Trung tâm Nghiên cứu và bào chế thuốc cổ truyền thuộc Bệnh viện Y học cổ truyền Quảng Ninh chính thức đi vào hoạt động từ tháng 8/2026. Việc hình thành một đơn vị chuyên sâu về nghiên cứu, bào chế, kiểm nghiệm và phát triển sản phẩm mở ra điều kiện để chuẩn hóa các bài thuốc, nâng cao chất lượng thuốc cổ truyền phục vụ điều trị, đồng thời khai thác tốt hơn tiềm năng dược liệu của Quảng Ninh.
Quảng Ninh hiện có 15 bệnh viện công lập và 55 trạm y tế công lập triển khai khám, chữa bệnh bằng y học cổ truyền (YHCT). Trung bình hằng năm có trên 600.000 lượt khám, điều trị ngoại trú và trên 80.000 lượt điều trị nội trú bằng YHCT kết hợp y học hiện đại. Trong đó, Bệnh viện Y học cổ truyền Quảng Ninh là đơn vị chuyên khoa đầu ngành của thành phố, quy mô 420 giường kế hoạch.
Bệnh viện thực hiện khám trên 12.000 lượt người/năm, điều trị nội trú 8.000-10.000 lượt/năm; thời điểm cao điểm có trên 800 người bệnh nội trú/ngày. Người bệnh chủ yếu ở độ tuổi 50-80, thường mắc các bệnh mạn tính về cơ xương khớp, thần kinh, tim mạch, tiêu hóa, hô hấp, rối loạn chuyển hóa... Đây là những nhóm bệnh có nhiều chỉ định kết hợp thuốc cổ truyền, thuốc từ dược liệu với các phương pháp điều trị khác.
Hoạt động chế biến, bào chế thuốc cổ truyền đã được bệnh viện triển khai từ khi thành lập năm 1967. Hiện đơn vị đã bào chế thành công 12 sản phẩm với nhiều dạng, như viên hoàn, thuốc bột, thuốc sắc đóng túi. Trong đó có hoàn long nhãn hạt sen, hoàn quy tỳ, hoàn lục vị địa hoàng, hoàn bổ trung ích khí, bột nhị hoàng, thuốc sắc PT1, PT2, tiêu độc ích gan, cùng một số chế phẩm khác. Nhiều sản phẩm là bài thuốc cổ phương, bài thuốc kinh nghiệm đã được sử dụng trong điều trị nhiều năm và được đánh giá qua các đề tài nghiên cứu khoa học cấp cơ sở.
Tuy nhiên, cơ sở vật chất, trang thiết bị bào chế của bệnh viện hiện chủ yếu đáp ứng các dạng truyền thống, trong khi lượng thuốc tự bào chế chưa đáp ứng kịp nhu cầu điều trị và nguồn dược liệu tại chỗ chưa được khai thác tương xứng. Đó là cơ sở thực tiễn để bệnh viện thành lập Trung tâm nghiên cứu và bào chế thuốc cổ truyền, tạo đầu mối chuyên sâu cho hoạt động nghiên cứu, bào chế, kiểm nghiệm và phát triển sản phẩm. Đồng thời, trung tâm cũng hướng tới quảng bá tri thức YHCT, nâng cao hiểu biết của người dân về giá trị và cách sử dụng dược liệu an toàn, phù hợp trong chăm sóc sức khỏe.
Bác sĩ CKII Vũ Thị Mai, Giám đốc Bệnh viện Y học cổ truyền Quảng Ninh, cho biết: Định hướng của trung tâm là vừa kế thừa những bài thuốc cổ truyền đã có giá trị trong điều trị, vừa ứng dụng KHCN để phát triển các dạng bào chế hiện đại. Chúng tôi đặc biệt quan tâm đến những nguồn dược liệu có thế mạnh của Quảng Ninh như ba kích, trà hoa vàng, các bài thuốc dân gian của đồng bào Dao và cả nguồn dược liệu từ biển. Từ đó, trung tâm sẽ từng bước nghiên cứu, chuẩn hóa và phát triển thành những sản phẩm có chất lượng, an toàn, thuận tiện cho người sử dụng và mang đặc trưng của Quảng Ninh.
Từ định hướng này, trung tâm đặt ra những mục tiêu cụ thể. Giai đoạn 2026-2027, tập trung hoàn thiện cơ sở vật chất, trang thiết bị, ổn định tổ chức và bảo đảm các điều kiện chế biến, bào chế theo quy định của Bộ Y tế. Mục tiêu là duy trì, phát triển ít nhất 10 chế phẩm thuốc cổ truyền, thuốc dược liệu với nhiều dạng như thuốc bột, viên hoàn cứng, viên hoàn mềm, dung dịch uống; từng bước nghiên cứu các dạng bào chế hiện đại như cốm hòa tan, viên nang. Cùng với đó là chuẩn hóa quy trình sản xuất, xây dựng tiêu chuẩn chất lượng và tăng cường năng lực kiểm soát chất lượng sản phẩm.
Giai đoạn 2028-2030, trung tâm đặt mục tiêu mở rộng danh mục lên 15-20 chế phẩm thuốc cổ truyền, thuốc dược liệu. Trong đó có các sản phẩm từ dược liệu thế mạnh của địa phương như chiết xuất hoạt chất từ trà hoa vàng, sản xuất trà túi lọc, cao ba kích, dung dịch nước tắm của người Dao cho phụ nữ sau sinh và các sản phẩm hỗ trợ phục hồi sau vận động... Đầu tư nâng cấp cơ sở hạ tầng, thiết bị kiểm nghiệm, đào tạo nhân lực và từng bước đáp ứng các nguyên tắc, tiêu chuẩn thực hành tốt sản xuất thuốc, nguyên liệu làm thuốc. Khi đủ điều kiện theo quy định, thuốc do trung tâm sản xuất có thể được mở rộng cung ứng cho các cơ sở khám, chữa bệnh và các tổ chức, cá nhân khác trên địa bàn.
Một hướng phát triển khác là mở rộng vườn cây thuốc nam của bệnh viện. Từ hơn 60 loài hiện có, bệnh viện đặt mục tiêu nâng lên khoảng 150 loài trong giai đoạn 2026-2027 và khoảng 250 loài vào năm 2030, trong đó bổ sung những loài dược liệu quý của Quảng Ninh. Vườn thuốc không chỉ phục vụ nghiên cứu, bảo tồn nguồn gen, mà còn là không gian giới thiệu, phổ biến kiến thức về cây thuốc, dược liệu và YHCT.
