Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, ngày 6/8, Quốc hội tiến hành thảo luận ở tổ về: Việc thành lập thành phố Quảng Ninh; việc thành lập thành phố Bắc Ninh; chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội; việc điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.
Phát biểu tại phiên thảo luận liên quan đến việc thành lập thành phố Quảng Ninh, đại biểu Quản Minh Cường, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh, Tổ trưởng Tổ thảo luận cho biết, Quảng Ninh là địa phương có nhiều lợi thế về vị trí địa lý, cảng biển, kinh tế xuất nhập khẩu, khoáng sản, du lịch; đồng thời có nền tảng kinh tế - xã hội phát triển và hệ thống chính trị nhiều năm nỗ lực, đổi mới. Đại biểu cho rằng việc thành lập thành phố Quảng Ninh không chỉ mang ý nghĩa về danh xưng hay mô hình tổ chức mà quan trọng hơn là tạo ra không gian và động lực phát triển mới.
Việc trở thành thành phố trực thuộc mới chỉ là bước đầu, vấn đề đặt ra là sau khi được công nhận, Quảng Ninh phải làm gì để phát triển tương xứng với danh xưng, tiếp tục nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân, giữ vững quốc phòng - an ninh và phát huy các lợi thế của địa phương. Theo đại biểu, mục tiêu đến năm 2030 Quảng Ninh đạt thu nhập bình quân trên 20.000 USD/người là một yêu cầu rất cao, đòi hỏi tốc độ tăng trưởng phải duy trì ở mức khoảng 12%/năm trở lên. Đây là áp lực lớn, đòi hỏi sự nỗ lực của cả hệ thống chính trị, cấp ủy, chính quyền các cấp và sự đồng thuận của nhân dân. Qua đó, đại biểu đề nghị các đại biểu Quốc hội ủng hộ việc thành lập thành phố Quảng Ninh, đáp ứng mong mỏi của cán bộ, nhân dân trong tỉnh.
Đối với chủ trương đầu tư dự án xây dựng xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội, đại biểu Quản Minh Cường đánh giá đây là tuyến giao thông có ý nghĩa huyết mạch, khi hoàn thành sẽ tăng cường kết nối giữa Bắc Ninh, Hà Nội, Hưng Yên, Hải Phòng và Quảng Ninh, hình thành trục liên kết quan trọng, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của cả khu vực. Đại biểu cho rằng các vấn đề về quy hoạch, nguồn vốn, phương án giải phóng mặt bằng và năng lực triển khai dự án cơ bản có thể đáp ứng. Nếu được Quốc hội chấp thuận chủ trương và có quyết tâm cao, dự án có thể được triển khai trong thời gian tương đối ngắn. Đối với Quảng Ninh, việc kết nối trực tiếp với Vành đai 5 có ý nghĩa đặc biệt, tạo thêm điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế, du lịch, giao thương và mở rộng không gian liên kết vùng.
Về điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, đại biểu đánh giá đây là dự án có ý nghĩa quan trọng đối với kết nối giao thông, logistics và phát triển kinh tế của khu vực phía Bắc. Việc nâng cấp tuyến đường sắt theo khổ tiêu chuẩn 1.435mm sẽ tạo điều kiện kết nối với mạng lưới đường sắt Trung Quốc, đồng thời mở rộng khả năng vận chuyển hàng hóa, không chỉ phục vụ hành khách. Tuy nhiên, đại biểu cho rằng việc Quốc hội xem xét chủ trương đầu tư cần được đặt trong tổng thể các vấn đề về tổng mức đầu tư, nguồn vốn, thời điểm triển khai và phương thức thực hiện. Đặc biệt, do đây là dự án đầu tư công, cần tính toán kỹ khả năng bố trí và giải ngân vốn, bảo đảm tiến độ đi đôi với chất lượng công trình, đồng thời kiểm soát chặt chẽ, phòng chống lãng phí, tiêu cực trong quá trình triển khai.
Tham gia thảo luận, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà, Phó Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh, bày tỏ đồng tình với chủ trương thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương. Theo đại biểu, đến thời điểm hiện nay, Quảng Ninh và Bắc Ninh đều cơ bản đáp ứng các tiêu chí, quy trình thành lập thành phố trực thuộc Trung ương.
Về chủ trương đầu tư dự án xây dựng Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội, đại biểu cho rằng đây là chủ trương hợp lý, phù hợp với yêu cầu tăng cường liên kết vùng. Sau khi Luật Thủ đô được thông qua, yêu cầu đặt ra là phải tạo sự liên kết mạnh mẽ giữa Hà Nội và các địa phương trong Vùng Thủ đô, trong đó hạ tầng giao thông là yếu tố quan trọng hàng đầu. Việc đầu tư Vành đai 5 không chỉ mở rộng không gian phát triển cho Hà Nội mà còn tạo động lực, dư địa phát triển cho các địa phương trong vùng, góp phần kéo giãn mật độ tập trung đầu tư tại khu vực trung tâm Thủ đô.
Đại biểu thống nhất với mục đích, phạm vi nghiên cứu, tiêu chuẩn thiết kế và hướng tuyến của dự án. Từ thực tế tuyến cao tốc Hà Nội - Hải Phòng - Hạ Long có chất lượng tốt, đại biểu đề nghị thiết kế Vành đai 5 bảo đảm quy mô, tiêu chuẩn phù hợp, có dư địa mở rộng trong tương lai. Theo đó, phương án 6 làn cao tốc và 4 làn đường song hành được đánh giá là phù hợp, tạo điều kiện để tiếp tục mở rộng khi có nhu cầu và nguồn lực. Liên quan công tác giải phóng mặt bằng, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà đề nghị quá trình thiết kế và triển khai dự án cần được khảo sát kỹ, tránh tình trạng tuyến đường “cắt thẳng” qua nhà máy, khu dân cư, di tích, di sản văn hóa hoặc các khu công nghiệp đã đầu tư.
Một nội dung được đại biểu đặc biệt quan tâm là khả năng kết nối Vành đai 5 với các tuyến cao tốc khác. Đại biểu đề nghị bổ sung trong chủ trương đầu tư định hướng mở rộng, kết nối liên vùng, trong đó nghiên cứu kết nối tuyến từ Hạ Long - Hải Phòng với Vành đai 5. Theo đại biểu, việc mở sẵn hướng kết nối sẽ tạo điều kiện để Quảng Ninh cũng như các địa phương khác chủ động triển khai các tuyến kết nối khi có chủ trương đầu tư, qua đó tăng khả năng liên thông giữa các tuyến cao tốc và mở rộng không gian phát triển. Đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà cho rằng nếu kết nối được với Vành đai 5 sẽ tạo sự kết nối thuận lợi từ biển, cửa khẩu quốc tế qua hệ thống cao tốc của Quảng Ninh, Hải Phòng với các địa phương trong Vùng Thủ đô. Đây không chỉ là cơ hội phát triển riêng của Quảng Ninh mà còn góp phần nâng cao tính liên kết vùng, mở rộng dư địa phát triển và tăng hiệu quả khai thác của dự án Vành đai 5.
Đại biểu Chu Lương Trí, Đoàn ĐBQH tỉnh, đánh giá cao những kết quả Quảng Ninh đạt được không chỉ trong phát triển kinh tế mà còn ở giáo dục, bảo vệ môi trường và bảo đảm an sinh xã hội. Đại biểu cho rằng, đây là những yếu tố quan trọng thể hiện định hướng phát triển bền vững của tỉnh. Theo đại biểu, việc Quảng Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương không phải đích đến mà là một bước trong quá trình phát triển, qua đó tạo thêm động lực để tỉnh tiếp tục phát triển, đóng góp tích cực hơn vào sự phát triển chung của đất nước.
Phát biểu thảo luận, đại biểu Trần Thị Kim Nhung, đại biểu hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, ĐBQH tỉnh, bày tỏ đồng tình, nhất trí cao với đề án thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương. Đại biểu cho rằng, qua nghiên cứu Tờ trình của Chính phủ và Báo cáo thẩm tra, có thể khẳng định Quảng Ninh và Bắc Ninh đều đã hội đủ điều kiện, “đủ độ chín” về vị thế, tiềm lực và sự chuẩn bị để trở thành thành phố trực thuộc Trung ương; hồ sơ Đề án được chuẩn bị kỹ lưỡng, cụ thể hóa các kết luận của Bộ Chính trị và nhận được sự đồng thuận cao của cử tri, nhân dân.
Đối với Quảng Ninh, đại biểu nhấn mạnh tỉnh đã đạt đầy đủ 7/7 tiêu chí và 5/5 điều kiện để thành lập thành phố trực thuộc Trung ương. Trong đó, Quảng Ninh có vị trí địa chính trị, kinh tế đặc biệt, là địa phương duy nhất của Việt Nam có cả biên giới trên bộ và trên biển với Trung Quốc, giữ vai trò cửa ngõ giao thương quốc tế quan trọng của vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ. Tỉnh cũng sở hữu hệ thống hạ tầng giao thông đồng bộ với đầy đủ các loại hình đường bộ, cao tốc, hàng không, đường biển, đường thủy nội địa và đường sắt; có nội lực tài chính vững mạnh, khả năng tự cân đối ngân sách, thu hút FDI và đóng góp lớn cho ngân sách Trung ương.
Đáng chú ý, Quảng Ninh không chỉ chú trọng phát triển hạ tầng, kinh tế mà còn quan tâm đến đời sống tinh thần của người dân. Đại biểu dẫn chứng chính sách khuyến khích người dân Quảng Ninh sử dụng các sản phẩm du lịch ngay trên địa bàn, qua đó vừa kích cầu du lịch nội địa, vừa giúp người dân được hưởng lợi từ chính những giá trị, sản phẩm du lịch của quê hương. Theo đại biểu, việc thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương không chỉ là sự ghi nhận những nỗ lực phát triển của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân hai địa phương, mà còn là bước đi chiến lược nhằm kiến tạo các cực tăng trưởng mới, tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế và quản lý đô thị, qua đó tăng cường đóng góp cho Trung ương.
Đại biểu đồng thời đề nghị, sau khi trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, Quảng Ninh và Bắc Ninh cần tiếp tục quan tâm phát triển nguồn lực, thu hẹp khoảng cách giữa khu vực đô thị với vùng dân tộc, miền núi, vùng sâu, vùng xa; bảo đảm người dân ở các khu vực đều được hưởng thành quả phát triển và các điều kiện sống công bằng, hài hòa…
Cùng ngày các đại biểu Quốc hội cũng tham gia thảo luận ở tổ để cho ý kiến đối với các dự án: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng; Nghị quyết của Quốc hội về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, của Tòa án nhân dân và công tác thi hành án (Nghị quyết của Quốc hội thay thế Nghị quyết số 96/2019/QH14 của Quốc hội về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, của Tòa án nhân dân và công tác thi hành án).
