Nhiều năm gần đây, tình trạng ngập lụt cục bộ vẫn xảy ra tại một số khu vực đô thị trên địa bàn Quảng Ninh. Nhận diện rõ đây là thách thức lớn đối với quá trình phát triển đô thị bền vững, tỉnh đã và đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm từng bước giải “bài toán” ngập lụt, nâng cao chất lượng không gian sống cho nhân dân.
Nỗi ám ảnh ở vùng trũng thấp
Tại khu đô thị lấn biển Vựng Đâng (phường Cao Xanh) nhiều năm qua thường xuyên xảy ra tình trạng ngập lụt cục bộ mỗi khi mưa lớn, hoặc triều cường. Trong đó, tổ 18, khu 7 được xác định là điểm trũng nhất, chịu ảnh hưởng nặng nề. Bà Phạm Thị Thủy, người dân tổ 18, khu 7 chia sẻ: “Cứ mưa to, hoặc triều cường là nước mặn ngập vào tận sân khiến việc đi lại rất khó khăn. Xe cộ bị nước mặn làm hỏng, cây cối trồng trong vườn cũng chết hết”.
Theo người dân địa phương, tình trạng này đã diễn ra nhiều năm và có xu hướng ngày càng nghiêm trọng. “Có thời điểm nước mặn ngập kéo dài 4-5 tháng. Trung bình mỗi tháng khu vực này bị ảnh hưởng của khoảng 4 đợt triều cường, mực nước dâng có khi tới 50cm, làm gián đoạn giao thông, đảo lộn sinh hoạt của hơn 100 hộ dân” - ông Trần Xuân Thủy, Tổ trưởng tổ 18, khu 7 cho biết thêm.
Câu chuyện ngập lụt cục bộ cũng diễn ra tại một số khu dân cư trũng thấp trên địa bàn phường Vàng Danh. Tại tổ 24, khu Bắc Sơn 5, nhiều năm qua cứ mỗi đợt mưa lớn kéo dài, nước đều tràn vào nhà dân, ảnh hưởng đến sinh hoạt, giao thông và môi trường sống của người dân trong khu vực.
Bà Trần Thị Hiển, người dân tổ 24, khu Bắc Sơn 5 cho biết: “Chúng tôi đã quá quen với việc chạy lụt, nên mỗi lần mưa lớn là lại dùng phao xốp kê cao đồ đạc để tránh thiệt hại. Thế nhưng, khu vực này nước vào rất nhanh và ngập sâu, nên việc phòng chống chỉ là nhằm giảm thiểu thiệt hại mà thôi”.
Vấn đề ngập lụt không chỉ là tình trạng xảy ra ở một vài khu vực, mà đã trở nên khá phổ biến tại các đô thị có tốc độ đô thị hóa nhanh. Phân tích nguyên nhân, ông Cao Quang Ngọc, Viện trưởng Viện Quy hoạch và Thiết kế xây dựng cho rằng, trong quá trình phát triển đô thị, nhiều dự án đã lấn chiếm không gian thoát nước tự nhiên, thu hẹp ao hồ, kênh rạch và hành lang tiêu thoát nước, khiến dòng chảy bị cản trở. Tỷ lệ bê tông hóa cao, thiếu diện tích cây xanh, mặt nước và các hồ điều hòa, làm giảm khả năng thẩm thấu, điều tiết nước mưa. Công tác quản lý, vận hành hệ thống thoát nước tại một số khu vực còn hạn chế cũng là nguyên nhân khiến tình trạng ngập lụt dễ phát sinh mỗi khi mưa lớn kéo dài.
Giải pháp căn cơ từ quy hoạch đến đầu tư hạ tầng
Trước thực trạng ngập lụt đô thị ngày càng bộc lộ rõ những hệ lụy, Quảng Ninh đã xác định đây không chỉ là vấn đề kỹ thuật trước mắt, mà là bài toán cần xử lý căn cơ, triệt để từ gốc rễ của vấn đề.
Tỉnh đã tập trung rà soát, điều chỉnh quy hoạch đô thị, làm cơ sở đầu tư đồng bộ hệ thống hạ tầng tiêu thoát nước, nhằm khắc phục tình trạng ngập lụt kéo dài. Cùng với đó, công tác quản lý trật tự xây dựng được siết chặt. Những trường hợp lấn chiếm, cải tạo làm thay đổi dòng chảy tự nhiên được chấn chỉnh. Các dự án khu dân cư, khu đô thị được rà soát, kiểm tra hạ tầng kỹ thuật và đẩy nhanh nghiệm thu, bàn giao để địa phương quản lý, vận hành.
Tháng 10/2025, tỉnh ban hành Kế hoạch số 272 về nâng cao chất lượng đô thị, khu dân cư trong toàn tỉnh. Nhiều dự án chống ngập lụt gắn với chỉnh trang đô thị được ưu tiên bố trí nguồn lực đầu tư, tập trung vào hạ tầng giao thông, hệ thống tiêu thoát nước và cải tạo các khu dân cư. 54/54 xã, phường, đặc khu đã phê duyệt 619 dự án với tổng mức đầu tư hơn 4.286 tỷ đồng.
Ở quy mô toàn tỉnh, Quảng Ninh đã hỗ trợ triển khai 15 dự án chống ngập gắn với chỉnh trang đô thị tại 6 phường trung tâm, tổng kinh phí gần 500 tỷ đồng. Giai đoạn 2026-2030, tỉnh dự kiến tiếp tục đầu tư 21 dự án thoát nước và xử lý nước thải với tổng vốn khoảng 11.300 tỷ đồng, tập trung vào các đô thị trọng điểm, nhất là khu vực phục vụ phát triển du lịch. Song song với đầu tư hạ tầng, tỉnh tiếp tục rà soát, điều chỉnh quy hoạch đô thị, lồng ghép kịch bản biến đổi khí hậu, xây dựng hệ thống thoát nước đến năm 2030 và các dự án liên vùng nhằm hạn chế ngập lụt.
Với cách tiếp cận đồng bộ, từ đầu tư hạ tầng đến tổ chức thực hiện, Quảng Ninh đang từng bước tháo gỡ các “nút thắt” về ngập lụt đô thị. Đây không chỉ là giải pháp trước mắt, mà còn là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng đô thị, bảo đảm phát triển bền vững trong những năm tới.
