Chiều 23/8, tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, với 470/471 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành (chiếm 94% tổng số đại biểu Quốc hội), Quốc hội đã thông qua dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.
Bảo đảm chặt chẽ nguyên tắc áp dụng pháp luật về bồi thường
Về nguyên tắc áp dụng pháp luật, Luật sửa đổi, bổ sung khoản 1 Điều 4 của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước theo hướng chặt chẽ hơn, tránh việc mở rộng phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước ngoài các lĩnh vực đã được quy định tại Điều 1 của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, cụ thể như sau: "Việc bồi thường của Nhà nước được thực hiện theo quy định của Luật này, trừ trường hợp Quốc hội có quy định khác về phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong các lĩnh vực quy định tại Điều 1 của Luật này".
Luật giữ nguyên phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong lĩnh vực quản lý thuế như quy định tại khoản 9 Điều 17 của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước hiện hành.
Một trong những điểm đáng chú ý của Luật lần này thể hiện việc thể chế hóa Quy định số 231 của Bộ Chính trị về bảo vệ người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực theo hướng ghi nhận quyền được bồi thường của người đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực khi cơ quan, người có thẩm quyền không thực hiện đúng hoặc đầy đủ các biện pháp bảo vệ, gây thiệt hại cho họ hoặc người thân.
Đơn giản hóa thủ tục, linh hoạt thời gian thương lượng
Luật cũng đổi mới đáng kể quy trình giải quyết yêu cầu bồi thường, theo hướng giảm gánh nặng thủ tục cho người bị thiệt hại, đề cao trách nhiệm của cơ quan nhà nước và bảo đảm vụ việc phải được giải quyết đến cùng. Theo đó, bỏ thành phần hồ sơ yêu cầu bồi thường là văn bản, giấy tờ mà cơ quan giải quyết yêu cầu bồi thường đã có hoặc có thể yêu cầu cơ quan nhà nước khác cung cấp; chỉnh lý quy định về thời gian xác minh thiệt hại, thương lượng việc bồi thường theo hướng Luật không quy định thời hạn tối đa mà do các bên thỏa thuận.
Đồng thời, bổ sung các căn cứ để ban hành quyết định giải quyết bồi thường tại các điều 45, 46 và 47 của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, trong đó có trường hợp ra quyết định giải quyết bồi thường mà không tiến hành thương lượng theo đề nghị của người yêu cầu bồi thường hoặc người yêu cầu bồi thường không đến thương lượng sau khi đã được cơ quan giải quyết bồi thường mời tham gia thương lượng.
Bổ sung cơ chế miễn, giảm hoàn trả đối với cán bộ đổi mới, sáng tạo
Đáng chú ý, Luật bổ sung cơ chế miễn, giảm hoàn trả đối với cán bộ, công chức thực hiện đề xuất đổi mới, sáng tạo theo đúng chủ trương của Đảng và Nhà nước và đồng bộ với quy định của pháp luật có liên quan; chỉnh lý nội dung về điều khoản chuyển tiếp theo hướng bảo đảm tốt hơn quyền của người yêu cầu bồi thường và người thi hành công vụ có hành vi trái pháp luật gây thiệt hại.
Luật quy định Nhà nước có trách nhiệm bảo đảm kinh phí cho công tác bồi thường nhà nước, bao gồm: kinh phí cho công tác quản lý nhà nước về bồi thường nhà nước; kinh phí chi trả cho người bị thiệt hại và chi phí cho việc định giá tài sản, giám định thiệt hại.
Luật này có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027.
