Nhu cầu nước cho sinh hoạt, sản xuất và phát triển đô thị ngày càng tăng, trong khi biến đổi khí hậu, thiên tai, ô nhiễm nguồn nước đặt ra nhiều thách thức đối với việc bảo đảm nguồn nước. Cùng với chủ động nguồn cấp, Quảng Ninh đang chú trọng giảm thất thoát, kiểm soát khai thác, tăng tuần hoàn, tái sử dụng nước để sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên thiết yếu này.
Giảm thất thoát trên hệ thống cấp nước là một trong những giải pháp trực tiếp để tiết kiệm tài nguyên nước. Thực tế tại Công ty CP Nước sạch Quảng Ninh cho thấy, khi quy mô cấp nước và mạng lưới đường ống ngày càng mở rộng, yêu cầu kiểm soát lượng nước từ khâu khai thác, sản xuất đến phân phối cũng ngày càng cao.
Hiện công ty quản lý, vận hành 22 nhà máy xử lý nước mặt, 7 giếng nước ngầm và 2 nguồn nước lộ, với tổng công suất thiết kế 279.950m³/ngày đêm; đồng thời tiếp nhận, quản lý 15 công trình cấp nước sạch nông thôn có tổng công suất thiết kế khoảng 25.315m³/ngày đêm. Công suất cấp nước thực tế trung bình trên toàn thành phố đạt khoảng 230.000m³/ngày đêm. Hệ thống mạng lưới cấp nước là 3.926km, gồm 1.221km đường ống truyền tải, phân phối và 2.705km đường ống dịch vụ. Mạng lưới trải dài trên địa bàn có địa hình phức tạp, trong khi một số tuyến ống gang, thép đã sử dụng lâu năm và xuống cấp. Tại một số khu vực, đơn vị phải tăng áp lực trên mạng lưới để đáp ứng nhu cầu sử dụng nước của người dân. Những yếu tố này làm tăng nguy cơ xảy ra sự cố, rò rỉ nước.
Hiện tỷ lệ thất thoát nước của công ty ở mức 9,36%, giảm 1,78% trong 3 năm gần đây. Mỗi phần trăm thất thoát giảm xuống mang lại hiệu quả đáng kể. Theo tính toán của công ty, nếu giảm thêm 1% tỷ lệ thất thoát, hệ thống sẽ tiết kiệm khoảng 524.075m³ nước, tương đương giá trị kinh tế khoảng 7,35 tỷ đồng.
Anh Phạm Minh Hải, Trưởng Phòng Kinh doanh, Công ty CP Nước sạch Quảng Ninh, cho biết: "Công ty đang từng bước đầu tư cải tạo các tuyến ống xuống cấp, đồng thời trang bị máy móc, thiết bị nghe, tìm rò rỉ để phát hiện sớm và xử lý sự cố. Công ty cũng số hóa bản đồ mạng lưới cấp nước và các sự cố, giúp cán bộ kỹ thuật khoanh vùng, xác định vị trí và xử lý nhanh khi hệ thống xuất hiện bất thường. Công ty xác định kiểm soát thất thoát phải thực hiện thường xuyên trong toàn bộ quá trình khai thác, sản xuất và phân phối nước".
Các nhà máy cũng thực hiện nhiều giải pháp tiết kiệm nước ngay trong quá trình sản xuất. Công ty lắp đặt hệ thống đồng hồ đo lưu lượng trực tuyến để kiểm soát lượng nước thô khai thác và lượng nước thất thoát trong nội bộ nhà máy. Công ty đầu tư bơm tuần hoàn để đưa nước rửa lọc, nước xả bể lắng trở lại quá trình xử lý. Giải pháp này giúp giảm lượng nước thô phải khai thác, tiết kiệm chi phí sản xuất và hạn chế tác động đến môi trường.
Những cách làm trên cũng cụ thể hóa yêu cầu sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả trong Kế hoạch khai thác, sử dụng tài nguyên nước của Quảng Ninh. Thành phố yêu cầu các đơn vị cấp nước thường xuyên kiểm tra, bảo dưỡng nhà máy, trạm cấp nước và hệ thống đường ống; hạn chế rò rỉ, thất thoát, lãng phí nước; chủ động điều tiết giữa các nguồn khi xảy ra thiếu hụt.
Cùng với giảm thất thoát, Quảng Ninh tăng cường kiểm soát hoạt động khai thác, sử dụng và bảo vệ nguồn nước. Các đơn vị cấp nước phối hợp với cơ quan chức năng kiểm tra khu vực thu nước, thượng nguồn hồ, sông, suối; giám sát chất lượng nước để kịp thời phát hiện nguy cơ ô nhiễm. Các đơn vị cũng xây dựng phương án ứng phó với hạn hán, xâm nhập mặn, ô nhiễm nguồn nước và tình trạng độ đục nước thô tăng cao trong mùa mưa bão, qua đó duy trì hoạt động sản xuất và cấp nước ổn định.
Quảng Ninh đồng thời chú trọng các nguồn nước dự phòng, ứng dụng công nghệ mới tại các nhà máy và xây dựng những tuyến ống liên kết vùng. Hệ thống liên kết giúp các khu vực bổ trợ nguồn nước cho nhau khi một nguồn cấp gặp sự cố hoặc suy giảm, tăng khả năng chủ động trong những tình huống bất thường.
Trong điều kiện nhu cầu sử dụng nước tiếp tục tăng, khai thác thêm nguồn nước không phải là giải pháp duy nhất. Giảm nước thất thoát trên mạng lưới, tăng lượng nước tuần hoàn trong các nhà máy, kiểm soát lượng khai thác và bảo vệ nguồn nước giúp Quảng Ninh sử dụng hiệu quả hơn nguồn tài nguyên hiện có. Với khoảng 230.000m³ nước cung cấp mỗi ngày, tiết kiệm từng mét khối cũng góp phần bảo đảm nguồn nước cho sinh hoạt, sản xuất và phát triển lâu dài.
