UBND thành phố cấp, với tổng lưu lượng khai thác cấp cho công nghiệp là 24.720.000m3/ngày đêm.
Cùng chung tay bảo vệ
Nhằm tăng cường công tác bảo đảm an ninh nguồn nước, thời gian qua, các sở, ngành, địa phương, đơn vị trên địa bàn thành phố đã tập trung triển khai nhiều giải pháp tăng cường công tác bảo vệ tài nguyên nước; đẩy mạnh công tác tuyên truyền đến cán bộ, đảng viên và nhân dân về đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; kịp thời hướng dẫn thực hiện các văn bản liên quan đến công tác tài nguyên nước. Đặc biệt hằng năm, từ thành phố đến các địa phương đều tích cực triển khai đa dạng hoạt động lồng ghép hưởng ứng ngày lễ lớn như: Ngày Nước thế giới 22/3, Ngày Khí tượng thế giới 23/3, Ngày Môi trường thế giới 5/6, Ngày hưởng ứng chiến dịch làm cho thế giới sạch hơn...
Trong đó, Sở NN&MT thường xuyên theo dõi, kiểm tra việc chấp hành các quy định về tài nguyên nước và thuỷ lợi; kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các vi phạm theo quy định; đôn đốc các chủ đầu tư rà soát, lập, trình phê duyệt điều chỉnh quy trình vận hành hồ chứa thuỷ lợi nhằm đảm bảo sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả, đa mục tiêu. Bên cạnh đó, Sở đã chỉ đạo tổ chức vận hành hiệu quả các công trình thuỷ lợi, nước sinh hoạt nông thôn; tập trung ưu tiên, sửa chữa, nâng cấp các công trình thuỷ lợi có hiệu quả lấy nước; chỉ đạo tính toán nhu cầu nước tưới theo hướng tăng hiệu quả. Đồng thời, có biện pháp bổ sung nguồn nước dự phòng để chủ động bổ sung trong trường hợp nguồn nước khó khăn. Bên cạnh đó, Sở cũng phối hợp với các đơn vị, địa phương rà soát, nghiên cứu, tham mưu đầu tư xây dựng công trình tích trữ nước, trong đó ưu tiên ở các khu vực đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới…
Nhằm tiết kiệm tài nguyên nước, giảm áp lực xả thải, phục vụ đa mục tiêu, thời gian qua, các đơn vị của TKV đã triển khai đầu tư xây dựng hệ thống xử lý, tái sử dụng nước thải mỏ. Hiện nay, toàn Tập đoàn có 50 trạm xử lý nước thải mỏ than với tổng công suất thiết kế trên 38.000m³/giờ. Hằng năm, các trạm này xử lý khoảng 135-150 triệu m³ nước thải mỏ, bảo đảm nước sau xử lý đạt quy chuẩn môi trường trước khi xả thải. Trên cơ sở đó, tại nhiều đơn vị khai thác than, nguồn nước này đã được dùng để phun tưới dập bụi, rửa đường, tưới cây, cải tạo cảnh quan, tắm giặt cho công nhân. Đây là hướng đi phù hợp trong bối cảnh nhu cầu sử dụng nước cho sản xuất, sinh hoạt và dịch vụ ngày càng tăng. Khi được tái sử dụng phù hợp, nguồn nước này có thể trở thành một phần của vòng tuần hoàn tài nguyên trong sản xuất.
Theo đại diện Công ty TNHH MTV Môi trường - TKV, hiện công ty đang quản lý, vận hành 39 trạm xử lý nước thải tại các đơn vị khai thác than trên địa bàn Quảng Ninh, với tổng lượng nước thải mỏ được xử lý khoảng 135-140 triệu m³ mỗi năm. Đây là khối lượng nước lớn, đòi hỏi các trạm xử lý phải được đầu tư đồng bộ, vận hành ổn định và kiểm soát thường xuyên. Thời gian tới, công ty sẽ tiếp tục đầu tư các trạm xử lý mới, đồng thời nghiên cứu nâng cấp công nghệ để bảo đảm xử lý 100% nước thải phát sinh, tái sử dụng nguồn nước, tiết kiệm tối đa chi phí, góp phần bảo vệ tài nguyên nước.
Còn tại Công ty TNHH MTV Thủy lợi Yên Lập Quảng Ninh, công ty hiện đang quản lý 14 hồ, đập lớn nhỏ với tổng dung tích trữ nước khoảng 160 triệu m³ nên công tác đảm bảo an ninh nguồn nước luôn được đặt lên hàng đầu.
Ông Nguyễn Xuân Tùng, Chủ tịch Công ty TNHH MTV Thủy lợi Yên Lập Quảng Ninh, cho biết: Hằng năm, công ty phụ trách cung cấp nước vừa phục vụ sản xuất, vừa đảm bảo cấp cho người dân sinh hoạt. Để đảm bảo an ninh nguồn nước, công ty đã đầu tư mạnh mẽ vào duy tu, bảo dưỡng, sửa chữa và nâng cấp các hạng mục công trình, triển khai hệ thống giám sát mực nước, lưu lượng mưa và tự động hóa đóng mở cửa tràn, giúp chủ động điều tiết xả lũ, nhất là trong mùa mưa bão, lắp đặt ba máy phát điện công suất lớn tại các vị trí trọng yếu. Bên cạnh đó, công ty lên kế hoạch cấp nước được lập theo từng ngày, từng tháng nhằm tránh xung đột nguồn nước. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quy trình, vận hành và hoạt động nhằm thúc đẩy đảm bảo an ninh nguồn nước, thúc đẩy kinh tế - xã hội địa phương, đáp ứng nhu cầu phát triển.
