“Chủ động phòng bệnh - Vì một Việt Nam khỏe mạnh” là chủ đề của Ngày Sức khỏe toàn dân (7/4) năm 2026, đây cũng là năm đầu tiên Việt Nam chính thức tổ chức Ngày Sức khỏe toàn dân trên cả nước. Chủ đề năm nay có ý nghĩa thiết thực, tiếp tục khẳng định công tác phòng bệnh giữ vai trò trung tâm trong bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân. Tại Quảng Ninh, định hướng đó đang từng bước được cụ thể hóa bằng những giải pháp phù hợp với thực tiễn. Mục tiêu không chỉ là nâng cao hiệu quả khám, chữa bệnh, mà quan trọng hơn là chủ động phát hiện sớm nguy cơ, can thiệp kịp thời ngay từ cơ sở, từng bước giảm gánh nặng bệnh tật và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.
Hành động vì một cộng đồng khỏe mạnh
Ngày 10/12/2025, tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật Phòng bệnh, đặt dấu mốc quan trọng trong hoàn thiện hành lang pháp lý cho công tác y tế dự phòng. Luật đã cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước, đặc biệt là Nghị quyết số 20-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương khóa XII và Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.
Đáng chú ý, Luật Phòng bệnh thể hiện rõ bước chuyển mạnh mẽ tư duy “chữa bệnh là chính” sang “phòng bệnh chủ động là chính”, lấy người dân làm trung tâm và chăm sóc sức khỏe toàn diện theo vòng đời. Phạm vi điều chỉnh của luật được mở rộng đáng kể, không chỉ tập trung vào bệnh truyền nhiễm mà bao quát cả bệnh không lây nhiễm, rối loạn tâm thần, dinh dưỡng trong phòng bệnh, dự phòng và sơ cứu thương tích tại cộng đồng, quản lý sức khỏe và ứng dụng công nghệ thông tin.
Luật cũng quy định NSNN bảo đảm kinh phí chi thường xuyên, chi đầu tư cho y tế dự phòng; thành lập Quỹ phòng bệnh, nhằm tạo nguồn tài chính bền vững cho các hoạt động phòng bệnh. Đặc biệt, ngày 7/4 hằng năm được xác định là Ngày Sức khỏe toàn dân Việt Nam, qua đó khẳng định bảo vệ, chăm sóc sức khỏe nhân dân là nhiệm vụ xuyên suốt của toàn xã hội.
Hưởng ứng Ngày Sức khỏe toàn dân năm 2026, ngành Y tế Quảng Ninh đã triển khai đồng bộ nhiều hoạt động thiết thực, hướng mạnh về cơ sở và cộng đồng. Theo kế hoạch của Sở Y tế, các hoạt động được tổ chức đồng loạt từ ngày 1 đến 10/4, cao điểm vào ngày 7/4, với trọng tâm là nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi của người dân trong chăm sóc sức khỏe.
Các nội dung truyền thông tập trung vào những yếu tố cốt lõi như dinh dưỡng hợp lý, tăng cường vận động thể lực, phòng chống tác hại của thuốc lá, rượu bia, bảo đảm vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm và chăm sóc sức khỏe tinh thần… Song song, các cơ sở y tế đẩy mạnh tư vấn trực tiếp cho người bệnh và người nhà ngay tại nơi khám, điều trị; tăng cường truyền thông trên các nền tảng số để tiếp cận rộng rãi người dân. Đặc biệt, các hoạt động khám bệnh, tư vấn, sàng lọc sức khỏe miễn phí được lồng ghép triển khai tại cộng đồng, ưu tiên khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa, giúp người dân được tiếp cận dịch vụ y tế sớm hơn, thuận lợi hơn.
Tại tuyến cơ sở, các trạm y tế xã, phường, đặc khu chủ động phối hợp với chính quyền và các đoàn thể tổ chức truyền thông, tư vấn sức khỏe tại thôn, khu phố, trường học, doanh nghiệp… Qua đó, từng bước hình thành thói quen chủ động chăm sóc sức khỏe trong mỗi người dân, mỗi gia đình.
Phòng bệnh từ sớm, từ xa
Trong bối cảnh các bệnh không lây nhiễm ngày càng gia tăng và xu hướng già hóa dân số, việc chuyển trọng tâm sang phòng bệnh không chỉ giúp giảm tải cho hệ thống y tế mà còn góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống. Bộ Y tế đang lấy ý kiến về Dự thảo Nghị định hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Phòng bệnh, với điểm nhấn là chính sách khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc miễn phí theo lộ trình toàn dân. Dự kiến, từ năm 2026 chính sách sẽ ưu tiên cho người cao tuổi, người khuyết tật, hộ nghèo, cận nghèo, người có công, người mắc bệnh mạn tính và cư dân vùng khó khăn, miền núi, hải đảo. Đến năm 2028, chương trình dự kiến bao phủ toàn bộ các nhóm dân số còn lại.
Tại Quảng Ninh, định hướng “phòng bệnh từ sớm, từ xa” đã được triển khai hiệu quả nhiều năm qua, nổi bật là chương trình khám bệnh lưu động và cấp phát thuốc miễn phí cho người dân vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo.
Từ năm 2016 đến nay, mỗi năm hàng chục đợt khám lưu động được tổ chức, phục vụ gần 20.000 lượt người dân, góp phần phát hiện sớm nhiều bệnh lý và nâng cao ý thức chăm sóc sức khỏe trong cộng đồng. Bà Nguyễn Thị Khanh (thôn 1, xã Quảng Đức), chia sẻ: Nhờ các bác sĩ ở Bệnh viện Đa khoa tỉnh về khám miễn phí, tôi đã được khám và chẩn đoán bệnh suy giãn tĩnh mạch. Tôi đã được bác sĩ tư vấn hướng điều trị và nên điều trị sớm để bệnh không nặng thêm, không ảnh hưởng đến việc đi lại sau này. Tôi sẽ bàn với gia đình để thu xếp xuống Bệnh viện tỉnh điều trị sớm”.
Cùng với đó, y tế cơ sở tiếp tục được củng cố, giữ vai trò “người gác cổng” trong hệ thống y tế. Thực hiện theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, từ ngày 1/11/2025, hệ thống trạm y tế của tỉnh được sắp xếp tinh gọn, từ 171 trạm còn 55 trạm chính và 92 điểm trạm. Đáng chú ý, việc tăng cường nhân lực y tế dự phòng đã giúp nhiều trạm y tế có từ 4-6 bác sĩ, hoàn thành mục tiêu sớm hơn 2 năm so với kế hoạch, qua đó nâng cao năng lực phòng bệnh, quản lý sức khỏe ngay tại cộng đồng.
Bác sĩ Đinh Tiến Hùng, Giám đốc Trạm Y tế xã Đông Ngũ, cho biết: Thuận lợi hiện nay của trạm là được tăng cường thêm y, bác sĩ từ lực lượng y tế dự phòng. Nhờ vậy, ngoài công tác khám, chữa bệnh, trạm có điều kiện đẩy mạnh hơn các hoạt động phòng bệnh, tuyên truyền và tư vấn sức khỏe cho người dân. Đặc biệt, khi có thêm bác sĩ về trạm, người dân cũng tin tưởng hơn, số người đến kiểm tra, tư vấn sức khỏe tăng so với trước.
Theo Phó Giám đốc Sở Y tế Nguyễn Minh Tuấn, sau khi sắp xếp hệ thống y tế theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, các trạm y tế cơ bản đã ổn định tổ chức, duy trì tốt hoạt động chuyên môn, nhất là khám, chữa bệnh ban đầu, phòng chống dịch và quản lý sức khỏe người dân trên địa bàn. Đây là điều kiện quan trọng để triển khai hiệu quả các hoạt động phòng bệnh ngay từ cơ sở. Thời gian tới, Sở Y tế tiếp tục rà soát, hoàn thiện mạng lưới y tế cơ sở theo hướng bám sát địa bàn, dân cư. Đồng thời khi Bộ Y tế có hướng dẫn, sẽ triển khai khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc miễn phí, bảo đảm người dân được theo dõi sức khỏe thường xuyên, phát hiện sớm nguy cơ và can thiệp kịp thời. Cùng với đó, tăng cường ứng dụng công nghệ, từng bước hình thành hệ thống quản lý sức khỏe đồng bộ, phục vụ công tác phòng bệnh một cách chủ động, hiệu quả hơn.
