Ngành âm nhạc bước vào giai đoạn mới khi các hãng đĩa lớn ký thỏa thuận với startup AI, định hình cách hợp tác, quản lý và kiếm tiền từ tác phẩm AI.
Ngành công nghiệp âm nhạc toàn cầu đang bước vào giai đoạn chuyển mình khi buộc phải thích nghi với làn sóng trí tuệ nhân tạo AI.
Hai năm sau khi bản hit AI "BBL Drizzy" gây bão vì mô phỏng giọng hát của Drake, câu chuyện bản quyền và quyền nghệ sĩ tiếp tục trở thành trung tâm của cuộc đối thoại giữa các ông lớn âm nhạc và startup AI.
Ba hãng thu âm hàng đầu là Universal Music Group (UMG), Sony Music Entertainment và Warner Records từng kiện hàng loạt công ty như Udio và Suno vì vi phạm bản quyền, đồng thời gây sức ép lên TikTok về các nội dung AI tràn lan trên nền tảng.
Các hãng cũng phát triển công cụ phát hiện AI để theo dõi cách âm nhạc của họ bị khai thác. Nhưng giờ đây, thay vì đối đầu trực diện, hai bên dường như đang tìm một con đường cùng có lợi, ít nhất về kinh tế.
Theo Bloomberg, startup âm nhạc Klay đã trở thành công ty đầu tiên ký hợp đồng với cả ba hãng đĩa lớn. Klay tự nhận là nền tảng AI “có đạo đức” khi phát triển dịch vụ cho phép người dùng phối lại các bài hát đã được cấp phép theo nhiều phong cách khác nhau.
Warner mô tả Klay là công cụ giúp nâng tầm nghệ sĩ, đảm bảo người sáng tạo được ghi nhận và trả công.
Cùng với đó, UMG đã đạt thỏa thuận với Udio vào tháng 10 và Warner cũng vừa dàn xếp vụ kiện của mình trong tuần này. Các thỏa thuận bao gồm cấp phép âm nhạc và tạo cơ hội doanh thu mới cho nghệ sĩ. Riêng Suno vẫn đang trong vòng kiện tụng.
Tuy nhiên, mô hình kiếm tiền từ âm nhạc AI hứa hẹn phức tạp hơn âm nhạc truyền thống. Các hãng đĩa muốn áp dụng hệ thống thanh toán dựa trên lượt phát, điều vốn bị nhiều nghệ sĩ chỉ trích là bất công ngay cả với nhạc gốc.
Vấn đề lớn nhất là khi người dùng tạo một bản phối lại bằng AI theo phong cách của nghệ sĩ nổi tiếng, thì ai sẽ nhận tiền bản quyền? Và nếu bản phối AI đó lan truyền trên TikTok, thu hút hàng triệu lượt xem, khoản lợi nhuận phát sinh sẽ được chia cho ai và theo nguyên tắc nào?
Thực tế, hệ sinh thái âm nhạc AI đang hỗn loạn. Theo Spotify, nền tảng đã xóa tới 75 triệu bản nhạc rác trong 12 tháng.
Một trường hợp gây chú ý là bài “I Run” của nghệ sĩ ẩn danh HAVEN bị nhầm là do giọng Jorja Smith thể hiện, trước khi bị xóa bỏ vì vấn đề giọng hát AI. Sau đó HAVEN phải đăng lại bản dùng giọng hát thật và nhiều người nghe thậm chí thích phiên bản AI hơn.
Tương lai có vẻ sẽ còn phức tạp hơn khi Klay và các hãng lớn chuẩn bị tung nền tảng phối lại chính thức, những bản nhạc AI được cấp phép sẽ song hành với vô số bản AI chợ đen trên mạng.
Các bài hát sẽ liên tục bị đăng tải, gỡ xuống, chỉnh sửa, mở ra ma trận câu hỏi về quyền sở hữu và tiền bản quyền.
Sự hợp tác hiện tại giữa các hãng đĩa và startup AI cho thấy ngành âm nhạc đang chọn con đường khó nhưng không thể tránh, là chấp nhận âm nhạc do AI tạo ra, miễn là vẫn đạt lợi nhuận.
