Quảng Ninh bước vào giai đoạn phát triển mới với vị thế và không gian quản lý rộng hơn, yêu cầu năng lực quản trị ngày càng cao. Trong bối cảnh đó, thông tin trên không gian mạng tác động trực tiếp đến nhận thức, tâm lý và sự đồng thuận của người dân. Việc nhận diện thủ đoạn pha trộn thông tin thật với những chi tiết sai lệch, suy diễn, cắt xén có chủ đích, đồng thời chủ động cung cấp thông tin chính xác, minh bạch, kịp thời là yêu cầu quan trọng để củng cố niềm tin xã hội, tạo đồng thuận trong thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Khoảng trống thông tin và nguy cơ sai lệch nhận thức
Trong môi trường số, thông tin sai lệch không phải lúc nào cũng xuất hiện dưới dạng những nội dung hoàn toàn bịa đặt. Một thủ đoạn thường gặp là sử dụng sự việc, hình ảnh có thật, nhưng cắt xén bối cảnh, lược bỏ thông tin quan trọng, thêm thắt chi tiết, hoặc đưa ra những suy diễn thiếu căn cứ. Cách làm này khiến thông tin sai lệch có vẻ đáng tin, dễ tác động đến tâm lý người tiếp nhận và lan truyền nhanh trên mạng xã hội.
Với cách thức “7 phần thật, 3 phần xuyên tạc”, những chi tiết có thật được sử dụng làm nền để lồng ghép thông tin sai lệch, dẫn dắt người đọc đến nhận định đã được định hướng sẵn. Đáng chú ý, khi nội dung được chia sẻ qua nhiều tài khoản, kèm theo những lời bình mang tính suy diễn, hoặc quy kết, thông tin càng dễ bị tách khỏi bối cảnh ban đầu. Nếu người tiếp nhận chỉ đọc tiêu đề, xem một đoạn video ngắn mà không kiểm tra nguồn gốc, những nhận định thiếu căn cứ có thể bị nhầm tưởng là sự thật.
Các vấn đề liên quan trực tiếp đến đời sống dân sinh như thu hồi đất, bồi thường, GPMB, triển khai dự án hạ tầng, quản lý đô thị và thực hiện chính sách an sinh xã hội thường thu hút sự quan tâm của dư luận. Đây cũng là những lĩnh vực dễ phát sinh băn khoăn, kiến nghị, đòi hỏi cơ quan chức năng phải thông tin đầy đủ về chủ trương, căn cứ pháp lý, quy trình và tiến độ thực hiện. Khi sự việc chỉ được phản ánh từ một phía, hoặc thiếu những thông tin cần thiết để đối chiếu, người tiếp nhận dễ hình thành nhận định phiến diện.
Tại Quảng Ninh, yêu cầu này càng có ý nghĩa khi thành phố bước vào giai đoạn phát triển mới, với những đòi hỏi cao hơn về năng lực quản trị, chất lượng điều hành và sự đồng thuận xã hội. Trong quá trình triển khai các dự án trọng điểm, đầu tư hạ tầng, chỉnh trang đô thị và giải quyết các vấn đề dân sinh, thông tin liên quan đến thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và GPMB cần được nhìn nhận trong tổng thể tình hình thực tế của từng dự án. Việc chỉ dựa vào một vài trường hợp riêng lẻ, hình ảnh tại một thời điểm, hoặc ý kiến chưa được kiểm chứng để đánh giá toàn bộ quá trình có thể dẫn đến cách hiểu sai lệch về bản chất sự việc.
Tháng 5/2026, Phòng An ninh nội địa, Công an Quảng Ninh đã ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính 7,5 triệu đồng đối với NTL, trú tại phường Đông Mai, về hành vi “Cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, thông tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm của cá nhân”. Vụ việc cho thấy hành vi đăng tải, chia sẻ thông tin sai sự thật trên mạng xã hội có thể bị xử lý theo quy định của pháp luật, đồng thời nhắc nhở mỗi người cần thận trọng, kiểm chứng thông tin trước khi đăng tải, hoặc chia sẻ.
Tuy nhiên, nhận diện thông tin sai lệch không đồng nghĩa với việc đánh đồng mọi ý kiến trái chiều, phản ánh hạn chế, hay kiến nghị của người dân với thông tin xuyên tạc. Những phản ánh có căn cứ về chất lượng công trình, tiến độ dự án, việc thực hiện chính sách, hoặc trách nhiệm của cơ quan công quyền cần được tiếp nhận, kiểm tra và giải quyết theo quy định. Phân biệt rõ giữa phản ánh chính đáng với hành vi cố tình cắt xén, bóp méo sự thật là yêu cầu cần thiết để xử lý nghiêm vi phạm, đồng thời bảo đảm quyền phản ánh, giám sát của người dân.
Chủ động cung cấp thông tin, củng cố niềm tin xã hội
Để hạn chế thông tin sai lệch, bên cạnh việc phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm, điều quan trọng là chủ động thu hẹp khoảng trống thông tin thông qua nâng cao chất lượng quản trị, tăng cường công khai, minh bạch và đối thoại với người dân. Khi thông tin chính thống được cung cấp đầy đủ, kịp thời, dễ tiếp cận, những vấn đề dư luận quan tâm sẽ có cơ sở để được giải đáp, hạn chế tình trạng suy diễn, đồn đoán và lan truyền thông tin thiếu căn cứ.
Hiệu quả cung cấp thông tin không chỉ nằm ở việc công bố văn bản, hay đăng tải thông báo, mà còn thể hiện ở khả năng giải đáp đúng vấn đề, phản hồi kịp thời kiến nghị và thông tin rõ kết quả giải quyết. Đối với những vụ việc phức tạp, có nhiều luồng ý kiến, các cơ quan chức năng cần bảo đảm thông tin chính xác, thống nhất, sát thực tế; đồng thời làm rõ những nội dung đang được xác minh và tiến độ xử lý. Khi người dân nắm được bản chất sự việc, trách nhiệm của cơ quan liên quan và kết quả giải quyết, những khoảng trống dễ phát sinh tin đồn, suy diễn sẽ từng bước được thu hẹp, góp phần củng cố niềm tin và tạo đồng thuận từ cơ sở.
Một trong những kênh tương tác số đang được triển khai trên địa bàn Quảng Ninh là nền tảng Tammi OA. Tính đến ngày 5/10/2026, có khoảng 250.000 tài khoản và hơn 200 đơn vị đăng ký sử dụng nền tảng. Theo ông Đào Như Quỳnh, Giám đốc Viettel Quảng Ninh, Tammi OA cho phép các cơ quan, đơn vị thiết lập tài khoản chính thống, được xác thực bằng dấu tích xanh để cung cấp thông tin và tiếp nhận phản ánh từ cơ sở. Với khoảng 250 dịch vụ thuộc 50 lĩnh vực được tích hợp, nền tảng góp phần mở rộng phương thức tương tác giữa chính quyền với người dân, tạo thuận lợi cho việc tiếp cận thông tin và các dịch vụ thiết yếu trên môi trường số.
Viettel Quảng Ninh đang phối hợp với các địa phương, cơ quan, đơn vị, trường học và doanh nghiệp hướng dẫn cài đặt, sử dụng nền tảng, phấn đấu đến hết năm 2026 triển khai tới 100% người dân trên địa bàn thành phố. Tuy nhiên, số lượng tài khoản đăng ký mới chỉ phản ánh mức độ tiếp cận ban đầu. Hiệu quả thực chất còn phụ thuộc vào chất lượng thông tin được cung cấp, khả năng tiếp nhận và xử lý phản ánh, cũng như mức độ thuận tiện khi người dân sử dụng dịch vụ. Khi thông tin chính thống được cập nhật thường xuyên và những vấn đề phát sinh được phản hồi kịp thời, các kênh số sẽ góp phần thu hẹp khoảng cách thông tin giữa chính quyền và người dân.
Cùng với trách nhiệm của cơ quan quản lý, mỗi người dân cũng có vai trò quan trọng trong việc hạn chế sự lan truyền của thông tin sai lệch. Trước một nội dung gây chú ý trên mạng xã hội, việc kiểm tra nguồn đăng tải, thời điểm, bối cảnh và đối chiếu với thông tin từ các cơ quan báo chí, cơ quan chức năng giúp người đọc có thêm căn cứ để đánh giá sự việc. Không chia sẻ những nội dung chưa được kiểm chứng là cách thiết thực để tránh vô tình tiếp tay cho thông tin sai sự thật. Đối với cán bộ, đảng viên, việc nêu gương trong tiếp nhận và chia sẻ thông tin càng có ý nghĩa, bởi phát ngôn và hành vi trên không gian mạng có thể tác động đến nhận thức của cộng đồng.
Với báo chí, nhiệm vụ đặt ra là duy trì dòng thông tin chính xác, có kiểm chứng, phản ánh kịp thời những vấn đề từ cơ sở và giải thích rõ các chủ trương, chính sách được người dân quan tâm. Những kiến nghị chính đáng cần được phản ánh khách quan; những vấn đề còn vướng mắc cần được theo dõi đến kết quả xử lý; các thông tin sai lệch cần được làm rõ bằng dữ kiện và căn cứ cụ thể. Cách làm này vừa bảo đảm vai trò thông tin, định hướng dư luận của báo chí, vừa góp phần tăng cường đối thoại và củng cố niềm tin của công chúng.
Trong không gian phát triển mới, niềm tin xã hội không chỉ được tạo dựng từ những thông điệp truyền thông mà còn từ chất lượng giải quyết công việc hằng ngày. Khi chính quyền công khai, minh bạch; kiến nghị của người dân được tiếp nhận và xử lý thực chất; báo chí cung cấp thông tin khách quan, kịp thời; mỗi người sử dụng mạng xã hội có trách nhiệm với nội dung chia sẻ… thông tin sai lệch sẽ khó có cơ hội lan rộng. Đây cũng là nền tảng để củng cố đồng thuận xã hội, tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai các nhiệm vụ phát triển của thành phố.
