Đừng biến bản thân thành “mồi” cho tội phạm lừa đảo

Mua sắm trực tuyến hay theo dõi livestream trên các nền tảng mạng xã hội đã trở thành thói quen hằng ngày của một bộ phận lớn người dân. Thế nhưng, việc vô tư để lại số điện thoại, địa chỉ cá nhân tại phần bình luận công khai đang vô tình tạo điều kiện cho tội phạm lừa đảo. Từ đầu năm đến nay, lực lượng an ninh mạng Công an thành phố Quảng Ninh đã tiếp nhận 13 vụ lừa đảo với số tiền thiệt hại lên tới hơn 14 tỷ đồng.

Trong kỷ nguyên số, dữ liệu cá nhân là một loại tài nguyên. Song, không ít người đang dễ dàng "dâng" tài sản đó cho các đối tượng tội phạm ẩn danh. Vừa qua, Phòng An ninh mạng (Công an thành phố) tiếp nhận trình báo của anh T (trú tại phường Uông Bí) - một nạn nhân điển hình của thủ đoạn này. Nhằm phục vụ việc kinh doanh của gia đình, anh T đặt mua một thiết bị loa thông báo chuyển khoản ngay trên phiên livestream của nền tảng TikTok. Vài ngày sau khi công khai thông tin mua hàng, anh nhận được cuộc gọi từ số máy lạ tự xưng là "nhân viên hỗ trợ kỹ thuật". Với kịch bản tinh vi, đối tượng từng bước dẫn dắt, yêu cầu anh T thao tác trên điện thoại. Và thế là toàn bộ số tiền trong ví điện tử của anh đã biến mất.

Đại úy Trần Tuấn Anh (cán bộ Phòng An ninh mạng, Công an thành phố) phân tích: “Qua đấu tranh và tiếp nhận nguồn tin, cơ quan Công an xác định phương thức hoạt động của các đối tượng là liên tục rình rập trên các phiên live, các bài viết có lượng tương tác lớn để thu thập số điện thoại, địa chỉ nhận hàng do người dân công khai. Từ những dữ liệu đó, chúng có thể khai thác tài khoản MXH, vùng miền… nghiên cứu, xây dựng kịch bản thao túng tâm lý hoàn hảo, đánh trúng vào nhu cầu thực tế của từng nạn nhân để chiếm đoạt tài sản”.

Từ đầu năm đến nay, chỉ riêng Phòng An ninh mạng (Công an thành phố) đã tiếp nhận, xử lý 13 vụ việc liên quan đến lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng, tổng số tiền bị chiếm đoạt lên tới hơn 14 tỷ đồng. Qua các vụ việc cho thấy, kịch bản lừa đảo có thể thay đổi theo xu hướng đời sống xã hội. Từ việc giả danh cơ quan chức năng hỗ trợ dịch vụ công trực tuyến, hướng dẫn kê khai quyết toán thuế, cho đến thúc đẩy thanh toán không tiền mặt... Song, mấu chốt vẫn là đánh vào sự chủ quan trong bảo mật thông tin cá nhân để chiếm đoạt tài sản. Những con số về tài sản của người dân bị tội phạm lừa đảo chiếm đoạt đang tiếp tục rung lên chuông báo động đỏ về an toàn thông tin.

Đáng chú ý, với sự phát triển của công nghệ, tội phạm mạng không còn mang tính chất đơn lẻ mà đã tiến lên quy mô tổ chức xuyên biên giới. Chúng triệt để ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo để giả mạo hình ảnh, giọng nói (Deepfake), giăng bẫy "việc nhẹ lương cao", đầu tư sàn giao dịch ảo, hoặc mạo danh cán bộ tư pháp để đe dọa. Đặc biệt, tốc độ luân chuyển dòng tiền bất hợp pháp diễn ra rất nhanh, chỉ trong vòng vài chục giây, tiền của nạn nhân đã bị "xé nhỏ" qua hàng loạt tài khoản ngân hàng trung gian và ví tiền ảo. Điều này gây ra những thách thức, khó khăn vô cùng lớn cho lực lượng chức năng trong công tác truy vết và thu hồi tài sản cho người dân.

Bám sát các chỉ đạo của Bộ Công an, Thành ủy và UBND thành phố, Công an Quảng Ninh đã và đang triển khai đồng bộ, quyết liệt nhiều giải pháp đấu tranh, đánh thẳng vào các đường dây tội phạm công nghệ cao. Thời gian qua, nhiều ổ nhóm đã bị triệt phá, nhiều đối tượng đã phải tra tay vào còng số 8.

Quyết tâm xây dựng không gian mạng an toàn, Thiếu tướng Nguyễn Tiến Trung, Giám đốc Công an thành phố, nhấn mạnh: Công an thành phố sẽ tập trung nâng tầm năng lực tác chiến số để xây dựng lực lượng an ninh mạng thực sự tinh nhuệ, đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới. Đồng thời, tăng cường phối hợp nghiệp vụ chặt chẽ với lực lượng chức năng nước bạn, quyết tâm triệt phá tận gốc các "công xưởng lừa đảo" trú đóng ở nước ngoài. Công an thành phố xác định không tuyên truyền một cách chung chung, mà sẽ đẩy mạnh việc thông tin, cập nhật liên tục các kịch bản lừa đảo mới theo thời gian thực.

Cuộc chiến với tội phạm mạng còn dài. Mỗi người dân cần ghi nhớ nguyên tắc: Không công khai tùy tiện thông tin cá nhân, không chia sẻ mã xác thực, không làm theo hướng dẫn của người lạ để không sa vào các bẫy lừa đảo của tội phạm.