Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà yêu cầu triển khai khai quật khu mộ tập thể liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng từ đầu tháng 7.
Sáng 8.6, Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (Ban Chỉ đạo 515 quốc gia) phối hợp UBND TPHCM tổ chức hội thảo xác minh, kết luận thông tin về liệt sĩ và mộ liệt sĩ tại Nghĩa trang Đô Thành (Chí Hòa - Sài Gòn, nay là Công viên Lê Thị Riêng, phường Hòa Hưng).
Tại hội thảo, các chuyên gia, nhà nghiên cứu và nhân chứng lịch sử đã cung cấp nhiều tư liệu, lời kể quan trọng, góp phần củng cố cơ sở xác định khu mộ tập thể liệt sĩ hình thành sau cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968.
Ông Nguyễn Thành Phước (70 tuổi, xã Xuân Thới Sơn), người sinh sống từ nhỏ tại khu Bắc Hải, cạnh Nghĩa trang Chí Hòa, cho biết, sau Tết Mậu Thân 1968, ông tận mắt chứng kiến việc chôn cất tập thể tại nghĩa trang.
Theo lời kể, lực lượng công binh đã đào 3 hầm lớn nhưng chỉ sử dụng 2 hầm để chôn cất. Thi thể được vận chuyển đến bằng xe tải và xe cứu hỏa, sau đó chôn thành nhiều lớp trong các hầm có quy mô lớn. "Dựa trên quy mô thực tế khi đó, tôi ước tính hai hầm chôn tập thể có khoảng 600 - 700 người" - ông Phước nói.
Ông cũng cho biết, trong đợt giải tỏa Nghĩa trang Chí Hòa năm 1983 để xây dựng Công viên Lê Thị Riêng, chỉ những phần mộ có bia hoặc có dấu tích rõ ràng mới được bốc dỡ. Khu vực hố chôn tập thể đã bị san lấp nhưng vẫn được giữ nguyên.
Một nhân chứng khác là ông Võ Huy Thịnh (70 tuổi, phường Phú Nhuận) kể rằng, sau Tết Mậu Thân khoảng 10 ngày, ông chứng kiến nhiều xe cứu thương liên tục đưa thi hài vào khu vực nghĩa trang.
"Tôi thấy các thi hài được đưa xuống gần nhà xác rồi chuyển đến một bãi đất trống có nhiều cỏ lau, cây dại để chôn tập thể. Từ vị trí quan sát có thể nhìn thấy cư xá Bắc Hải phía sau. Thi hài rất nhiều, phần lớn là nam giới, nhiều người không còn nguyên vẹn do bom đạn" - ông Thịnh nhớ lại. Các thi hài được xếp thành từng lớp dưới hố lớn trước khi được xe ủi san lấp mặt bằng.
Đại tá Bùi Yên Tĩnh - Phó Cục trưởng Cục Tác chiến, Bộ Tổng Tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam - cho biết, nhóm nghiên cứu đã tổng hợp, đối chiếu nhiều nguồn tư liệu khác nhau, gồm ảnh hiện trường, không ảnh, bản đồ quân sự, tài liệu lưu trữ, thông tin về quá trình giải tỏa Nghĩa địa Chí Hòa cũng như kết quả các đợt tìm kiếm trước đây.
Bên cạnh đó, nhóm nghiên cứu còn thu thập lời kể của nhân chứng, khảo sát thực địa và phân tích các nguồn thông tin liên quan đến việc thu gom thi hài liệt sĩ sau chiến sự Mậu Thân tại khu vực Sài Gòn - Chợ Lớn.
"Kết quả nghiên cứu cho thấy có cơ sở nhận định khu vực này tồn tại 3 rãnh mộ tập thể với số lượng liệt sĩ khoảng 900 người" - Đại tá Bùi Yên Tĩnh cho biết.
Phát biểu kết luận hội thảo, bà Phạm Thị Thanh Trà - Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ, Trưởng Ban Chỉ đạo 515 quốc gia - khẳng định qua hệ thống hồ sơ, tài liệu lịch sử, các tham luận khoa học, ý kiến chuyên gia và lời kể nhân chứng, đã có đầy đủ cơ sở lịch sử, khoa học và pháp lý để xác định với độ tin cậy cao về sự tồn tại của khu mộ tập thể liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng.
Theo Phó Thủ tướng, các điều kiện cần thiết đã đủ để triển khai những bước khảo sát chuyên sâu, tìm kiếm và khai quật theo quy định.
Phó Thủ tướng giao UBND TPHCM khẩn trương xây dựng kế hoạch tổng thể, phối hợp chặt chẽ với Bộ Quốc phòng, Quân khu 7 và các cơ quan liên quan nhằm huy động tối đa nguồn lực phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập.
Việc triển khai phải được thực hiện bài bản, khoa học, chặt chẽ và thận trọng. Những khu vực đã xác định rõ như 3 rãnh mộ tại Công viên Lê Thị Riêng sẽ được ưu tiên thực hiện trước; các vị trí chưa rõ tiếp tục khảo sát, khoanh vùng để xác định chính xác.
"Chậm nhất đầu tháng 7 phải hoàn thiện các công việc cần thiết để triển khai khai quật, hướng tới kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ" - Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh.
