Việc xây dựng hồ sơ khoa học điện tử thống nhất đang góp phần giảm thủ tục hành chính, chuẩn hóa dữ liệu và hình thành nền tảng dùng chung.
Mỗi lần đăng ký tham gia nhiệm vụ khoa học và công nghệ, nhiều nhà nghiên cứu lại phải kê khai lại từ đầu các thông tin cá nhân, quá trình công tác, lĩnh vực chuyên môn và danh mục công trình đã thực hiện. Tình trạng lặp đi lặp lại này từ lâu trở thành một trong những bất cập hành chính trong hoạt động khoa học và công nghệ.
Không chỉ làm gia tăng thủ tục, việc dữ liệu bị phân tán ở nhiều hệ thống khác nhau còn ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý, khai thác thông tin và khả năng kết nối giữa các cơ quan, đơn vị nghiên cứu.
Trong bối cảnh Nghị quyết 57-NQ/TW xác định phát triển dữ liệu là một trong những nền tảng quan trọng của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, việc chuẩn hóa và dùng chung dữ liệu khoa học đang trở thành yêu cầu cấp thiết.
Nhằm tháo gỡ những bất cập nêu trên, ông Đào Mạnh Thắng - Phó Cục trưởng Cục Thông tin, Thống kê (Bộ Khoa học và Công nghệ) cho biết, đơn vị đã có công văn đề nghị các nhà khoa học trên cả nước rà soát, cập nhật thông tin trên Hệ thống thông tin quốc gia về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Theo đó, các nhà khoa học thực hiện cập nhật hồ sơ tại Hệ thống thông tin quốc gia về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thông qua tài khoản VNeID. Các thông tin cần rà soát, bổ sung bao gồm dữ liệu cá nhân, quá trình công tác, lĩnh vực chuyên môn và các công trình nghiên cứu đã thực hiện.
Sau khi hoàn thiện, hồ sơ khoa học điện tử có thể được sử dụng trực tiếp trong toàn bộ quy trình đăng ký, tuyển chọn, xét chọn và đánh giá nhiệm vụ khoa học và công nghệ.
Điều này đồng nghĩa với việc một nhà khoa học chỉ cần xây dựng một bộ hồ sơ điện tử thống nhất thay vì phải kê khai lặp lại nhiều lần cho từng nhiệm vụ, từng chương trình hoặc từng đơn vị quản lý khác nhau như trước đây.
Theo hướng dẫn của Cục Thông tin, Thống kê, quy trình cập nhật được thiết kế đơn giản, dễ sử dụng, thời gian thực hiện chỉ từ 5 đến 10 phút.
Bên cạnh việc giảm thủ tục hành chính, việc chuẩn hóa dữ liệu còn mang lại thêm nhiều lợi ích thiết thực cho cộng đồng nghiên cứu. Sau khi hoàn thành cập nhật hồ sơ, người dùng sẽ được cấp quyền truy cập miễn phí vào hệ thống cơ sở dữ liệu khoa học và công nghệ quy mô lớn, bao gồm hàng trăm nghìn tài liệu trong nước và hơn 40 triệu tài liệu quốc tế.
Nguồn tri thức phong phú này được kỳ vọng sẽ hỗ trợ trực tiếp cho hoạt động nghiên cứu, giảng dạy và đổi mới sáng tạo, đồng thời nâng cao khả năng tiếp cận các thành tựu khoa học tiên tiến trên thế giới.
Quan trọng hơn, việc xây dựng hồ sơ khoa học điện tử thống nhất còn góp phần hình thành nền tảng dữ liệu khoa học dùng chung trên phạm vi toàn quốc. Đây là một trong những nội dung phù hợp với yêu cầu về chuẩn hóa, kết nối, chia sẻ và khai thác hiệu quả dữ liệu theo tinh thần Nghị quyết 57.
Trong quá trình triển khai chuyển đổi số quốc gia, dữ liệu được xác định là tài nguyên mới và là yếu tố cốt lõi để nâng cao hiệu quả quản trị. Đối với lĩnh vực khoa học và công nghệ, việc chuẩn hóa dữ liệu không chỉ giúp cơ quan quản lý thuận lợi hơn trong công tác điều hành, mà còn tạo điều kiện để cộng đồng nghiên cứu tập trung nhiều hơn cho hoạt động chuyên môn thay vì các thủ tục hành chính.
Một hệ thống dữ liệu thống nhất cũng góp phần hạn chế tình trạng thông tin phân tán, thiếu đồng bộ hoặc không tương thích giữa các đơn vị. Khi dữ liệu được cập nhật, xác thực và sử dụng chung, các quy trình tuyển chọn, đánh giá, nghiệm thu hay xây dựng chính sách phát triển khoa học và công nghệ sẽ trở nên minh bạch và hiệu quả hơn.
Việc triển khai hồ sơ khoa học điện tử vì vậy không chỉ là giải pháp kỹ thuật đơn thuần, mà còn là bước đi quan trọng trong xây dựng hạ tầng dữ liệu khoa học quốc gia hiện đại, đồng bộ và có khả năng kết nối cao.
Đây cũng là tiền đề để hình thành hệ sinh thái khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo dựa trên dữ liệu, góp phần hiện thực hóa các mục tiêu phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số mà Nghị quyết 57 đã đề ra.
